వైడూర్యశుద్ధస్ఫటికప్రకుట్టిమే స్నాత్వా తు ఘట్టే పరిధాయ చాంబరమ్ । మౌనేన చ స్థండిలపిండికామయీం సువర్ణముక్తాభరణాం వినిర్మముః
వైదూర్య, స్ఫటికంతో తయారైన మేడపై స్నానం చేసి, ఒడ్డున వస్త్రాలు ధరించి, మౌనంగా మట్టితో ఒక గౌరీదేవి విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, బంగారు, ముత్యాల ఆభరణాలతో అలంకరించారు.
సమర్చితాం చందనగంధకుంకుమైరభ్యర్చ్య గౌరీం వరపంకజాదిభిః । నానోపహారైః శుభభక్తిభావితా లాస్యప్రయోగైర్ననృతుః కుమారికాః
సందలపు, పరిమళ ద్రవ్యాలు, కుంకుమతో గౌరీదేవిని పూజించి, ఉత్తమమైన పద్మాలు, ఇతర కానుకలు సమర్పించారు. శుభమైన భక్తితో నిండిన ఆ యువతులు నాట్యకళలో నిపుణత చూపిస్తూ నాట్యం చేశారు.
గాంధర్వమాశ్రిత్య పరం స్వరం తతో గేయం స్వభావధ్వనిభిః సమూర్ఛనమ్ । ఏణీదృశస్తాః ప్రజగుః కలాక్షరం తారప్రవృద్ధం గతిభిశ్చ సుస్వరమ్
గంధర్వ సంగీతాన్ని అనుసరించి, తమ సహజమైన మధుర స్వరాలతో, కలిపి కలిపి, ఆ మృగనేత్ర యువతులు అద్భుతమైన పాటలు పాడారు. వారి స్వరాలు మెల్లగా పైకి ఎక్కుతూ, అందంగా మారుతూ, వినేవారిని మంత్రముగ్ధులను చేశాయి.
తస్మిన్సుభావే రసవర్షహర్షం కన్యాస్వలం నిర్భరచిత్తవృత్తిషు । అచ్ఛోదతీర్థే ప్రవరే తదాగతః స్నాతుం మునేర్వేదనిధేః సుతోగ్రజః
ఆ ఆనందభరితమైన వాతావరణంలో, యువతుల హృదయాలు ఉల్లాసంతో నిండిపోయాయి. అచ్చోదా పవిత్ర నదీ తీరానికి, స్నానం చేయడానికి, ఆ ఋషి కుమారుడైన వేదజ్ఞుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
రూపేణ నిఃసీమతరో వరాననః ప్రఫుల్లపద్మాయతలోచనో యువా । విస్తీర్ణవక్షాః సుభుజోఽతిసుందరః శ్యామచ్ఛవిః కామఇవాపరో హి సః
అతని అందం అపారంగా మెరిసింది. అతని ముఖం ప్రకాశవంతంగా, కన్నులు వికసించిన పద్మపువ్వుల్లా విస్తరించి, యువకుడిగా, విస్తృతమైన ఛాతీతో, బలమైన భుజాలతో, ముద్దుగా కనిపించాడు. అతని శరీరం నలుపు రంగులో మెరిసిపోతూ, మరొక మన్మథుడు లాగా కనిపించాడు.
స బ్రహ్మచారీ సుశిఖో హి శోభతే దండేన యుక్తో ధనుషేవ మన్మథః । ఏణాజినప్రావరణః సముద్రధృగ్హేమాభమౌంజీకటిమేఖలః పరః
ఆ బ్రహ్మచారి, బాగా కట్టిన జటాతో, చేతిలో దండతో, మన్మథుడు ధనుస్సుతో ఉన్నట్లు, నల్ల మృగచర్మాన్ని ధరించి, సముద్రంలా లోతైన చూపుతో, బంగారు ముంజ కట్టుతో మెరిసిపోతూ, అందరికి భిన్నంగా నిలిచాడు.
తం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణం బాలాస్తాస్తత్ర సరసస్తటే । జహృషుః కౌతుకావిష్టా అయం నో భవితాతిథిః
ఆ సరస్సు తీరంలో ఆ బ్రాహ్మణ యువకుణ్ని చూసిన ఆ బాలికలు, ఆశ్చర్యంతో ఆనందించి, 'ఇవ్వాడు మన అతిథి అవుతాడేమో' అని ఉల్లాసంగా భావించారు.
సంత్యక్తగీతనృత్యాస్తాస్తస్యాలోకనలాలసాః । హరిణ్యో లుబ్ధకేనేవ విద్ధాః కామేన సాయకైః
వారు పాడటం, నాట్యం చేయడం మానేసి, అతనిపైనే దృష్టి పెట్టారు. వేటగాడు బాణాలతో తగిలిన చిలుకల్లా, ప్రేమబాణాలతో గాయపడ్డారు.
