శ్రీజాహ్నవీ రవిసుతా పరమేష్ఠిపుత్రీ సింధుత్రయాభరణతీర్థవర ప్రయాగ। । సర్వేశ మామనుగృహాణ నయస్వ చోర్ధ్వమంతస్తమో దశవిధం దలయ స్వధామ్నా
శ్రీ జాహ్నవీ, సూర్యుని కుమార్తె, బ్రహ్మ కుమార్తె, మూడు నదులకు అలంకారం, ప్రయాగం, పవిత్రతీర్థాలలో ఉత్తమమైనది, సర్వేశ్వరా, నన్ను అనుగ్రహించు, పైకి నడిపించు, నీ స్వ కాంతితో నా అంతర చీకటి పదివిధాలుగా తొలగించు.
వాగీశ విష్ణ్వీశ పురందరాద్యాః పాపప్రణాశాయ విదాంవిదోఽపి। । భజంతి యత్తీరమనీలనీలం సతీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
వాగీశ్వరుడు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు మరియు ఇతరులు, పాప నాశనానికి, ఆ అందమైన నీలి తీరాన్ని పూజిస్తారు; పవిత్రతీర్థాలలో రాజు అయిన ప్రయాగం విజయం సాధిస్తుంది.
కలిందజా సంగమ వాప్యయత్ర ప్రత్యగ్గతా స్వర్గధునీధునోతి। । అధ్యాత్మ తాపత్రితయం జనస్య స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
హిమాలయానికి జన్మించిన గంగా కలిసే చోట, స్వర్గనది పశ్చిమ దిశగా ప్రవహిస్తుంది; ఆమె జనులకు ఆధ్యాత్మిక తాపత్రయాన్ని తొలగిస్తుంది; పవిత్రతీర్థాలలో రాజు అయిన ప్రయాగం విజయం సాధిస్తుంది.
శ్యామో వటః శ్యామగుణోవృణోతి స్వచ్ఛాయయా శ్యామల యాజనానామ్। । శ్యామశ్రమం కృంతతి యత్రదృష్టః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
నీలి వటవృక్షం, నీలి గుణాలతో అలంకరించబడినది, తన స్వచ్ఛమైన నీడతో యజ్ఞకర్తలకు నీడనిస్తుంది; అక్కడ దృష్టి పడితే నీలి అలసట తొలగిపోతుంది; పవిత్రతీర్థాలలో రాజు అయిన ప్రయాగం విజయం సాధిస్తుంది.
బ్రహ్మాదయోప్యాత్మకృతిం విహాయ భజంతి పుణ్యాత్మక భాగధేయమ్
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు తమ స్వరూపాన్ని వదిలిపెట్టి, పుణ్యాత్ముల భాగ్యాన్ని కోరుకుంటారు.
యత్సేవయా దేవ నృదేవతాది దేవర్షయః ప్రత్యహమామనంతి। । స్వర్గం చ సర్వోత్తమ భూమిరాజ్యం స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
ప్రభూ, ఎవరి సేవచేత దేవతలు, రాజులు, ఋషులు ప్రతిరోజూ 'స్వర్గం, భూమిపై ఉన్న ఉత్తమ రాజ్యం — ఇవన్నీ తీర్థరాజు ప్రయాగ మహిమ' అని ప్రకటిస్తారు.
ఏనాంసి హంతీతి ప్రసిద్ధవార్తా నామ ప్రతాపేన దృశో భవంతి। । యస్య త్రిలోకీం ప్రతతాప గోభిః స తీర్థరాజో జయతి ప్రయాగః
దాని పేరుతో పాపాలు నశిస్తాయని అందరికీ తెలుసు; దాని కాంతితో కళ్లకు పవిత్రత కలుగుతుంది. దాని వెలుగు మూడు లోకాలందరినీ ఆవహిస్తుంది — అటువంటి తీర్థరాజు ప్రయాగ మహిమను పొందాడు.
ధత్తే ఽభితశ్చామర చారుకాంతిం సితాసితే యత్రసరిద్వరేణ్యే
అక్కడ నదులు అడవిలో కలిసే చోటు చుట్టూ తెల్లటి, నల్లటి చామరాల అందమైన మెరుపుతో ప్రకాశిస్తుంది.
బ్రాహ్మీనపుత్రీ త్రిపథాస్త్రివేణీ సమాగమే సాక్షతయాగమాత్రాత్
బ్రహ్మ కుమార్తె అయిన త్రిపథా త్రివేణి సంగమంలో ప్రత్యక్షంగా యాగంతో కనిపిస్తుంది.
