కచ్చిత్తే నిర్దయం చేతః కచ్చిదస్మాసు నో మతిః । కచ్చిత్క్రూరోఽసి హే కాంత కచ్చిన్ముష్ణాసి నో మనః
'నీ మనసు నిజంగా కఠినమా? నీకు మాపై ఎలాంటి దయ లేదా? నీవు క్రూరుడివా, ప్రియుడా? మా మనసును దోచుకుంటున్నావా?'
కచ్చిన్న ప్రత్యయోస్మా సు కచ్చిదస్మాన్పరీక్షసే । కచ్చిన్నిర్మమతా శీలః కచ్చిన్మాయావిశారదః
'నీవు మాపై ప్రేమ చూపించడంలేదా? మమ్మల్ని పరీక్షిస్తున్నావా? నీవు అసలు మమకారంలేని వాడివా? మాయలో నిపుణుడివా?'
కచ్చిచ్చిత్తే ప్రవేష్టుం చ వేత్సి విజ్ఞానలాఘవమ్ । కచ్చిన్నిష్క్రమణోపాయం న జానాసి కుతః పునః
'నీకు మనసులోకి ప్రవేశించడమెలా తెలుసా? జ్ఞానం యొక్క సూక్ష్మత నీకు తెలుసా? బయటపడే మార్గం నీకు తెలియదా? అది ఎలా సాధ్యం?'
కచ్చిద్వినాపరాధం తు కిమస్మాసు ప్రకుప్యసే । కచ్చిద్దుఃఖం న జానాసి పరేషాం విప్రలంభనమ్
'మేము ఏ తప్పు చేయకపోయినా, నీవు మాపై ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? వేరుపడినవారి బాధ నీకు తెలియదా?'
త్వద్దర్శనం వినా నష్టా హృదయేశ్వర సాంప్రతమ్ । న జీవామోఽథ జీవామః పునస్త్వద్దర్శనాశయా
'హృదయాధిపతీ! నీ దర్శనం లేక మేమిప్పుడు నశించిపోయాం. మేము బ్రతకడం లేదు, బ్రతికినా మళ్ళీ నిన్ను చూడాలనే ఆశతోనే బ్రతుకుతున్నాం.'
వయం చ నీయతాం తత్ర శీఘ్రం యత్ర గతో భవాన్ । త్వద్దర్శనహరో ధాతా వ్యధాన్మోదాంకురచ్ఛిదామ్
'నీవు ఎక్కడికి వెళ్ళావో మమ్మల్ని కూడా అక్కడికి త్వరగా తీసుకెళ్లండి. నీ దర్శనం లేకుండా చేసిన సృష్టికర్త, మా ఆనందపు మొగ్గలను తెగదీసేశాడు.'
సర్వథా దర్శనం దేహి కారుణ్యం భజ సర్వథా । పర్య్యంతం న ప్రపశ్యంతి కస్య చిత్సుజనా జనాః
'ఏ విధంగా అయినా మాకు నీ దర్శనం కలిగించు, దయ చూపించు. మంచి మనుషులు ఎవరిపట్లా తమ దయకు అంతం ఉండదని తెలుసు.'
ఇత్థం విలప్యతాః కన్యాః ప్రతీక్ష్య చ బహుక్షణమ్ । పితుర్భయాద్గృహం గంతుం శీఘ్రమారేభిరే తతః
అలా ఆ యువతులు విలపిస్తూ, చాలా సేపు ఎదురుచూసి, తండ్రి భయంతో త్వరగా ఇంటికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యారు.
తత్ప్రేమనిగడైర్బద్ధా భృశం విరహవిక్లవాః । కథంచిద్ధైర్యమాలంబ్య తాః స్వంస్వం గృహమాగతాః
ఆ ప్రేమ బంధనాల్లో కట్టుబడి, విడిపోవడం వల్ల ఎంతో బాధపడి, ఏదో విధంగా మనసు కుదుపుకుని, ఆ యువతులు తమ తమ ఇళ్లకు చేరుకున్నారు.
ఆగత్య పతితాః సర్వా మాతౄణాం తు సమీపతః । కిమేతన్మాతృభిః పృష్టాః కుతః కాలాత్యయోఽభవత్
ఇళ్లకు వచ్చి, అందరూ తల్లుల పాదాల దగ్గర పడిపోయారు. 'ఇది ఏమిటి? ఇంత ఆలస్యం ఎందుకు?' అని తల్లులు అడిగారు.