పశ్యపశ్యేతి జల్పంత్యో ముగ్ధాః పంచ ససంభ్రమమ్ । తస్మిన్విప్రవరే యూని కామదేవభ్రమం యయుః
'చూడూ, చూడూ!' అంటూ ఉత్సాహంగా మాట్లాడుకుంటూ, ఆ అయిదుగురు అమాయక యువతులు, ఆ బ్రాహ్మణ యువకుని చూసి ప్రేమ మత్తులో మునిగిపోయారు.
పునఃపునస్తమభ్యర్చ్య నయనైః పంకజైరివ । పశ్చాద్విచారమారబ్ధమప్సరోభిః పరస్పరమ్
తరచూ తమ కమలమయమైన కళ్లతో అతనిని చూసి పూజించారు. తర్వాత ఆ అప్సరసలు పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం మొదలుపెట్టారు.
యద్యయం కామదేవో హి రతిహీనః కథం భవేత్ । అథవాహ్యశ్వినౌ దేవౌ తావుభౌ యుగచారిణౌ
'ఇవ్వాడు మన్మథుడు అయితే, రతి లేకుండా ఎలా ఉంటాడు? లేదా, ఇద్దరూ కలిసే తిరిగే అశ్వినీ దేవతల్లో ఎవరో అయి ఉండవచ్చు.'
గంధర్వః కిన్నరో వాథ సిద్ధో వా కామరూపధృక్ । ఋషిపుత్రోఽథవా కశ్చిత్కశ్చిద్వా మనుజోత్తమః
'లేకపోతే, ఇతడు గంధర్వుడా? కిన్నరుడా? సిద్ధుడా? లేక ఋషిపుత్రుడా? లేదా మానవుల్లో గొప్పవాడా?'
అస్తి వా కశ్చిదేవాయం ధాత్రా సృష్టో హి నః కృతే । యథాభాగ్యవతామర్థే నిధానం పూర్వకర్మభిః
'లేదా, ఈయన దేవుడా? సృష్టికర్త మన కోసం సృష్టించినవాడా? అదృష్టవంతులకు పూర్వజన్మ ఫలంగా లభించిన ధనంగా వచ్చాడా?'
తథాస్మాకం కుమారీణాం గౌర్యానీతో వరోత్తమః । కరుణాజలకల్లోల లబ్ధాద్రీ ర్కృ!తచిత్తయా
'గౌరీ దేవి మాకు ఉత్తమ వరుణ్ని ఇచ్చినట్టు, మన హృదయాలు దయతో నిండినప్పుడు, మనకూ ఈ మంచి యువకుడు లభించాడు.'
మయా వృతస్త్వయా చాయం త్వయా వృతస్తథానయా । ఏవం పంచసుకన్యాసు వదంతీషు నృపోత్తమ
'నేను ఇతనిని ఎంచుకున్నాను, నువ్వూ ఎంచుకున్నావు, ఆమె కూడా ఇతనినే కోరుకుంది.' అని ఆ అయిదు యువతుల మధ్య మాట్లాడుకున్నారు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా!
శ్రుత్వా తద్వచనం తత్ర కృతమాధ్యాహ్నికక్రియః । చింతయామాస మేధావీ కిం కృత్వా సుకృతం భవేత్
ఆ మాటలు విని, మధ్యాహ్నిక కర్మలు ముగించుకున్న ఆ మేధావి, 'ఏం చేస్తే మంచి ఫలితం వస్తుందో?' అని ఆలోచించాడు.
గాధిసంభవపరాశరాదయః కండుదేవలముఖాశ్చ యే ద్విజాః । తేఽపి యోగి బలినో విమోహితాః లీలయా తదబలాభిరద్భుతమ్
గాధి, పరాశరుడు వంటివారు, కండు, దేవలుడు వంటి యోగబలంతో ఉన్న మహర్షులు కూడా, ఆ అద్భుతమైన స్త్రీల వల్ల సులభంగా మాయలో పడిపోయారు.
యోషితాం నయనతీక్ష్ణసాయకైర్భ్రూలతాసుదృఢచాపనిర్గతైః । ధన్వినా మకరకేతునా హతః కస్య నో పతతి వామనో మృగః
స్త్రీల కళ్ల నుంచి వచ్చే పదునైన ప్రేమబాణాలతో మన్మథుడు సంధించినప్పుడు, ఎవరు అతని బాణాలకు గురి కాకుండా ఉంటారు?
తావదేవ నయధీర్విరాజతే తావదేవ జనతాభయం భవేత్ । తావదేవ ధృతచిత్తతా భృశం తావదేవ గణనా కులస్య చ
మన జ్ఞానం, జనాల్లో భద్రత, మనస్సు స్థిరత, కుటుంబ గౌరవం ఇవన్నీ ఎంతకాలం ఉంటాయంటే—
తావదేవ తపసః ప్రగల్భతా తావదేవ శమసేవనం నృణామ్ । యావదేవ లలనేక్షణా స వైర్మాద్యతే ద్రుతమదైర్న పూరుషః
స్త్రీల చూపులు మనస్సును మత్తులో ముంచేంతవరకు మాత్రమే తపస్సు బలంగా ఉంటుంది, శాంతిని పాటించగలుగుతారు. ఆ తర్వాత అవన్నీ క్షీణించిపోతాయి.
