తయోస్తు తిష్ఠతోర్గేహే నాస్తి యద్భుజ్యతే తదా । స్వజనైర్బాంధవైస్సర్వైః సేవకైరుపజీవిభిః
వారు ఇంట్లో ఉండగా తినడానికి ఏమీ లేకుండా పోయింది. వారి బంధువులు, స్నేహితులు, సేవకులు, ఆధారపడే వాళ్లందరూ వారిని వదిలిపెట్టారు.
ద్రవ్యాభావే పరిత్యక్తౌ చింత్యమానౌ తతః పురే । పశ్చాచ్చౌర్య్యం సమారబ్ధం తాభ్యాం చ నగరే నృప
ధనం లేకపోవడంతో వారు నిర్లక్ష్యం చేయబడి, పట్టణంలో అందరి మాటల్లోకూ వచ్చారు. ఆ తరువాత ఇద్దరూ పట్టణంలో దొంగతనాలు చేయడం మొదలుపెట్టారు.
రాజతో లోకతో భీతౌ స్వపురాన్నిఃసృతౌ తదా । చక్రతుర్వనవాసం తౌ సర్వేషాముపపీడితౌ
రాజు, ప్రజల భయంతో వారు తమ ఊరిని విడిచి, అందరి బాధలతో అడవిలో నివసించసాగారు.
జఘ్నతుః సతతం మూఢౌ శితైర్బాణైర్విషార్పితైః । నానాపక్షివరాహాంశ్చ హరిణాన్రోహితాంస్తథా
ఆ ఇద్దరు మూర్ఖులు పదేపదే పదునైన విషబాణాలతో రకరకాల పక్షులు, పంది, జింకలు, ఎర్ర జింకలను వేటాడేవారు.
శశకాఞ్ఛల్లకాన్గోధాన్శ్వాపదాంశ్చేతరాన్బహూన్ । మహాబలౌ భిల్లసంగావాఖేటకభుజౌ సదా
వారు ముసలి, చిలుకలు, ఉడుతలు, అడవి జంతువులు, ఇంకా అనేక జంతువులను చంపేవారు. గొప్ప బలవంతులు, వేటగాళ్లతో కలిసి, ఎప్పుడూ విల్లు చేతబట్టి తిరిగేవారు.
ఏవం మాంసమయాహారౌ పాపాహారౌ పరంతప । కదాచిద్భూధరం ప్రాప్తో హ్యేకోఽన్యశ్చ వనం గతః
ఇలా పాపమైన మాంసాహారం తింటూ ఉండేవారు. ఒకసారి, వారిలో ఒకడు కొండపైకి వెళ్లాడు, మరొకడు అడవిలోకి వెళ్లాడు.
శార్దూలేన హతో జ్యేష్ఠః కనిష్ఠః సర్పదంశితః । ఏకస్మిన్దివసే రాజన్పాపిష్ఠౌ నిధనం గతౌ
పెద్దవాడిని పులి చంపింది, చిన్నవాడిని పాము కాటు వేసింది. ఓ రాజా, ఒకే రోజున ఆ ఇద్దరు పాపిష్టులు మరణించారు.
యమదూతైస్తతోబద్ధ్వా పాపైర్నీతౌ యమాలయమ్ । గత్వాభిజగదుఃసర్వే తే దూతాః పాపినావుభౌ
తర్వాత యమదూతలు వారిని పాపాల వల్ల కట్టేసి యమలోకానికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత, ఆ దూతలందరూ ఈ ఇద్దరూ పాపులు అని ప్రకటించారు.
ధర్మరాజ నరావేతావానీతౌ తవ శాసనాత్ । ఆజ్ఞాం దేహి స్వభృత్యేషు ప్రసీద కరవామ కిమ్
ధర్మరాజా, మీ ఆజ్ఞతో ఈ ఇద్దరు మనుషులను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చాం. మేము ఏమి చేయాలో చెప్పండి, దయచేసి మాకు ఆదేశం ఇవ్వండి.
ఆలోచ్య చిత్రగుప్తేన తదా దూతాఞ్జగౌ యమః । ఏకస్తు నీయతాం వీర నిరయం తీవ్రవేదనమ్
చిత్రగుప్తునితో ఆలోచించిన యముడు ఆ దూతలకు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వీరా, వారిలో ఒకడిని తీవ్రమైన బాధలు ఉండే నరకానికి తీసుకెళ్లండి.'
