తే నైవ నరకం యాంతి న జాయంతే కుయోనిషు । దుఃస్వప్నా దుష్టచింతాశ్చ వంధ్యా భవంతి సర్వదా
వారు నరకానికి పోరు, చెడ్డ యోనుల్లో జన్మించరు; కానీ ఎవరికి చెడు కలలు, చెడు ఆలోచనలు ఉంటాయో, ఎప్పుడూ వంధ్యలుగా ఉంటారో—
ప్రాతఃస్నానేన శుద్ధానాం పురుషాణాం విశాంవర । తిలాంశ్చ తిలపాత్రాంశ్చ తిలప్రస్థం యథావిధి
ఉదయం స్నానం చేసి పవిత్రులైన పురుషులకు, ఓ ఉత్తముడా, నువ్వులు, నువ్వుల పాత్రలు, నువ్వుల కొలతను విధిగా దానం చేస్తే—
దత్త్వా ప్రేతపతేర్భూమౌ న వ్రజంతి నరాః క్వచిత్ । పృథివీం కాంచనం గాం చ దత్వా దానాని షోడశ
వాటిని పితృదేవునికి భూమిపై సమర్పిస్తే, వారు ఎక్కడికీ (నరకానికి) పోరు; భూమి, బంగారం, ఆవు, పదహారు దానాలు ఇచ్చినవారు—
గత్వా న వినివర్తంతే స్వర్గలోకాద్వికుండల । పుణ్యాసు తిథిషు ప్రాజ్ఞో వ్యతీపాతే చ సంక్రమే
స్వర్గానికి వెళ్లినవారు తిరిగి రారు, ఓ మణికుండలధారి; పుణ్యమైన తిథుల్లో, గ్రహణాల్లో, సంక్రమణ సమయంలో—
స్నాత్వా దత్త్వా చ యత్కించిన్నైవ మజ్జతి దుర్గతౌ । నైవాక్రామంతి దాతారో దారుణం రౌరవం పథమ్ । ఇహలోకే న జాయంతే కులే ధనవివర్జితే
స్నానం చేసి, కొంతైనా దానం చేస్తే, దురదృష్టంలో పడరు; దాతలు దారుణమైన రౌరవ మార్గాన్ని ఎప్పుడూ అడుగుపెట్టరు, ఈ లోకంలో ధనం లేని కుటుంబాల్లో జన్మించరు.
సత్యవాదీ సదా మౌనీ ప్రియవాదీ చ యో నరః । అక్రోధనః సమాచారో నాతివాద్యనసూయకః
ఎప్పుడూ సత్యం చెప్పేవాడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, కోపం లేని వాడు, మంచి ప్రవర్తన కలవాడు, ఎక్కువగా మాట్లాడని వాడు, అసూయ లేని వాడు—
సదా దాక్షిణ్యసంపన్నః సదా భూతదయాన్వితః । గోప్తా చ పరమర్మాణాం వక్తా పరగుణస్య చ
ఎప్పుడూ దయగలవాడు, ఎప్పుడూ భూతదయ కలవాడు, రహస్యాలను కాపాడేవాడు, పరుల గుణాలను చెప్పేవాడు—
పరస్వం తృణమాత్రం చ మనసాపి న యో హరేత్ । న పశ్యంతి విశాంశ్రేష్ఠ హ్యేతే నరకయాతనామ్
పరస్వాన్ని, ఒక గడ్డి పువ్వు అయినా, మనసులో కూడా ఎత్తుకోని వాడు— అలాంటి ఉత్తమ పురుషులు నరకయాతనలను చూడరు.
పరాపవాదీ పాఖండః పాపేభ్యోఽపి మతోఽధికః । పచ్యతే నరకే తావద్యావదాభూతసంప్లవమ్
ఇతరులను నిందించేవాడు, మతపరంగా తప్పుదారి పట్టినవాడు, పాపులకన్నా ఎక్కువ దుర్మార్గుడిగా భావించబడతాడు. అలాంటి వాడు ఈ లోకంలో అంతం వచ్చే వరకు నరకంలో బాధలు అనుభవిస్తాడు.
వక్తా పరుషవాక్యానాం మంతవ్యో నరకాగతః । సందేహో న విశాంశ్రేష్ఠ పునర్యాతి చ దుర్గతిమ్
ఎవరైనా కఠినమైన మాటలు మాట్లాడితే, అతడిని నరకంలో ఉన్నవాడిగా భావించాలి. దీనిలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు, మహానుభావా! అలాంటి వాడు మళ్లీ దుర్గతిని పొందుతాడు.
