తస్మాదస్మానిదానీం తు స్వీకుర్య్యాత్మంగలం భవాన్ । గాంధర్వేణ వివాహేన అన్యథా నోపజీవనమ్
కాబట్టి, ఇప్పుడు నీవు నీ అదృష్టాన్ని స్వీకరించు. గాంధర్వ వివాహంతో మమ్మల్ని అంగీకరించు. లేనిపక్షంలో జీవనం కొనసాగదు.
శ్రుత్వా వాక్యం తతః ప్రాహ బ్రాహ్మణో ధర్మవిత్తమః । భో మృగాక్ష్యః కథం త్యాజ్యో ధర్మో ధర్మధనైర్నరైః
వాళ్ల మాటలు విని, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: "హరినేత్రాలవల్లినవార్లా, ధనానికి మనుషులు ధర్మాన్ని ఎలా వదులుతారు?"
ధర్మశ్చార్థశ్చకామశ్చ మోక్షశ్చైతచ్చతుష్టయమ్ । యథోక్తం ఫలదం జ్ఞేయం విపరీతం తు నిష్ఫలమ్
ధర్మం, ధనం, కామం, మోక్షం—ఈ నాలుగు ఫలితాన్ని ఇస్తాయని తెలుసుకోవాలి. వీటికి విరుద్ధంగా ఉన్నది ఫలితం ఇవ్వదు.
నాకాలేఽహం వ్రతీ కుర్యామతో దారపరిగ్రహమ్ । న క్రియా ఫలమాప్నోతి క్రియాకాలం న వేత్తి యః
సమయం కాకుండా, వ్రతంలో ఉన్న నేను భార్యను స్వీకరించను. ఎందుకంటే, పనిని సరైన సమయంలో చేయకపోతే అది ఫలితం ఇవ్వదు.
యతో ధర్మవిచారేఽస్మిన్ప్రసక్తం మమ మానసమ్ । తస్మాచ్ఛృణుత హే కన్యా న సమీహే స్వయంవరమ్
ఈ విషయంలో ధర్మాన్ని ఆలోచిస్తూ నా మనసు నిమగ్నమై ఉంది. అందుకే, అమ్మాయిలారా, వినండి — నేను స్వయంవరాన్ని కోరుకోవడం లేదు.
ఏవం జ్ఞాత్వాశయం తస్య సమీక్ష్యైవ పరస్పరమ్ । కరాత్కరం విముచ్యాథ జగ్రాహాంఘ్రిం ప్రమోహినీ
అతని మనసులోని ఉద్దేశాన్ని అర్థం చేసుకొని, ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. ఆ ప్రమోహిని అతని చెయ్యిని వదిలి, అతని పాదాలను పట్టుకుంది.
భుజౌ జగృహతుస్తస్య సుశీలా సుస్వరా తథా । ఆలిలింగ సుతారా చ వక్త్రం చుంబతి చంద్రికా
సుశీల, సుస్వర ఇద్దరూ అతని భుజాలను పట్టుకున్నారు. సుతార అతన్ని ఆలింగనం చేసుకుంది. చంద్రిక అతని ముఖాన్ని ముద్దాడింది.
తథాపి నిర్వికారోఽసౌ ప్రలయానలసన్నిభః । శశాప బ్రహ్మచారీ తాః క్రోధేనాత్యంతమూర్ఛితః
అయినా, అతడు ఏ మార్పు లేకుండా, ప్రళయాగ్నిలా నిలిచిపోయాడు. ఆ బ్రహ్మచారి కోపంతో ఉక్కిరిబిక్కిరై, ఆ అమ్మాయిలను శపించాడు.
పిశాచ్య ఇవ మాం లగ్నా తత్పిశాచ్యో భవిష్యథ । ఏవం తేనాశు శప్తాస్తాస్తం త్యక్త్వా పురతః స్థితాః
మీరు పిశాచిలా నన్ను అంటిపెట్టుకున్నారు. అందుకే మీరు కూడా పిశాచిలవుతారు! అని వెంటనే శపించి, వారిని ఎదుట నిలిచాడు.
కిమేతచ్చేష్టితం పాపం హ్యనాగసి విచేష్టయా । ప్రియంకృతోఽప్రియంకృత్వా ధిక్త్వాం ధర్మకృతాంతకమ్
ఏమిటి ఈ పాపకార్యం? నిష్పాపుడైన నన్ను ఇబ్బంది పెట్టారు. మిమ్మల్ని ఆదరించినవారికి ఇష్టం లేని పని చేశారు. ధర్మాన్ని నాశనం చేసే వారా, మీకు లజ్జా లేదా!
