నారద ఉవాచ-। తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ కన్యాతీర్థమనుత్తమమ్ । కన్యాతీర్థే నరః స్నాత్వా అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, తరువాత ఉత్తమమైన కన్యాతీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేస్తే, అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలితం లభిస్తుంది.
తతో గచ్ఛేన్నరవ్యాఘ్ర బ్రహ్మణః స్థానముత్తమమ్ । తత్ర వర్ణావరః స్నాత్వా బ్రాహ్మణ్యం లభతే నరః
తర్వాత, నరశ్రేష్ఠుడా, బ్రహ్మదేవుని ఉత్తమ స్థలానికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఏ వర్ణానికి చెందినవాడైనా స్నానం చేస్తే, బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణస్తు విశుద్ధాత్మా గచ్ఛేత పరమాం గతిమ్ । తతో గచ్ఛేన్నరవ్యాఘ్ర సోమతీర్థమనుత్తమమ్
బ్రాహ్మణుడు శుద్ధమైన హృదయంతో ఉన్నప్పుడు పరమగతిని పొందుతాడు. తరువాత, నరశ్రేష్ఠుడా, ఉత్తమమైన సోమతీర్థానికి వెళ్లాలి.
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్సోమలోకమవాప్నుయాత్ । సప్తసారస్వతం తీర్థం తతో గచ్ఛేన్నరాధిప
అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, రాజా, సోమలోకాన్ని పొందుతాడు. ఆ తరువాత, నరాధిపుడా, సప్తసారస్వత తీర్థానికి వెళ్లాలి.
యత్ర మంకణకః సిద్ధో బ్రహ్మర్షిర్లోకవిశ్రుతః । పురా మంకణకో రాజన్కుశాగ్రేణేతి విశ్రుతమ్
అక్కడ, లోకాలందరికి ప్రసిద్ధుడైన సిద్ధుడూ బ్రహ్మర్షియైన మంకణకుడు ఒకసారి కుశగడ్డి పొడవుతో తన చేతిని గాయపరిచాడని చెబుతారు.
క్షతః కిల కరే రాజన్తస్య శాకరసోఽస్రవత్ । స వై శాకరసం దృష్ట్వా హర్షావిష్టో మహాతపాః
రాజా, అతని చేతిలో నుండి శాకరసం పొర్లింది. ఆ రసాన్ని చూసి ఆ మహాతపస్వి ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
ననర్త కిల విప్రర్షిర్విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః । తతస్తస్మిన్ప్రనృత్తే వై స్థావరం జంగమం చ యత్
ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి ఆశ్చర్యంతో కళ్లు విప్పి ఆనందంగా నాట్యం చేశాడు. అతను నాట్యం చేయగా, అప్పుడు చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ—
ప్రనృత్తముభయం వీర తేజసా తస్య మోహితమ్ । బ్రహ్మాదిభిస్తతో దేవైర్ఋషిభిశ్చ తపోధనైః
ఆయన తేజస్సుకు మోహితులై, రెండూ కూడా నాట్యం చేశాయి, వీరుడా. అప్పుడు బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, తపస్సుతో ప్రసిద్ధులైన ఋషులు—
విజ్ఞప్తో వై ఋషేరర్థే మహాదేవో నరాధిప । నాయం నృత్యేద్యథా దేవ తథా త్వం కర్తుమర్హసి
ఓ రాజా, మహాదేవుడిని ఒక ఋషి తన కోరిక కోసం ప్రార్థించాడు. దేవుడు చేసినట్లే నీవు కూడా చేయాలి, ఇక్కడ నాట్యం చేయకూడదు.
తతో దేవో మునిం దృష్ట్వా హర్షావిష్టేన చేతసా । నృత్యంతమబ్రవీచ్చైనం స్థిరాణాం హితకామ్యయా
ఆ తర్వాత దేవుడు ఆ మునిని చూసి, ఆనందంతో హృదయం నిండిపోయి, స్థిరమైనవారి మేలుకోసం ఇలా అన్నాడు.
