యద్యయం కామదేవో హి రతిహీనః కథం భవేత్ । అథవాహ్యశ్వినౌ దేవౌ తావుభౌ యుగచారిణౌ
'ఇవ్వాడు మన్మథుడు అయితే, రతి లేకుండా ఎలా ఉంటాడు? లేదా, ఇద్దరూ కలిసే తిరిగే అశ్వినీ దేవతల్లో ఎవరో అయి ఉండవచ్చు.'
గంధర్వః కిన్నరో వాథ సిద్ధో వా కామరూపధృక్ । ఋషిపుత్రోఽథవా కశ్చిత్కశ్చిద్వా మనుజోత్తమః
'లేకపోతే, ఇతడు గంధర్వుడా? కిన్నరుడా? సిద్ధుడా? లేక ఋషిపుత్రుడా? లేదా మానవుల్లో గొప్పవాడా?'
అస్తి వా కశ్చిదేవాయం ధాత్రా సృష్టో హి నః కృతే । యథాభాగ్యవతామర్థే నిధానం పూర్వకర్మభిః
'లేదా, ఈయన దేవుడా? సృష్టికర్త మన కోసం సృష్టించినవాడా? అదృష్టవంతులకు పూర్వజన్మ ఫలంగా లభించిన ధనంగా వచ్చాడా?'
తథాస్మాకం కుమారీణాం గౌర్యానీతో వరోత్తమః । కరుణాజలకల్లోల లబ్ధాద్రీ ర్కృ!తచిత్తయా
'గౌరీ దేవి మాకు ఉత్తమ వరుణ్ని ఇచ్చినట్టు, మన హృదయాలు దయతో నిండినప్పుడు, మనకూ ఈ మంచి యువకుడు లభించాడు.'
మయా వృతస్త్వయా చాయం త్వయా వృతస్తథానయా । ఏవం పంచసుకన్యాసు వదంతీషు నృపోత్తమ
'నేను ఇతనిని ఎంచుకున్నాను, నువ్వూ ఎంచుకున్నావు, ఆమె కూడా ఇతనినే కోరుకుంది.' అని ఆ అయిదు యువతుల మధ్య మాట్లాడుకున్నారు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా!
శ్రుత్వా తద్వచనం తత్ర కృతమాధ్యాహ్నికక్రియః । చింతయామాస మేధావీ కిం కృత్వా సుకృతం భవేత్
ఆ మాటలు విని, మధ్యాహ్నిక కర్మలు ముగించుకున్న ఆ మేధావి, 'ఏం చేస్తే మంచి ఫలితం వస్తుందో?' అని ఆలోచించాడు.
గాధిసంభవపరాశరాదయః కండుదేవలముఖాశ్చ యే ద్విజాః । తేఽపి యోగి బలినో విమోహితాః లీలయా తదబలాభిరద్భుతమ్
గాధి, పరాశరుడు వంటివారు, కండు, దేవలుడు వంటి యోగబలంతో ఉన్న మహర్షులు కూడా, ఆ అద్భుతమైన స్త్రీల వల్ల సులభంగా మాయలో పడిపోయారు.
యోషితాం నయనతీక్ష్ణసాయకైర్భ్రూలతాసుదృఢచాపనిర్గతైః । ధన్వినా మకరకేతునా హతః కస్య నో పతతి వామనో మృగః
స్త్రీల కళ్ల నుంచి వచ్చే పదునైన ప్రేమబాణాలతో మన్మథుడు సంధించినప్పుడు, ఎవరు అతని బాణాలకు గురి కాకుండా ఉంటారు?
తావదేవ నయధీర్విరాజతే తావదేవ జనతాభయం భవేత్ । తావదేవ ధృతచిత్తతా భృశం తావదేవ గణనా కులస్య చ
మన జ్ఞానం, జనాల్లో భద్రత, మనస్సు స్థిరత, కుటుంబ గౌరవం ఇవన్నీ ఎంతకాలం ఉంటాయంటే—
తావదేవ తపసః ప్రగల్భతా తావదేవ శమసేవనం నృణామ్ । యావదేవ లలనేక్షణా స వైర్మాద్యతే ద్రుతమదైర్న పూరుషః
స్త్రీల చూపులు మనస్సును మత్తులో ముంచేంతవరకు మాత్రమే తపస్సు బలంగా ఉంటుంది, శాంతిని పాటించగలుగుతారు. ఆ తర్వాత అవన్నీ క్షీణించిపోతాయి.