అనురక్తేషు భక్తేషు మిత్రేషు ద్రోహకారిణః । పుంసో లోకోభయోః సౌఖ్యం నాశమేతీతి నః శ్రుతమ్
ప్రేమతో, భక్తితో, స్నేహంతో ఉన్నవారిని మోసం చేసే వారికి ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను సుఖం ఉండదని మేము విన్నాము.
తస్మాత్త్వమపి నః శాపాత్పిశాచో భవ సత్వరమ్ । ఇత్యుక్త్వాపి చ తా బాలా నిఃశ్వసంత్యః క్రుధాకులాః
అందువల్ల మా శాపంతో నీవు కూడా వెంటనే పిశాచుడవు! అని ఆ అమ్మాయిలు కోపంతో ఊపిరి పీల్చుకుంటూ అన్నారు.
తదేవాన్యోన్యసంరంభాత్తస్మిన్సరసి పార్థివ । తాః కన్యా బ్రహ్మచారీ చ సర్వే పైశాచ్యమాగతాః
ఓ రాజా, పరస్పర కోపంతో, ఆ సరస్సులో ఆ అమ్మాయిలు, ఆ బ్రహ్మచారి అందరూ పిశాచులయ్యారు.
స పిశాచః పిశాచ్యస్తాః క్రందమానాః సుదారుణమ్ । క్షపయంతి విపాకాంస్తాన్పూర్వోపాత్తస్య కర్మ్మణః
అతడు పిశాచుడయ్యాడు, ఆ అమ్మాయిలు పిశాచిలయ్యారు. వారు భయంకరంగా అరుస్తూ, గత జన్మలో చేసిన పాపఫలితాలను అనుభవిస్తున్నారు.
స్వకాలే ప్రభవత్యేవ పూర్వోపాత్తం శుభాశుభమ్ । స్వచ్ఛాయామివ దుర్వారం దేవానామపి పార్థివ
తగిన సమయంలో, మనం చేసిన మంచి చెడు పనులు తప్పకుండా ఫలిస్తాయి, ఓ రాజా! అది మన నీడలా ఎవరికీ తప్పించుకోలేనిది — దేవతలకు కూడా కాదు.
క్రందంతి పితరస్తాసాం మాతరస్తత్ర తత్ర చ । భ్రాతరశ్చైవ బాలానాం దైవం హి దురతిక్రమమ్
ఆ అమ్మాయిల తండ్రులు, తల్లులు, అన్నదమ్ములు కూడా అక్కడక్కడా ఏడుస్తున్నారు. ఎందుకంటే విధిని ఎవరూ దాటి పోవడం సాధ్యం కాదు.
అతఊర్ధ్వం పిశాచాస్తే ఆహారార్థం సుదుఃఖితాః । ఇతస్తతశ్చ ధావంతో వసంతి సరసస్తటే
అప్పటి నుండి ఆ పిశాచులు తినడానికి చాలా బాధతో ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతూ, ఆ సరస్సు ఒడ్డున నివసిస్తున్నారు.
నారద ఉవాచ- ఏవం బహుతిథే కాలే లోమశో మునిసత్తమః । ఆగతశ్చ మహాభాగస్తత్ర యాదృచ్ఛికో ముని
నారదుడు చెప్పాడు — చాలా కాలం తర్వాత, మహాభాగుడైన లోమశ మహర్షి యాదృచ్ఛికంగా అక్కడికి వచ్చాడు.
తం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణం సర్వే పిశాచాః క్షుత్సమాకులాః । ధావంతో హ్యత్తుకామాస్తే మిలిత్వా యూథవర్తినః
ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి, ఆకలితో బాధపడుతున్న పిశాచులు అందరూ, తినాలని ఆశతో గుంపుగా పరుగెత్తారు.
దహ్యమానాస్తు తీవ్రేణ తేజసా లోమశస్య తు । అసమర్థాః పురః స్థాతుం తే సర్వే దూరతః స్థితాః
కానీ లోమశుని తేజస్సు తీవ్రంగా మండిపోవడంతో, వారు అతని ఎదుట నిలబడలేక, దూరంగా నిల్చున్నారు.