కేషాంచిజ్జన్మకోటిర్వ్రజతి సువచసాం యామియామీతి యస్మిన్కేషాం।। చిత్ప్రేప్సతాం యం నియతమతియతేద్ వర్షవృందం వరిష్ఠమ్। । యత్ప్రాప్తం భాగ్యలక్షైర్భవతి భవతి నో వాస వాచామవాచ్యో। । దిష్ట్యా వేణీ విశిష్టో భవతి దృగతిథిః కం ప్రయాగ ప్రయాగః
కొంత మందికి లక్షల జన్మలు గడుస్తాయి; మృదువుగా మాట్లాడేవారు దాన్ని పొందుతారు. పరమాన్ని కోరేవారికి ఇది సంవత్సరాల్లో అత్యుత్తమం. అదృష్టంతో దొరికేది చెప్పగలిగేది కాదు; విధిగా త్రివేణి సంగమం ప్రత్యేకమవుతుంది, శుభదినం దర్శనమవుతుంది — ఓ ప్రయాగ, ప్రయాగ!
లోకానామక్షమాణాం మఖకృతిషు కలౌ స్వర్గకామైర్జయ స్తుత్యాది స్తోత్రైర్వచోభిః అగ్నిష్టోమాశ్వమేధ ప్రముఖ మఖఫలం సమ్యగాలోచ్యసాంగం
కలియుగంలో యజ్ఞాలు చేయలేని వారు, స్వర్గాన్ని కోరేవారు, అగ్నిష్టోమం, అశ్వమేధాది యజ్ఞఫలాలను స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలతో సంపూర్ణంగా పొందుతారు.
మయా ప్రమాదాతురతాది దోషతః సంధ్యా విధిర్నో సముపాసితోఽభూత్। । చేదత్ర సంధ్యాం చరతే ప్రసాదతః సంధ్యాస్తు పూర్ణా ఽఖిలజన్మనోఽపి మే
నా నిర్లక్ష్యం, తొందర, తప్పుల వల్ల సంధ్యావందనం సరిగా చేయలేకపోయాను. కానీ ఇక్కడ ఎవరు భక్తితో సంధ్యావందనం చేస్తారో, వారికి అన్ని జన్మలకు సంధ్యా ఫలం పూర్తిగా లభిస్తుంది, నాకు కూడా.
అన్యత్రాపి ప్రగర్జన్మహిమని తపసి ప్రేమభిర్విప్రకృష్టైర్ధ్యాతః శ్రీమత్పాంశుం త్రివేణీపరివృఢమ్ అతులం తీర్థరాజం ప్రయాగం గోలంకారప్రకాశం స్వయమమరవరం చేతనం తం నమామి
ఇతర చోట్ల గొప్ప తపస్సు, ధ్యానం చేసినా, ప్రేమతో దూరంగా ఉన్నవారైనా, త్రివేణి పవిత్ర ధూళికి, అపూర్వమైన తీర్థరాజు ప్రయాగ మహిమకు, వృత్తాకార ప్రకాశంతో వెలిగే, స్వయంగా వెలిసిన అమరులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహిమకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అస్మాభిః సుతపోన్వతప్త కిమహో ఏజ్యంత కింవాధ్వరాః। పాత్రే దానమదాయి కిం బహువిధం కిం వా సురాశ్చార్చితాః । కిం సత్తీర్థమసేవి కిం ద్విజకులం పూజాదిభిః సత్కృతం యేన ప్రాపి సదా। శివస్య శివదా సా రాజధానీ స్వయమ్
మేము ఏమి తపస్సు చేశాం? ఏమి యజ్ఞాలు చేశాం? యోగ్యులైన వారికి ఏమి దానం చేశాం? ఎన్నో దేవతలను ఏమి పూజించాం? ఏ తీర్థాలను సేవించాం? ఏ బ్రాహ్మణ కుటుంబాలను పూజించాం? ఇవన్నీ ద్వారా శివుని శుభదాయకమైన రాజధానిని ఎప్పుడూ పొందగలిగామా?