మోహయంతి మదయంతి రాగిణం యోషితః స్వలలితైర్మనోహరైః । మోదయంతి మదయంతి మామిమా ధర్మరక్షణపరం హి స్వైర్గుణైః
కామంతో ఉన్నవారిని స్త్రీలు తమ ఆకర్షణీయమైన, మోహపరిచే ప్రవర్తనతో మాయలో పడేస్తారు, మత్తులో ముంచేస్తారు. కాని ధర్మాన్ని కాపాడడంలో నిబద్ధత కలిగిన నన్ను మాత్రం, వీరు తమ మంచి లక్షణాలతో ఆనందపరుస్తూ, మత్తులో ముంచేస్తున్నారు.
మాంసరక్తమలమూత్రనిర్మితే యోషితాం వపుషి నిర్గుణేఽశుచౌ । కామినస్తు పరికల్ప్య చారుతామావిశంతి సువిమూఢచేతసః
స్త్రీల శరీరం మాంసం, రక్తం, మలము, మూత్రంతో తయారై, గుణాలు లేని అపవిత్రమైనదని తెలిసినా, మూర్ఖులు మాత్రం అందులో అందాన్ని ఊహించుకుని, తమ మూర్ఖత్వంతో దానిలో లీనమవుతారు.
దారుణా హి పరికీర్తితాంగనా సాధుభిర్విమలబుద్ధిభిర్బుధైః । యావదేవ న సమీపగా ఇమాస్తావదేవ హి గృహం వ్రజామ్యహమ్
పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన జ్ఞానులు స్త్రీలను కఠినంగా వర్ణించారు. ఈ స్త్రీలు దగ్గరకు రాకపోయేంతవరకు నేను ఇంటికి వెళ్తాను.
సమీపం తస్య యావన్న ఆగచ్ఛంతి వరస్త్రియః । వైష్ణవేన ప్రభావేణ తావదంతర్దధే ద్విజః
ఆ స్త్రీలు దగ్గరకు రాకముందే, విష్ణువు ప్రభావంతో ఆ బ్రాహ్మణుడు కనబడకుండా పోయాడు.
తస్య యోగబలాద్భూప గతస్యాదర్శనం తదా । దృష్ట్వా తదద్భుతం కర్మ వైష్ణవబ్రహ్మచారిణః
రాజా! ఆ బ్రాహ్మణుడు తన యోగబలంతో కనబడకుండా పోయినప్పుడు, విష్ణుభక్త బ్రహ్మచారి చేసిన ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
విత్రస్తనయనా బాలా కురంగ్య ఇవ కాతరాః । సంక్రాంతనయనాః శూన్యా దదృశుస్తా దిశోదశ
ఆ యువతులు భయంతో కళ్లు విప్పి, జింకలవలె భయపడుతూ, ఖాళీ చూపులతో అన్ని దిశల్లో చూశారు.
కన్యా ఊచుః-। ఇంద్రజాలం స్ఫుటం వేత్తి మాయాం జానాతి వా పునః । దృష్టోఽప్యదృష్టరూపోభూదిత్యూచుస్తాః పరస్పరమ్
ఆ యువతులు ఇలా అన్నారు— 'ఇతడు మాయాజాలం బాగా తెలుసు, లేక మాయను అర్థం చేసుకున్నాడు. మనకందరికి కనబడినా, మళ్ళీ కనబడకుండా పోయాడు' అని వారు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
వ్యాప్తం చ హృదయం తాసాం తదైవ విరహాగ్నినా । జ్వలద్దావానలేనేవ సుస్నిగ్ధం సర్వకాననమ్
అప్పుడే, వేరుపాటు బాధతో వారి హృదయాలు అగ్నిలో కాలిపోతున్న అడవి లా మండిపోయాయి.
త్యజేంద్రజాలికాం విద్యాం కాంత దర్శయ సత్వరమ్ । ఆత్మానం న హి తే యుక్తం ప్రాగ్గ్రాసే మక్షికోపమమ్
'ప్రియుడా! నీ మాయాజాలాన్ని వదిలిపెట్టి, త్వరగా నీ రూపాన్ని చూపించు. నీకు ఇలాంటిది తగదు, ఎలుక ముందు దాగిపోతున్న ఈగలా నీవు దాగిపోవడం సరి కాదు.'
హా కష్టం దర్శితః కస్మాద్ధాత్రా త్వం ఘటితః కుతః । జ్ఞాతం మహానుసంతాపహేతుర్నః స్వం వినిర్మితః
'అయ్యో! నిన్ను ఎందుకు చూపించారు? సృష్టికర్త నిన్ను ఎందుకు ఇక్కడికి తెచ్చాడు? ఇప్పుడు మాకు నీవే ఈ పెద్ద బాధకు కారణమని తెలిసింది, మాకు నీవే ప్రత్యేకంగా సృష్టించబడ్డావు.'