న తీర్థైర్న తపోభిశ్చ కృతఘ్నస్యాస్తి నిష్కృతిః । సహతే యాతనాం ఘోరాం స నరో నరకే చిరమ్
కృతఘ్నుడికి తీర్థయాత్రలు చేసినా, తపస్సు చేసినా విమోచనం ఉండదు. అలాంటి మనిషి నరకంలో చాలా కాలం భయంకరమైన బాధలు అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని తేషు మజ్జతి యో నరః । జితేంద్రియో జితాహారో న స యాతి యమాలయమ్
ఈ భూమిపై ఉన్న పవిత్రతీర్థాలలో స్నానమాచరించి, ఇంద్రియాలను, ఆహారాన్ని నియంత్రించగలవాడు, యముని లోకానికి వెళ్ళడు.
న తీర్థే పాతకం కుర్యాన్న చ తీర్థోపజీవనమ్ । తీర్థే ప్రతిగ్రహస్త్యాజ్యస్త్యాజ్యో ధర్మస్య విక్రయః
తీర్థస్థలంలో పాపం చేయకూడదు, అలాగే అక్కడ జీవనోపాధి కోసం ప్రయత్నించకూడదు. తీర్థంలో దానం తీసుకోవడం, ధర్మాన్ని అమ్ముకోవడం కూడా వదలాలి.
దుర్జరం పాతకం తీర్థే దుర్జరశ్చ ప్రతిగ్రహః । తీర్థే చ దుర్జరం సర్వమేతత్కిన్నరకం వ్రజేత్
తీర్థంలో చేసిన పాపం తేలికగా పోదు, అక్కడ దానం తీసుకోవడమూ అంతే. తీర్థంలో చేసిన ఈ రకమైన పనులన్నీ క్షమించబడటం చాలా కష్టం, అవి నరకానికి దారితీస్తాయి.
సకృద్గంగాంభసి స్నాతః పూతో గాంగేయవారిణా । న నరో నరకం యాతి అపి పాతకరాశికృత్
గంగానదిలో ఒక్కసారి అయినా స్నానం చేసినవాడు, ఆ గంగా జలంతో పవిత్రుడవుతాడు. ఎంతటి పెద్ద పాపాలు చేసినా అతడు నరకానికి పోడు.
వ్రతదానతపో యజ్ఞాః పవిత్రాణీతరాణి చ । గంగాబింద్వభిషిక్తస్య న సమా ఇతి నః శ్రుతమ్
వ్రతాలు, దానాలు, తపస్సులు, యజ్ఞాలు, ఇతర పవిత్ర కార్యాలు — ఇవన్నీ గంగాజలపు ఒక చిన్ని బొట్టుతో అభిషేకం పొందినవాడికి సమానంగా ఉండవని మేము విన్నాము.
అన్యతీర్థసమాం గంగాం యో బ్రవీతి నరాధమః । స యాతి నరకం వైశ్య దారుణం రౌరవం మహత్
గంగానదిని ఇతర తీర్థాలకు సమానమని చెప్పే అతి నీచుడు, ఓ వైశ్యా! అతడు రౌరవమనే భయంకరమైన మహానరకానికి పోతాడు.
ధర్మద్రవం హ్యపాం బీజం వైకుంఠచరణచ్యుతమ్ । ధృతం మూర్ధ్ని మహేశేన యద్గాంగమమలం జలమ్
ధర్మసారం, నీటికి మూలమైనది, వైకుంఠుని పాదాల నుండి జారినది — మహేశ్వరుడు తలపై ధరించిన పవిత్రమైన గంగాజలం ఇదే.
తద్బ్రహ్మైవ న సందేహో నిర్గుణం ప్రకృతేః పరమ్ । తేన కిం సమతాం గచ్ఛేదపి బ్రహ్మాండగోచరే
అది నిజంగా పరబ్రహ్మమే, దీనిలో సందేహం లేదు; అది గుణరహితమైనది, ప్రకృతికి అతీతమైనది. ఈ బ్రహ్మాండంలో దేనికీ దానికి సమానత్వం ఎలా ఉంటుంది?
గంగాగంగేతి యో బ్రూయాద్యోజనానాం శతైరపి । నరో న నరకం యాతి కిం తయా సదృశం భవేత్ । నాన్యేన దహ్యతే సద్యః క్రియా నరకదాయినీ
యోజనాల దూరంలో ఉన్నా, 'గంగా, గంగా' అని ఎవరు పిలిచినా వారు నరకానికి పోరు. ఆమెకు సమానమైనది ఏముంది? నరకఫలితాన్ని తక్షణమే పోగొట్టే కార్యం మరొకటి లేదు.
