స స్నాతః సర్వతీర్థేషు సర్వయజ్ఞేషు దీక్షితః । అభయం యేన భూతేభ్యో దత్తమత్ర వింశాంవర
అన్ని పవిత్ర నదుల్లో స్నానం చేసినవాడు, అన్ని యజ్ఞాల్లో దీక్ష పొందినవాడు, భూతాలకు అభయం ఇచ్చినవాడు, ఓ విమ్శాంవరా! అతడే నిజమైనవాడు.
యే నియోగాంశ్చ శాస్త్రోక్తాన్ధర్మాధర్మ విమిశ్రితాన్ । పాలయంతీహ యే వైశ్య న తే యాంతి యమాలయమ్
శాస్త్రంలో చెప్పిన విధులను, ధర్మాధర్మములు కలిసిన వాటిని పాటించే వైశ్యులు, యమలోకానికి వెళ్లరు.
బ్రహ్మచారీ గృహస్థశ్చ వానప్రస్థో యతిస్తథా । స్వధర్మనిరతాః సర్వే నాకపృష్ఠే వసంతి తే
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, యతులు — తమ ధర్మంలో నిష్ఠగా ఉన్నవారు అందరూ స్వర్గశిఖరంలో నివసిస్తారు.
యథోక్తచారిణః సర్వే వర్ణాశ్రమసమన్వితాః । నరా జితేంద్రియా యాంతి బ్రహ్మలోకం తు శాశ్వతమ్
విధిగా ప్రవర్తించే, వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని అనుసరించే, ఇంద్రియాలను జయించిన మనుష్యులు శాశ్వత బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు.
ఇష్టాపూర్తరతా యే చ పంచయజ్ఞరతాశ్చ యే । దయాన్వితాశ్చ యే నిత్యం నేక్షంతే తే యమాలయమ్
పూజ, దానం, ఐదు యజ్ఞాలలో నిత్యం రుచిచూపే వారు, ఎప్పుడూ దయతో ఉండేవారు, వారు యమలోకాన్ని చూడరు.
ఇంద్రియార్థనివృత్తా యే సమర్థా వేదవాదినః । అగ్నిపూజారతా నిత్యం తే విప్రాః స్వర్గగామినః
ఇంద్రియ సుఖాలను వదిలినవారు, వేదాలు బాగా తెలిసినవారు, ఎప్పుడూ అగ్ని పూజలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
అదీనవదనాః శూరాః శత్రుభిః పరివేష్టితాః । ఆహవేషు విపన్నా యే తేషాం మార్గో దివాకరః
భయంలేని ముఖాలతో, వీరులుగా, శత్రువులచే చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధంలో మరణించినవారి మార్గం సూర్యుడివైపు ఉంటుంది.
అనాథ స్త్రీ ద్విజార్థే చ శరణాగతపాలనే । ప్రాణాంస్త్యజంతి యే వైశ్య న చ్యవంతి దివస్తు తే
అనాధలు, స్త్రీలు, ద్విజుల కోసం, శరణార్థులను కాపాడటానికి ప్రాణాలు విడిచిన వైశ్యులు, స్వర్గం నుండి పడిపోవరు.
పంగ్వంధబాలవృద్ధాంశ్చ రోగ్యనాథదరిద్రితాన్ । యే పుష్ణంతి సదా వైశ్య తే మోదంతి సదా దివి
లంగడాలు, అంధులు, పిల్లలు, వృద్ధులు, రోగులు, అనాధలు, బీదలను ఎప్పుడూ పోషించే వైశ్యులు ఎప్పుడూ స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
గాం దృష్ట్వా పంకనిర్మగ్నాం రోగమగ్నం ద్విజం తథా । ఉద్ధరంతి నరా యే చ తేషాం లోకోఽశ్వమేధినామ్
చెరుపులో మునిగిన ఆవును లేదా వ్యాధితో బాధపడుతున్న ద్విజుడిని చూసి, వారిని రక్షించే మనుష్యులకు అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసినవారి లోకం లభిస్తుంది.
గోగ్రాసం యే ప్రయచ్ఛంతి యే శుశ్రూషంతి గాః సదా । యేనారోహంతి గోపృష్ఠే తే స్వర్లోకనివాసినః
ఎవరైతే ఆవులకు మేత ఇస్తారో, ఎవరైతే ఎప్పుడూ ఆవులను సేవిస్తారో, ఎవరివల్ల ఆవులు తమ పিঠపై ఎక్కుతాయో, వారు అందరూ స్వర్గంలో నివసించేవారు.