క్రీడంత్యః కిన్నరీభిస్తు సార్ద్ధం సంగతకం యదా । సంస్థితాస్తేన న జ్ఞాతో దివసోఽచ్ఛోదసరోవరే
మేము ఆ స్నేహితురాళ్లతో కలిసి, కిన్నరి స్త్రీలతో ఆడుకుంటూ, అచ్చొద సరస్సు వద్ద రోజు ఎలా గడిచిపోయిందో మనసులోకి రాలేదు.
పథి శ్రాంతా వయం మాతః సంతాపస్తేన నస్తనౌ । మోహేన మహతా వక్తుం న కేనాప్యుత్సహామహే
అమ్మా, మార్గంలో మేము అలసిపోయాం. అందుకే మనసు బాధపడింది. గొప్ప మోహంలో పడిపోయి, మేమెవరూ మాట్లాడే ధైర్యం చేయలేకపోయాం.
ఇత్యుక్త్వా లుఠితాస్తత్ర మణిభూమౌ కుమారికాః । ఆకారం గోపయంత్యస్తా ముగ్ధా జల్పంతి మాతృభిః
అలా చెప్పి, ఆ యువతులు మణిపీఠంపై పడుకుని, తమ మనసులోని భావాలను దాచుకుంటూ, అమాయకంగా తల్లులతో మాట్లాడుతూ ఉండిపోయారు.
కాచిన్నర్తయతి క్రీడామయూరం న ముదా తదా । న పాఠయతి తం కీరం పంజరేఽన్యా కుతూహలాత్
ఎవరూ ఆనందంగా ఆడుకునే మయూరాన్ని నాట్యం చేయించలేదు; ఇంకొంతమంది ఆసక్తితో పంజరంలో ఉన్న కిలికి పాఠాలు చెప్పలేదు.
లాలయేన్నకులం నాన్యా నోల్లాపయతి సారికామ్ । అపరాతీవ సంముగ్ధా నైవ ఖేలతి సారసైః
ఇంకొంతమంది నక్కను ముద్దాడలేదు, మరికొందరు సారికతో మాట్లాడలేదు; మరొకరు పూర్తిగా మాయలో పడిపోయినట్టు, సరసపక్షులతో ఆడలేదు.
భేజిరే న వినోదం తా రేమిరే నైవ మందిరే । ఊచిరే బాంధవైర్నాలం వీణావాద్యం న చక్రిరే
వారు వినోదాన్ని వెతకలేదు, మందిరంలో ఆనందించలేదు; బంధువులతో మాట్లాడలేదు, వీణ వాయించలేదు.
కల్పద్రుమప్రసూనం యత్సర్వం తచ్చానలోపమమ్ । మందారకుసుమామోది న పపుర్మధురం మధు
కల్పవృక్షపు పువ్వులు అగ్నిలా ఉన్నా, మందారపువ్వుల సువాసన ఉన్నా, వాటిలో వారికి మధురత అనిపించలేదు.
యోగిన్య ఇవ తాః కన్యా నాసాగ్రన్యస్తలోచనాః । అలక్ష్యధ్యానసంతానాః పురుషోత్తమమానసాః
ఆ యువతులు యోగినిలా, ముక్కు చివర చూపు పెట్టి, ఎవరికీ తెలియని ధ్యానంలో, మనసంతా పరమాత్మలో లీనమై ఉండిపోయారు.
చంద్రకాంతమణిచ్ఛన్నే స్రవద్వారిణి కందరే । క్షణం వాతాయనే స్థిత్వా జలయంత్రగృహేక్షణమ్
చంద్రకాంత మణులతో కప్పబడిన, నీరు చుక్కలు పడుతున్న గుహలో, కిటికీ దగ్గర కొంతసేపు నిలబడి, ఇంటి నీటి యంత్రాన్ని చూశారు.
రచయంతి క్షణం శయ్యాం దీర్ఘికాం భోజినీదలైః । వీజ్యమానాః సఖీభిస్తాః శీతలైర్నలినీదలైః
కొంతసేపు వారు భోజనపు చెరువులోని ఆకులతో మంచం వేసుకున్నారు; స్నేహితులు చల్లని కమలాకులతో వీదుతూ ఉన్నారు.