అపరః స్థాప్యతాం స్వర్గేయత్ర భోగా హ్యనుత్తమాః । కృతాంతాజ్ఞాం తతః శ్రుత్వా దూతైశ్చ క్షిప్రకారిభిః
'ఇంకొకడిని పరమమైన ఆనందాలు ఉన్న స్వర్గంలో స్థాపించండి.' యముని ఆజ్ఞ విని, వేగంగా ఆ దూతలు ఆ విధంగా చేశారు.
నిక్షిప్తో రౌరవే ఘోరే యో జ్యేష్ఠో హి నరాధిప । తేషాం దూతవరః కశ్చిదువాచ మధురం వచః
పెద్దవాడిని భయంకరమైన రౌరవ నరకంలో పడవేశారు, ఓ నరాధిపా. ఆ సమయంలో వారి దూతలలో ఒకడు మధురంగా ఇలా అన్నాడు.
వికుండల మయా సార్ద్ధమేహి స్వర్గం దదామి తే । భుంక్ష్వ భోగాన్సుదివ్యాంస్త్వమర్జితాన్స్వేన కర్మణా
'వికుండల, నాతో రా; నేను నీకు స్వర్గాన్ని ఇస్తున్నాను. నీవు నీ సొంత కర్మఫలంగా సంపాదించిన అద్భుతమైన ఆనందాలను అనుభవించు.'
నారదఉవాచ- తతో హృష్టమనాః సోఽథ దూతం పప్రచ్ఛ తం పథి । సందేహం హృది కృత్వా తు విస్మయం పరమం గతః । విచారయన్హృది స్వర్గః కస్య హేతోః ఫలం మమ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తరువాత, ఆనందంతో ఉన్న వికుండలుడు, మార్గమధ్యంలో ఆ దూతను ప్రశ్నించాడు. హృదయంలో సందేహంతో, గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనై, 'నాకు స్వర్గఫలం ఎందుకు లభించింది?' అని తనలో తానే ఆలోచించాడు.
వికుండల ఉవాచ- హే దూతవర పృచ్ఛామి సంశయం త్వామహం పరమ్ । ఆవాం జాతౌ కులే తుల్యే తుల్యం కర్మ తథా కృతమ్
వికుండలుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ దూతలలో శ్రేష్ఠుడా, నేను నీకు నా గొప్ప సందేహాన్ని అడుగుతున్నాను. మేమిద్దరం ఒకే వంశంలో పుట్టాం, ఒకే విధంగా పనులు చేశాం.'
దుర్మృత్యురపి తుల్యోభూత్తుల్యో దృష్టో యమస్తథా । కథం స నరకే క్షిప్తస్తుల్యకర్మ్మా మమాగ్రజః
'మా మరణమూ ఒకేలా జరిగింది, యముని దర్శనమూ అలాగే జరిగింది. అయినా నా అన్నయ్య, నాకు సమానమైన పనులు చేసినా, నరకంలో పడిపోవడం ఎలా?'
మమాభవత్కథం నాకమితి మే ఛింధి సంశయమ్ । దేవదూత న పశ్యామి మమ స్వర్గస్య కారణమ్
'నాకు స్వర్గం ఎలా వచ్చింది? నా ఈ సందేహాన్ని తీర్చు. ఓ దూతా, నాకు స్వర్గానికి కారణం ఏమిటో కనబడటం లేదు.'
దేవదూత ఉవాచ- మాతా పితా సుతో జాయా స్వసా భ్రాతా వికుండల । జన్మహేతోరియం సంజ్ఞా జంతోః కర్మ్మోపభుక్తయే
దూత ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు, భార్య, చెల్లి, అన్నదమ్ముడు — ఇవన్నీ వికుండల జన్మ కారణంగా ఏర్పడే పేర్లు మాత్రమే. జీవి తన కర్మఫలాన్ని అనుభవించేందుకు ఇవి కలుగుతాయి.'
ఏకస్మిన్పాదపే యద్వచ్ఛకునానాం సమాగమః । యద్యత్సమీహితం కర్మ కురుతే పూర్వభావితః
'ఒక చెట్టుపై పక్షులు చేరినట్లే, ప్రతి ఒక్కరు తమకు ఇష్టమైన పనులు, గత జన్మల ప్రభావంతో చేస్తారు.'
తస్య తస్య ఫలం భుంక్తే కర్మ్మణః పురుషః సదా । సత్యం వదామి తే ప్రీత్యా నరైః కర్మ్మ శుభాశుభమ్
'ప్రతి మనిషి తన కర్మ ఫలితాన్ని ఎప్పుడూ అనుభవిస్తాడు. నీపై ప్రేమతో నిజం చెబుతున్నాను: మానవుల్లో మంచి, చెడు పనులకు తగిన ఫలితాలు తప్పక వస్తాయి.'