కచ్చిత్తే నిర్దయం చేతః కచ్చిదస్మాసు నో మతిః । కచ్చిత్క్రూరోఽసి హే కాంత కచ్చిన్ముష్ణాసి నో మనః
'నీ మనసు నిజంగా కఠినమా? నీకు మాపై ఎలాంటి దయ లేదా? నీవు క్రూరుడివా, ప్రియుడా? మా మనసును దోచుకుంటున్నావా?'
కచ్చిన్న ప్రత్యయోస్మా సు కచ్చిదస్మాన్పరీక్షసే । కచ్చిన్నిర్మమతా శీలః కచ్చిన్మాయావిశారదః
'నీవు మాపై ప్రేమ చూపించడంలేదా? మమ్మల్ని పరీక్షిస్తున్నావా? నీవు అసలు మమకారంలేని వాడివా? మాయలో నిపుణుడివా?'
కచ్చిచ్చిత్తే ప్రవేష్టుం చ వేత్సి విజ్ఞానలాఘవమ్ । కచ్చిన్నిష్క్రమణోపాయం న జానాసి కుతః పునః
'నీకు మనసులోకి ప్రవేశించడమెలా తెలుసా? జ్ఞానం యొక్క సూక్ష్మత నీకు తెలుసా? బయటపడే మార్గం నీకు తెలియదా? అది ఎలా సాధ్యం?'
కచ్చిద్వినాపరాధం తు కిమస్మాసు ప్రకుప్యసే । కచ్చిద్దుఃఖం న జానాసి పరేషాం విప్రలంభనమ్
'మేము ఏ తప్పు చేయకపోయినా, నీవు మాపై ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? వేరుపడినవారి బాధ నీకు తెలియదా?'
త్వద్దర్శనం వినా నష్టా హృదయేశ్వర సాంప్రతమ్ । న జీవామోఽథ జీవామః పునస్త్వద్దర్శనాశయా
'హృదయాధిపతీ! నీ దర్శనం లేక మేమిప్పుడు నశించిపోయాం. మేము బ్రతకడం లేదు, బ్రతికినా మళ్ళీ నిన్ను చూడాలనే ఆశతోనే బ్రతుకుతున్నాం.'
వయం చ నీయతాం తత్ర శీఘ్రం యత్ర గతో భవాన్ । త్వద్దర్శనహరో ధాతా వ్యధాన్మోదాంకురచ్ఛిదామ్
'నీవు ఎక్కడికి వెళ్ళావో మమ్మల్ని కూడా అక్కడికి త్వరగా తీసుకెళ్లండి. నీ దర్శనం లేకుండా చేసిన సృష్టికర్త, మా ఆనందపు మొగ్గలను తెగదీసేశాడు.'
సర్వథా దర్శనం దేహి కారుణ్యం భజ సర్వథా । పర్య్యంతం న ప్రపశ్యంతి కస్య చిత్సుజనా జనాః
'ఏ విధంగా అయినా మాకు నీ దర్శనం కలిగించు, దయ చూపించు. మంచి మనుషులు ఎవరిపట్లా తమ దయకు అంతం ఉండదని తెలుసు.'
ఇత్థం విలప్యతాః కన్యాః ప్రతీక్ష్య చ బహుక్షణమ్ । పితుర్భయాద్గృహం గంతుం శీఘ్రమారేభిరే తతః
అలా ఆ యువతులు విలపిస్తూ, చాలా సేపు ఎదురుచూసి, తండ్రి భయంతో త్వరగా ఇంటికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యారు.
తత్ప్రేమనిగడైర్బద్ధా భృశం విరహవిక్లవాః । కథంచిద్ధైర్యమాలంబ్య తాః స్వంస్వం గృహమాగతాః
ఆ ప్రేమ బంధనాల్లో కట్టుబడి, విడిపోవడం వల్ల ఎంతో బాధపడి, ఏదో విధంగా మనసు కుదుపుకుని, ఆ యువతులు తమ తమ ఇళ్లకు చేరుకున్నారు.
ఆగత్య పతితాః సర్వా మాతౄణాం తు సమీపతః । కిమేతన్మాతృభిః పృష్టాః కుతః కాలాత్యయోఽభవత్
ఇళ్లకు వచ్చి, అందరూ తల్లుల పాదాల దగ్గర పడిపోయారు. 'ఇది ఏమిటి? ఇంత ఆలస్యం ఎందుకు?' అని తల్లులు అడిగారు.