అహో మహర్షే ధర్మజ్ఞ కిమర్థం నృత్యతే భవాన్ । హర్షస్థానం కిమర్థం వా తవాద్య మునిపుంగవ
ఓ మహర్షీ, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నీవు ఎందుకు నాట్యం చేస్తున్నావు? నీవు ఈ రోజు ఎందుకు అంత ఆనందంగా ఉన్నావు, మునిశ్రేష్ఠుడా?
ఋషిరువాచ-। తపస్వినో ధర్మ్మపథస్థితస్య ద్విజసత్తమ । కిం న పశ్యసి మే బ్రహ్మన్క్షతాచ్ఛాకరసం సృతమ్
ముని ఇలా అన్నాడు — ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా, నేను తపస్సులో ధర్మమార్గంలో నిలబడి ఉన్నాను. నా శరీరం నుండి బస్మం ప్రవహిస్తున్నదాన్ని నువ్వు చూడటం లేదా?
యం దృష్ట్వా సంప్రనృత్తోఽహం హర్షేణ మహతా వృతః । తం ప్రహస్యాబ్రవీద్దేవ ఋషిం రాగేణ మోహితమ్
అది చూసి నేను ఎంతో ఆనందంతో నాట్యం చేయడం మొదలుపెట్టాను. అప్పుడా దేవుడు చిరునవ్వుతో, మోహితుడైన మునిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
అహం తు విస్మయం విప్ర న గచ్ఛామీహ పశ్య మామ్ । ఏవముక్త్వా నరశ్రేష్ఠ మహాదేవేన వై తదా
ఓ బ్రాహ్మణా, నేను మాత్రం ఆశ్చర్యపోవడం లేదు. నన్ను ఇక్కడ చూడు. ఇలా అన్నాక, ఓ నరశ్రేష్ఠుడా, అప్పుడా మహాదేవుడు—
అంగుల్యగ్రేణ రాజేంద్ర స్వాంగుష్ఠస్తాడితోఽనఘ । తస్య భస్మక్షతాద్రాజన్నిఃసృతం హిమసంనిభమ్
పాపరహితుడైన రాజా, తన వేలి తుంగతో తన అంగుళిని తాకగా, అక్కడి నుండి మంచువలె తెల్లగా బస్మం ప్రవహించింది.
యం దృష్ట్వా వ్రీడితో రాజన్స మునిః పాదయోర్గతః । నాన్యం దేవాదహం మన్యే రుద్రాత్పరతరం మహత్
అది చూసి ఆ ముని సిగ్గుపడి, రాజా, దేవుని పాదాల దగ్గరకు పడ్డాడు. దేవతల్లో రుద్రుని కన్నా గొప్పవాడెవరూ లేరని నేను భావించను.
సురాసురస్య జగతో గతిస్త్వమసి శూలధృక్ । త్వయా సృష్టమిదం విశ్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
ఓ త్రిశూలధారి, దేవతలు, దానవులు, ఈ లోకానికి నీవే ఆశ్రయం. ఈ సృష్టి, మూడువెళ్లలలోని చరాచరమంతా నీవే సృష్టించావు.
త్వామేవ భగవన్సర్వే ప్రవిశంతి యుగక్షయే । దేవైరపి న శక్యస్త్వం పరిజ్ఞాతుం కుతో మయా
యుగాంతంలో, ప్రభూ, అందరూ నీవులోకి లీనమవుతారు. దేవతలే నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు, మరి నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?
త్వయి సర్వేశ దృశ్యంతే సురాః శక్రాదయోఽనఘ । సర్వస్త్వమసి లోకానాం కర్తా కారయితాన్వహమ్
సర్వేశ్వరా, నీవులో ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు కనిపిస్తారు. నీవే అన్ని లోకాల సృష్టికర్త, నిత్యం వాటిని నడిపేవాడవు.