స్వకృతం భుజ్యతే వైశ్య కాలేకాలే పునఃపునః । ఏకః కరోతి కర్మాణి ఏకస్తత్ఫలమశ్నుతే
'వాణిజా, ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసిన పనుల ఫలితాన్ని కాలక్రమంలో మళ్లీ మళ్లీ అనుభవిస్తారు. ఒక్కరే పనులు చేస్తారు, ఒక్కరే వాటి ఫలితాన్ని పొందుతారు.'
అన్యో న లిప్యతే వైశ్య కర్మణాన్యస్య కుత్రచిత్ । అపతన్నరకే పాపైస్తవభ్రాతా సుదారుణైః । త్వం చ ధర్మేణ ధర్మజ్ఞ స్వర్గం ప్రాప్నోషి శాశ్వతమ్
'ఇతరుల పనుల వల్ల ఎవరూ ఎక్కడా కలుషితులు కారు, వాణిజా. నీ అన్నయ్య తీవ్రమైన పాపాల వల్ల నరకంలో పడిపోయాడు. నువ్వు ధర్మాన్ని తెలుసుకుని, ధర్మంతో శాశ్వత స్వర్గాన్ని పొందుతున్నావు.'
వికుండల ఉవాచ- ఆబాల్యాన్మమ పాపేషు న పుణ్యేషు రతం మనః । అస్మిఞ్జన్మని హే దూత దుష్కృతం హి కృతం మయా
వికుండలుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాకు చిన్నప్పటి నుంచే పుణ్యాల్లో మనస్సు లేను, పాపాలవైపే ఆకర్షితుడిని. ఈ జన్మలో నేను చెడు పనులే చేశాను, ఓ దూతా.'
దేవదూత న జానామి సుకృతం కర్మ చాత్మనః । యది జానాసి మత్పుణ్యం తన్మే త్వం కృపయా వద
'ఓ దూతా, నేను నా మంచి పనులు ఏవీ గుర్తు చేసుకోలేను. నీకు నా పుణ్యం తెలిసి ఉంటే, దయచేసి నాకు చెప్పు.'
దేవదూత ఉవాచ- శృణు వైశ్య ప్రవక్ష్యామి యత్త్వయా పుణ్యమర్జితమ్ । జానామి తదహం సర్వం న త్వం వేత్సి సునిశ్చితమ్
దేవదూతుడు ఇలా అన్నాడు — వాణిజా! నీవు సంపాదించిన పుణ్యాన్ని నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను. ఆ పుణ్యమంతా నాకు తెలుసు, కానీ నీకు మాత్రం తెలియదు.
హరిమిత్రసుతో విప్రః సుమిత్రో వేదపారగః । ఆసీత్తస్యాశ్రమః పుణ్యో యమునా దక్షిణేతటే
హరిమిత్రుని కుమారుడైన సుమిత్రుడు అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. వేదాలలో నిపుణుడైన అతని ఆశ్రమం యమునా నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉండేది.
తేన సఖ్యం వనే తస్మింస్తవ జాతం విశాంవర । తత్సంగేన త్వయా స్నాతం మాఘమాసద్వయం తథా
ఓ మహానుభావా! ఆ అడవిలో నీవు అతనితో స్నేహం కలిగి ఉన్నావు. అతని సాంగత్యంతో మాఘమాసంలో రెండు నెలలు నీవు స్నానం చేశావు.
కాలిందీ పుణ్యపానీయే సర్వపాపహరే వరే । తత్తీర్థే లోకవిఖ్యాతే నామ్నా పాపప్రణాశనే
కాళిందీ అనే పవిత్రమైన నీటిలో, పాపాలను తొలగించే గొప్ప తీర్థంలో, ప్రజలకు ప్రసిద్ధమైన ఆ స్థలంలో నీవు స్నానం చేశావు.
ఏకేన సర్వపాపేభ్యో విముక్తస్త్వం విశాంపతే । ద్వితీయమాఘపుణ్యేన ప్రాప్తః స్వర్గస్త్వయానఘ
ఒకసారి ఆ స్నానం వల్ల నీవు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడవయ్యావు. రెండవ మాఘమాసపు పుణ్యంతో నీవు స్వర్గాన్ని పొందావు, పాపరహితుడవు.
త్వం తత్పుణ్యప్రభావేణ మోదస్వ సతతం దివి । నరకేషు తవ భ్రాతా మహతీం పాపయాతనామ్
ఆ పుణ్యఫలంతో నీవు ఎప్పుడూ స్వర్గంలో ఆనందంగా ఉండగలవు. కానీ నీ అన్నయ్య నరకాలలో తీవ్రమైన బాధలు అనుభవిస్తున్నాడు.