మోహయంతి మదయంతి రాగిణం యోషితః స్వలలితైర్మనోహరైః । మోదయంతి మదయంతి మామిమా ధర్మరక్షణపరం హి స్వైర్గుణైః
కామంతో ఉన్నవారిని స్త్రీలు తమ ఆకర్షణీయమైన, మోహపరిచే ప్రవర్తనతో మాయలో పడేస్తారు, మత్తులో ముంచేస్తారు. కాని ధర్మాన్ని కాపాడడంలో నిబద్ధత కలిగిన నన్ను మాత్రం, వీరు తమ మంచి లక్షణాలతో ఆనందపరుస్తూ, మత్తులో ముంచేస్తున్నారు.
మాంసరక్తమలమూత్రనిర్మితే యోషితాం వపుషి నిర్గుణేఽశుచౌ । కామినస్తు పరికల్ప్య చారుతామావిశంతి సువిమూఢచేతసః
స్త్రీల శరీరం మాంసం, రక్తం, మలము, మూత్రంతో తయారై, గుణాలు లేని అపవిత్రమైనదని తెలిసినా, మూర్ఖులు మాత్రం అందులో అందాన్ని ఊహించుకుని, తమ మూర్ఖత్వంతో దానిలో లీనమవుతారు.
దారుణా హి పరికీర్తితాంగనా సాధుభిర్విమలబుద్ధిభిర్బుధైః । యావదేవ న సమీపగా ఇమాస్తావదేవ హి గృహం వ్రజామ్యహమ్
పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన జ్ఞానులు స్త్రీలను కఠినంగా వర్ణించారు. ఈ స్త్రీలు దగ్గరకు రాకపోయేంతవరకు నేను ఇంటికి వెళ్తాను.
సమీపం తస్య యావన్న ఆగచ్ఛంతి వరస్త్రియః । వైష్ణవేన ప్రభావేణ తావదంతర్దధే ద్విజః
ఆ స్త్రీలు దగ్గరకు రాకముందే, విష్ణువు ప్రభావంతో ఆ బ్రాహ్మణుడు కనబడకుండా పోయాడు.
తస్య యోగబలాద్భూప గతస్యాదర్శనం తదా । దృష్ట్వా తదద్భుతం కర్మ వైష్ణవబ్రహ్మచారిణః
రాజా! ఆ బ్రాహ్మణుడు తన యోగబలంతో కనబడకుండా పోయినప్పుడు, విష్ణుభక్త బ్రహ్మచారి చేసిన ఆ అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
విత్రస్తనయనా బాలా కురంగ్య ఇవ కాతరాః । సంక్రాంతనయనాః శూన్యా దదృశుస్తా దిశోదశ
ఆ యువతులు భయంతో కళ్లు విప్పి, జింకలవలె భయపడుతూ, ఖాళీ చూపులతో అన్ని దిశల్లో చూశారు.
కన్యా ఊచుః-। ఇంద్రజాలం స్ఫుటం వేత్తి మాయాం జానాతి వా పునః । దృష్టోఽప్యదృష్టరూపోభూదిత్యూచుస్తాః పరస్పరమ్
ఆ యువతులు ఇలా అన్నారు— 'ఇతడు మాయాజాలం బాగా తెలుసు, లేక మాయను అర్థం చేసుకున్నాడు. మనకందరికి కనబడినా, మళ్ళీ కనబడకుండా పోయాడు' అని వారు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
వ్యాప్తం చ హృదయం తాసాం తదైవ విరహాగ్నినా । జ్వలద్దావానలేనేవ సుస్నిగ్ధం సర్వకాననమ్
అప్పుడే, వేరుపాటు బాధతో వారి హృదయాలు అగ్నిలో కాలిపోతున్న అడవి లా మండిపోయాయి.
త్యజేంద్రజాలికాం విద్యాం కాంత దర్శయ సత్వరమ్ । ఆత్మానం న హి తే యుక్తం ప్రాగ్గ్రాసే మక్షికోపమమ్
'ప్రియుడా! నీ మాయాజాలాన్ని వదిలిపెట్టి, త్వరగా నీ రూపాన్ని చూపించు. నీకు ఇలాంటిది తగదు, ఎలుక ముందు దాగిపోతున్న ఈగలా నీవు దాగిపోవడం సరి కాదు.'
హా కష్టం దర్శితః కస్మాద్ధాత్రా త్వం ఘటితః కుతః । జ్ఞాతం మహానుసంతాపహేతుర్నః స్వం వినిర్మితః
'అయ్యో! నిన్ను ఎందుకు చూపించారు? సృష్టికర్త నిన్ను ఎందుకు ఇక్కడికి తెచ్చాడు? ఇప్పుడు మాకు నీవే ఈ పెద్ద బాధకు కారణమని తెలిసింది, మాకు నీవే ప్రత్యేకంగా సృష్టించబడ్డావు.'