త్వత్ప్రసాదాత్సురాః సర్వే మోదంతీహాకుతోభయాః । ఏవం స్తుత్వా మహాదేవం స ఋషిః ప్రణతోఽబ్రవీత్
నీ కృప వల్ల అన్ని దేవతలు ఇక్కడ భయములేకుండా ఆనందిస్తారు. ఇలా మహాదేవుని స్తుతించి, ఆ ముని నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
త్వత్ప్రసాదాన్మహాదేవ తపో మే న క్షరేత వై । తతో దేవః ప్రహృష్టాత్మా బ్రహ్మర్షిమిదమబ్రవీత్
నీ కృప వల్ల, మహాదేవా, నా తపస్సు ఎప్పటికీ తగ్గిపోకూడదు. అప్పుడు దేవుడు ఆనందంతో బ్రహ్మర్షిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
తపస్తే వర్ద్ధతాం విప్ర మత్ప్రసాదాత్సహస్రధా । ఆశ్రమే చేహ వత్స్యామి త్వయా సార్ద్ధం మహామునే
ఓ బ్రాహ్మణా, నా కృపతో నీ తపస్సు వెయ్యిరెట్లు పెరగాలి. మహామునీ, నేను నీతో కలిసి నీ ఆశ్రమంలోనే ఉంటాను.
సప్తసారస్వతే స్నాత్వా అర్చయిష్యంతి యే తు మామ్ । న తేషాం దుర్లభం కించిదిహ లోకే పరత్ర వా
ఏవరు సప్తసారస్వతీ నదుల్లో స్నానం చేసి నన్ను పూజిస్తారో, వారికి ఈ లోకంలోనైనా, పరలోకంలోనైనా అందనిది ఏదీ ఉండదు.
గచ్ఛేత్సారస్వతం చాపి లోకం నాస్త్యత్ర సంశయః । ఏవముక్త్వా మహాదేవస్తత్రైవాంతరధీయత
వారు సారస్వత లోకానికి వెళ్తారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తతస్త్వౌశనసం గచ్ఛేత్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । యత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః
ఆ తర్వాత మూడువెళ్లలలో ప్రసిద్ధమైన ఔశనస ప్రాంతానికి వెళ్లాలి. అక్కడ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, తపస్సులో నిపుణులైన ఋషులు ఉంటారు.
కార్తికేయశ్చ భగవాంస్త్రిసంధ్యాం కిల భారత । సాన్నిధ్యమకరోత్తత్ర భార్గవప్రియకామ్యయా
కార్తికేయుడు కూడా, ఓ భారతా, మూడు సంధ్యల సమయాల్లో అక్కడ భార్గవుని అనుగ్రహం కోరుతూ తన సన్నిధిని కలిగించాడు.
కపాలమోచనం తీర్థం సర్వపాపప్రణాశనమ్ । తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
కపాలమోచనము అనే పవిత్రస్థలం అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ నరశార్దూల, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
అగ్నితీర్థం తతో గచ్ఛేత్స్నాత్వా చ భరతర్షభ । అగ్నిలోకమవాప్నోతి కులం చైవ సముద్ధరేత్
అక్కడినుంచి అగ్నితీర్థానికి వెళ్లి స్నానం చేయాలి, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా. అప్పుడు అగ్నిలోకాన్ని పొందుతాడు, తన వంశాన్ని కూడా పైకి తీసుకుపోతాడు.
విశ్వామిత్రస్య తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ । తత్ర స్నాత్వా మహారాజ బ్రాహ్మణ్యమభిజాయతే
అక్కడే విశ్వామిత్రుని పవిత్రస్థలం ఉంది, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ మహారాజా, బ్రాహ్మణుడిగా జన్మిస్తాడు.
బ్రహ్మయోనిం సమాసాద్య శుచిః ప్రయతమానసః । తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే
బ్రహ్మయోని అనే స్థలానికి చేరి, పవిత్రమైన, ఏకాగ్రమైన మనసుతో అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, ఓ నరశార్దూల, బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.