గర్తమాత్రం తు యే చక్రుర్యత్ర గౌరతృషా భవేత్ । యమలోకమదృష్ట్వైవ తే యాంతి స్వర్గతిం నరాః
ఎవరైనా ఆవుకు దాహం తీరేందుకు చిన్న గోతిని తవ్వినా, వారు యమలోకాన్ని చూడకుండా నేరుగా స్వర్గమార్గాన్ని చేరుకుంటారు.
అగ్నిపూజా దేవపూజా గురుపూజా రతాశ్చ యే । ద్విజపూజా రతా నిత్యం తే విప్రాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే అగ్ని, దేవతలు, గురువును భక్తితో పూజిస్తారో, ఎప్పుడూ ద్విజులను గౌరవిస్తారో, ఆ మహానుభావులు తప్పకుండా స్వర్గానికి వెళ్ళుతారు.
వాపీకూపతడాగాదౌ ధర్మస్యాంతో న విద్యతే । పిబంతి స్వేచ్ఛయా యత్ర జలస్థల చరాస్తదా
బావులు, కుళాయిలు, చెరువులు వంటి వాటిలో ధర్మఫలానికి ఎలాంటి పరిమితి ఉండదు; అక్కడ జంతువులు నీరు తాగినా, భూమిపై స్వేచ్ఛగా తిరిగినా అంతా పుణ్యమే.
నిత్యం దానపరః సోఽత్ర కథ్యతే విబుధైరపి । యథాయథా చ పానీయం పిబంతి ప్రాణినో భృశమ్
ఎప్పుడూ దానం చేసే వాడిని ఇక్కడ దేవతలు కూడా ప్రశంసిస్తారు; ఎంతమందికి నీరు తాగుతారో, అంతపుణ్యం ఆ దాతకు పెరుగుతుంది.
తథాతథాఽక్షయః స్వర్గో ధర్మబుద్ధ్యా విశాం వర । ప్రాణినాం జీవనం వారి ప్రాణా వారిణి సంస్థితాః
ధర్మబుద్ధితో చేసే వాడికి, ఓ ఉత్తమ పురుషా, అంతులేని స్వర్గఫలం లభిస్తుంది; నీరు జీవులకు ప్రాణం, వారి ఊపిరి కూడా నీటిలోనే ఉంటుంది.
నిత్యస్నానేన పూయంతే యేఽపి పాతకినో నరాః । ప్రాతఃస్నానం హరేద్వైశ్య బాహ్మాభ్యంతరజం మలమ్
నిత్యం స్నానం చేసే వారు, పాపులు అయినా పవిత్రులవుతారు; ఉదయం స్నానం వల్ల వేశ్యుని అంతర్గత, బాహ్య మలినతలు పోతాయి.
ప్రాతఃస్నానేన నిష్పాపో నరో న నిరయం వ్రజేత్ । స్నానం వినా తు యో భుంక్తే మలాశీ స సదా నరః
ఉదయం స్నానం వల్ల మనిషి పాపరహితుడవుతాడు, నరకానికి పోడు; కానీ స్నానం చేయకుండా తినేవాడు ఎప్పుడూ మలాన్ని తినేవాడే.
అస్నాయీ యో నరస్తస్య విముఖా పితృదేవతాః । స్నానహీనో నరః పాపః స్నానహీనో నరోఽశుచిః
స్నానం చేయని వాడిని పితృదేవతలు దూరంగా చూస్తారు; స్నానం లేని వాడు పాపి, అపవిత్రుడు.