తత్ర పూర్వకర్మబలాత్పిశాచః సహ వై ద్విజః । సమీక్ష్య లోమశం రాజన్సాష్టాంగం ప్రణిపత్య చ
అక్కడ, పూర్వకర్మ ఫలితంగా, ఓ రాజా, ఆ పిశాచుడు బ్రాహ్మణుడితో కలిసి లోమశుణ్ని చూసి, అష్టాంగ నమస్కారం చేశాడు.
ఉవాచ సూనృతాం వాచం బద్ధ్వా శిరసి చాంజలిమ్ । మహాభాగ్యోదయే విప్ర సాధూనాం సంగతిర్భవేత్
తలపై చేతులు జోడించి, మృదువైన మాటలు చెప్పాడు — మహాభాగుడా, మంచి అదృష్టం కలిగినప్పుడు సద్జనుల సాంగత్యం కలుగుతుంది.
గంగాదిపుణ్యతీర్థేషు యో నరః స్నాతి సర్వథా । యః కరోతి సతాం సంగం తయోః సత్సంగమో వరః
గంగాది పవిత్ర నదుల వద్ద స్నానం చేసే వారిలో, సద్జనులతో సాంగత్యం చేసే వారిలో, సత్సంగమే మిక్కిలి శ్రేష్ఠమైనది.
గురూణాం సంగమో విప్ర దృష్టాదృష్టఫలో భువి । స్వర్గదో రోగహారీ చ కిం తమోపహరో మతః
గురువులతో సాంగత్యం భూమిపై కనిపించే ఫలితాలు, కనిపించని ఫలితాలు ఇస్తుంది బ్రాహ్మణా. అది స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది, వ్యాధులను తొలగిస్తుంది, అజ్ఞానాన్ని పోగొడుతుంది.
ఇత్యుక్త్వా కథయామాస పూర్వవృత్తాంతమద్భుతమ్ । ఇమా గంధర్వకన్యాస్తా మునే సోఽహం ద్విజాత్మజః
ఇలా చెప్పి, అతడు ఒక అద్భుతమైన పూర్వకథను వివరించసాగాడు: 'మునీంద్రా! నేను ద్విజుని కుమారుడిని, వీరు గంధర్వకన్యలు.'
సర్వే పిశాచరూపేణ మిథః శాపవిమోహితాః । దీనాననాస్సుతిష్ఠామస్తవాగ్రే మునిసత్తమ
మేమంతా శాపబంధంతో మాయలో పడి, పిశాచ రూపంలో ఉన్నాము. దుఃఖంతో ముఖాలు వంచుకొని, నీ ముందుకు వచ్చాము మునిశ్రేష్ఠా.
త్వద్దర్శనేన బాలానాం నిస్తారో నో భవిష్యతి । సూర్యోదయే తమస్తోమః కిం ను లీయేత పుష్కరే
నీ దర్శనంతో మాకు విముక్తి కలుగుతుంది మహానుభావా! ఉదయించే సూర్యకాంతిలో చీకటి ఎలా కరిగిపోతుందో, అలాగే మా దుఃఖం పోతుంది.
శ్రుత్వైతల్లోమశో వాక్యం కృపార్ద్రీకృతమానసః । ప్రత్యువాచ మహాతేజా దుఃఖితం తం మునేః సుతమ్
ఈ మాటలు విని, లోమశుడు కరుణతో మనసు నిండిపోయి, తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, ఆ దుఃఖితుడైన మునిపుత్రునికి సమాధానం చెప్పాడు.
మత్ప్రసాదాచ్చ సర్వేషాం స్మృతిః సపది జాయతామ్ । ధర్మే చ వర్తతాం యేన మిథః శాపో లయం వ్రజేత్
నా అనుగ్రహంతో మీ అందరికీ వెంటనే జ్ఞాపకం వస్తుంది. ధర్మంలో నిలిచి ఉంటే, మీ మధ్య ఉన్న శాపం తొలగిపోతుంది.
పిశాచ ఉవాచ- మహర్షే కథ్యతాం ధర్మో ముచ్యేమ యేన కిల్బిషాత్ । నాయం కాలో విలంబస్య శాపాగ్నిర్దారుణో యతః
పిశాచుడు అన్నాడు— 'మహర్షీ! మేము పాపాల నుండి విముక్తి పొందేందుకు ఏ ధర్మాన్ని చేయాలో చెప్పండి. ఆలస్యం చేయడానికి ఇది సమయం కాదు, ఎందుకంటే శాపాగ్ని భయంకరంగా ఉంది.'