గంగాంభసి ప్రయత్నేన స్నాతవ్యం తేన మానవైః । ప్రతిగృహ నివృత్తో యః ప్రతిగ్రహక్షమోఽపి సన్ । స ద్విజో ద్యోతతే వైశ్య తారారూపశ్చిరం దివి
అందువల్ల మానవులు గంగాజలంలో శ్రద్ధతో స్నానం చేయాలి. దానం తీసుకోవడం మానినవాడు, దానానికి యోగ్యుడైనా, ద్విజుడిగా ప్రకాశిస్తాడు, ఓ వైశ్యా! అతడు ఆకాశంలో నక్షత్రంలా చాలా కాలం వెలుగుతాడు.
గాముద్ధరంతి యే పంకాద్యే రక్షంతి చ రోగిణః । మ్రియంతే గోగృహే యే చ తేషాం నభసి తారకాః । యమలోకం న పశ్యంతి ప్రాణాయామపరాయణాః
ఎవరు ఆవులను మట్టిలోనుంచి రక్షిస్తారో, రోగులను కాపాడుతారో, గోశాలలో మరణిస్తారో, వారికే ఆకాశంలో నక్షత్రాలుగా స్థానం. ప్రాణాయామంలో నిమగ్నులైన వారు యమలోకాన్ని చూడరు.
అపి దుష్కృతకర్మాణస్తైరేవ హతకిల్బిషాః । దివసే దివసే వైశ్య ప్రాణాయామాస్తు షోడశ । అపి బ్రహ్మహణం సాక్షాత్పునంత్యహరహః కృతాః
పాపకార్యాలు చేసినవారు కూడా ఈ కార్యాల వల్ల పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. ఓ వైశ్యా! ప్రతి రోజూ పదహారు సార్లు ప్రాణాయామం చేయడం వల్ల, బ్రహ్మహత్య చేసినవాడిని కూడా ప్రతిరోజూ పవిత్రుడిని చేస్తుంది.
తపాంసి యాని తప్యంతే వ్రతాని నియమాశ్చ యే । గోసహస్రప్రదానం చ ప్రాణాయామస్తు తత్సమః
ఎన్ని తపస్సులు, వ్రతాలు, నియమాలు చేసినా, వెయ్యి ఆవులను దానం చేసినా — ప్రాణాయామం వాటికి సమానమే.
అబ్బిందుం యః కుశాగ్రేణ మాసేమాసే నరః పిబేత్ । సంవత్సరశతం సాగ్రం ప్రాణాయామస్తు తత్సమః
ప్రతి నెల కుశగ్రాసంతో నీటి బొట్టు తాగేవాడు, సంవత్సరానికి పైగా చేస్తే — ప్రాణాయామం వంద సంవత్సరాల ఆచరణకు సమానంగా ఫలిస్తుంది.
పాతకం తు మహద్యచ్చ తథా క్షుద్రోపపాతకమ్ । ప్రాణాయామైః క్షణాత్సర్వం భస్మసాత్కురుతే నరః
ఎంతటి పెద్ద పాపమైనా, చిన్న పాపమైనా, ప్రాణాయామం ద్వారా మనిషి క్షణంలోనే అన్నిటినీ నాశనం చేయగలడు.
మాతృవత్పరదారాన్యే మన్యంతే వై నరోత్తమాః । న తే యాంతి నరశ్రేష్ఠ కదాచిద్యమ యాతనామ్
ఇతరుల భార్యలను తల్లి లాగా గౌరవించే ఉత్తమ పురుషులు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఎప్పుడూ యముని శిక్షలకు గురికారు.
మనసాపి పరేషాం యః కలత్రాణి న సేవతే । సహ లోకద్వయే నాస్తి తేన వైశ్య ధరా ధృతా
ఇతరుల భార్యలను మనసులో కూడా ఆశించని వాడు, ఓ వైశ్యా, ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను భూమిని నిలబెట్టే వాడవుతాడు.
తస్మాద్ధర్మ్మాన్వితైస్త్యాజ్యం పరదారోపసేవనమ్ । నయంతి పరదారాస్తు నరకానేకవింశతిమ్
కాబట్టి ధర్మబుద్ధి కలవారు ఎప్పుడూ పరస్త్రీ సమీపాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. ఎందుకంటే పరస్త్రీతో సంచారం నరకాలకు దారి తీస్తుంది.
లోభో న జాయతే యేషాం పరదారేషు మానసే । తే యాంతి దేవలోకం తు న యమం వైశ్యసత్తమ
ఇతరుల భార్యలపై మనసులో ఆశ లేకుండా ఉండేవారు, ఓ వైశ్యశ్రేష్ఠా, వారు దేవలోకాన్ని పొందుతారు, యముని లోకానికి పోరు.