అస్నాయీ నరకం భుంక్తే పుంస్కీటాదిషు జాయతే । యే పునః స్రోతసి స్నానమాచరంతీహ పర్వణి
స్నానం చేయని వాడు నరకాన్ని అనుభవిస్తాడు, పురుగులు, క్రిముల్లో జన్మిస్తాడు; కాని పర్వదినాల్లో నదిలో స్నానం చేసే వారు—
తే నైవ నరకం యాంతి న జాయంతే కుయోనిషు । దుఃస్వప్నా దుష్టచింతాశ్చ వంధ్యా భవంతి సర్వదా
వారు నరకానికి పోరు, చెడ్డ యోనుల్లో జన్మించరు; కానీ ఎవరికి చెడు కలలు, చెడు ఆలోచనలు ఉంటాయో, ఎప్పుడూ వంధ్యలుగా ఉంటారో—
ప్రాతఃస్నానేన శుద్ధానాం పురుషాణాం విశాంవర । తిలాంశ్చ తిలపాత్రాంశ్చ తిలప్రస్థం యథావిధి
ఉదయం స్నానం చేసి పవిత్రులైన పురుషులకు, ఓ ఉత్తముడా, నువ్వులు, నువ్వుల పాత్రలు, నువ్వుల కొలతను విధిగా దానం చేస్తే—
దత్త్వా ప్రేతపతేర్భూమౌ న వ్రజంతి నరాః క్వచిత్ । పృథివీం కాంచనం గాం చ దత్వా దానాని షోడశ
వాటిని పితృదేవునికి భూమిపై సమర్పిస్తే, వారు ఎక్కడికీ (నరకానికి) పోరు; భూమి, బంగారం, ఆవు, పదహారు దానాలు ఇచ్చినవారు—
గత్వా న వినివర్తంతే స్వర్గలోకాద్వికుండల । పుణ్యాసు తిథిషు ప్రాజ్ఞో వ్యతీపాతే చ సంక్రమే
స్వర్గానికి వెళ్లినవారు తిరిగి రారు, ఓ మణికుండలధారి; పుణ్యమైన తిథుల్లో, గ్రహణాల్లో, సంక్రమణ సమయంలో—
స్నాత్వా దత్త్వా చ యత్కించిన్నైవ మజ్జతి దుర్గతౌ । నైవాక్రామంతి దాతారో దారుణం రౌరవం పథమ్ । ఇహలోకే న జాయంతే కులే ధనవివర్జితే
స్నానం చేసి, కొంతైనా దానం చేస్తే, దురదృష్టంలో పడరు; దాతలు దారుణమైన రౌరవ మార్గాన్ని ఎప్పుడూ అడుగుపెట్టరు, ఈ లోకంలో ధనం లేని కుటుంబాల్లో జన్మించరు.
సత్యవాదీ సదా మౌనీ ప్రియవాదీ చ యో నరః । అక్రోధనః సమాచారో నాతివాద్యనసూయకః
ఎప్పుడూ సత్యం చెప్పేవాడు, మౌనంగా ఉండేవాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, కోపం లేని వాడు, మంచి ప్రవర్తన కలవాడు, ఎక్కువగా మాట్లాడని వాడు, అసూయ లేని వాడు—
సదా దాక్షిణ్యసంపన్నః సదా భూతదయాన్వితః । గోప్తా చ పరమర్మాణాం వక్తా పరగుణస్య చ
ఎప్పుడూ దయగలవాడు, ఎప్పుడూ భూతదయ కలవాడు, రహస్యాలను కాపాడేవాడు, పరుల గుణాలను చెప్పేవాడు—
పరస్వం తృణమాత్రం చ మనసాపి న యో హరేత్ । న పశ్యంతి విశాంశ్రేష్ఠ హ్యేతే నరకయాతనామ్
పరస్వాన్ని, ఒక గడ్డి పువ్వు అయినా, మనసులో కూడా ఎత్తుకోని వాడు— అలాంటి ఉత్తమ పురుషులు నరకయాతనలను చూడరు.
పరాపవాదీ పాఖండః పాపేభ్యోఽపి మతోఽధికః । పచ్యతే నరకే తావద్యావదాభూతసంప్లవమ్
ఇతరులను నిందించేవాడు, మతపరంగా తప్పుదారి పట్టినవాడు, పాపులకన్నా ఎక్కువ దుర్మార్గుడిగా భావించబడతాడు. అలాంటి వాడు ఈ లోకంలో అంతం వచ్చే వరకు నరకంలో బాధలు అనుభవిస్తాడు.
వక్తా పరుషవాక్యానాం మంతవ్యో నరకాగతః । సందేహో న విశాంశ్రేష్ఠ పునర్యాతి చ దుర్గతిమ్
ఎవరైనా కఠినమైన మాటలు మాట్లాడితే, అతడిని నరకంలో ఉన్నవాడిగా భావించాలి. దీనిలో ఏమాత్రం సందేహం లేదు, మహానుభావా! అలాంటి వాడు మళ్లీ దుర్గతిని పొందుతాడు.