ఇత్థం యుగసమాం రాత్రిమనయంస్తా వరస్త్రియః । కథంచిద్ధారణం కృత్వా విహ్వలాః సజ్వరా ఇవ
అలా, ఆ మహిళలు యుగం లాంటి రాత్రిని, ఏదో విధంగా మనసు పట్టుకుని, జ్వరంలో ఉన్నవారిలా కలవరపడి గడిపారు.
ప్రాతర్వ్యోమమణిం దృష్ట్వా మన్యమానాః స్వజీవితమ్ । విజ్ఞాప్య మాతరం స్వాంస్వాం గౌరీం పూజయితుం గతాః
ఉదయాన్నే ఆకాశంలో మణిని చూసి, తమ ప్రాణాన్ని గుర్తు చేసుకుని, తల్లికి చెప్పి, తమ తమ గౌరీ దేవిని పూజించడానికి వెళ్లారు.
స్నాత్వా తేన విధానేన పుష్పైర్ధూపైస్తథా పునః । విధాయ పూజనం దేవ్యా గాయంత్యస్తత్ర తాః స్థితాః
ఆ విధంగా స్నానం చేసి, పువ్వులు, ధూపాలతో మళ్లీ అమ్మవారిని పూజించి, అక్కడ నిలబడి పాటలు పాడుతూ ఉన్నారు.
ఏతస్మిన్నంతరే విప్రః స్నాతుం సోఽపి సమాగతః । పితురాశ్రమతస్తస్మాదచ్ఛోదేఽత్ర సరోవరే
అంతలో, ఒక బ్రాహ్మణుడు కూడా స్నానం చేయడానికి, తన తండ్రి ఆశ్రమం నుంచి వచ్చి, ఈ అచ్చొద సరస్సు వద్దకు చేరాడు.
మిత్రం దృష్ట్వైవ రాత్ర్యంతే పద్మిన్య ఇవ కన్యకాః । తత్ఫుల్లనయనా జాతాస్తం దృష్ట్వా బ్రహ్మచారిణమ్
రాత్రి చివరలో స్నేహితుడిని చూసి, ఆ యువతులు పద్మపుష్పాల్లా వికసించాయి; ఆ బ్రహ్మచారిని చూసి వారి కన్నులు సంతోషంతో మెరిశాయి.
గత్వా తత్రైవ తాః కన్యా సమీపం బ్రహ్మచారిణః । సవ్యాపసవ్యబంధేన భుజపాశం చ చక్రిరే
వారు అక్కడికి వెళ్లి, ఆ బ్రహ్మచారి దగ్గరకు చేరి, రెండు వైపులా చేతులతో అతన్ని చుట్టుముట్టారు.
గతోఽసి ప్రియ పూర్వేద్యుర్గంతుమద్య న లభ్యతే । వృతస్త్వం నూనమస్మాభిర్నాత్ర తేఽస్తి విచారణా
ప్రియమైనవాడా, నువ్వు నిన్న వెళ్లిపోయావు. ఇప్పుడు మాత్రం వెళ్లడం సాధ్యం కాదు. మేము నిన్ను ఇక్కడే నిలిపేశాం, నీకు ఇక ఎలాంటి ఆలోచన లేదు.
ఇత్యుక్తో బ్రాహ్మణః ప్రాహ ప్రహసన్బాహుపాశగః । యుష్మాభిరుచ్యతే భద్రమనుకూలం ప్రియం వచః
అలా అనగానే, ఆ బ్రాహ్మణుడు చిరునవ్వుతో చేతులు మడిచి ఇలా అన్నాడు: "మీ మాటలు మాకు మేలు కలిగించేలా, మనసుకు హాయిగా, మధురంగా ఉన్నాయి."
ప్రథమాశ్రమనిష్ఠస్య కింతు నశ్యేత మే వ్రతమ్ । విద్యాభ్యసనశీలస్య నాభూత్పారం గురోః కులే
కానీ, మొదటి ఆశ్రమంలో ఉన్నవాడికి నా వ్రతం నశించిపోతుంది. విద్యాభ్యాసంలో నిమగ్నుడైనవాడికి గురువు ఇంట్లో పూర్తి ఫలితం దక్కదు.
ఆశ్రమే యత్ర యో ధర్మో రక్షణీయః సుపండితైః । వివాహోఽయమతో మన్యే న ధర్మ ఇతి కన్యకాః
ఈ ఆశ్రమంలో పండితులు కాపాడాల్సిన ధర్మం ఇదే. అందుకే, ఇక్కడ వివాహం ధర్మం కాదని నేను భావిస్తున్నాను, అమ్మాయిలు.