భాగ్యైర్మేఽధిగతా హ్యనేకజనుషాం సర్వాఘవిధ్వంసినీ। సర్వాశ్చర్యమయీ శివపురీ సంసారసింధోస్తరీ । లబ్ధం సజ్జనుషః ఫలం కులమలం చక్రే పవిత్రీకృతః। స్వాత్మా చాప్యఖిలం కృతం కిమపరం సర్వోపరిష్టాత్స్థితమ్
అనేక జన్మల పాపాలను నశింపజేసే ఆ శివుని అద్భుత నగరాన్ని అదృష్టంతో పొందాను. అది సంసార సముద్రాన్ని దాటించే పడవ. మంచివారికి దొరికే ఫలం, కుటుంబానికి పవిత్రత, ఆత్మకు సంపూర్ణత — ఇంకా ఏమి మిగిలింది? ఇది అన్నింటికన్నా పైగా ఉంది.
జీవన్నరః పశ్యతి భద్ర లక్షమేవం వదంతీతి మృషా న యస్మాత్ । తస్మాన్మయా వై వపుషే దృశే న ప్రాప్తాపి కాశీ క్షణభంగురేణ
జీవించి ఉన్నవాడు లక్ష శుభదృష్టాంతాలు చూస్తాడు; ఇది అబద్ధం కాదు. అందుకే నా శరీరానికి, చూపుకు, క్షణంలో పోయే కాశీ కూడా లభించలేదు.
కాశ్యాం విధాతుమమరైరపి దివ్యభూమౌ సత్తీర్థ లింగగణనార్చనతా న శక్యా । యానీహ గుప్త వివృతాని పురాతనాని సిద్ధాని యోజితకరః ప్రణమామి తేభ్యః
కాశీలో దేవతలకైనా లింగాల సంఖ్యను లెక్కించటం సాధ్యపడదు. ఇక్కడ ఉన్న ఆ పురాతన, రహస్యంగా, బహిరంగంగా వెలసిన, సిద్ధమైన లింగాలకు నేను చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తున్నాను.
కిం భీత్యా దురితవ్రజాత్కిము ముదా పుణ్యైరగణ్యైః కృతైః। కిం విద్యాభ్యసనాన్మదేన జడతాదోషాద్విషాదేన కిమ్ । కిం గర్వేణ ధనోదయాదధనతాతాపేన కిం భోజనాః । స్నాత్వా శ్రీమణికర్ణికాపయసి చేద్విశ్వేశ్వరో దృశ్యతే
పాపాల మార్గం వల్ల భయం ఏమిటి? పుణ్యాల వల్ల ఆనందం ఏమిటి? విద్యాభ్యాసం వల్ల గర్వం, మూర్ఖత్వం వల్ల దుఃఖం ఏమిటి? ధనంతో అహంకారం, దారిద్ర్యంతో బాధ, భోజనం — ఇవన్నీ ఎందుకు? శ్రీ మణికర్ణిక జలంలో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుడిని దర్శిస్తే చాలు.
అల్పస్ఫీతి నిరామయాపి తనుతా ప్రవ్యక్తశక్యాత్మతా ప్రోత్సాహాఢ్య బలేన కేవలమనోరాగద్వితీయేన యత్ । అప్రాప్యాపి మనోరథైరవిషయాస్వప్నప్రవృత్తేరపి ప్రాప్తా సా। పి గదాధరస్య నగరీ సద్యోపవర్గప్రదా
సంపద తక్కువైనా, ఆరోగ్యం లేకపోయినా, శరీరం బలహీనమైనా, స్పష్టమైన సామర్థ్యంతో, ప్రేరణతో, స్వచ్ఛమైన ప్రేమతో మాత్రమే, కోరికలతో లేదా కలలతో అందనిది అయినా, ఆమెను పొందగలుగుతారు. గదాధరుని నగరం వెంటనే మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
మన్యేనాత్మకృతిర్నపూర్వపురుషప్రాప్తేర్బలం చాత్ర యన్నాపీదం స్వజన। ప్రమాణమచలం కింస్వాపతాపాదికమ్। యాదుష్ప్రాప గయాప్రయాగయమునా కాశీసుపర్వాగమాత్ప్రాప్తిస్తత్ర। మహాఫలో విజయతే శ్రీశారదానుగ్రహః
తన స్వరూపం, గత జన్మల బలం, బంధువులు, స్థిరమైన ప్రమాణం, నిద్ర లేదా బాధ — ఇవేవీ సరిపోవు. గయ, ప్రయాగ, యమునా, కాశీ వంటి మహా సంగమాన్ని పొందటం చాలా కష్టం. శ్రీ శారదా అనుగ్రహంతో మాత్రమే గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది.
యః శ్రాద్ధసమయే దూరాత్స్మృతోఽపి పితృముక్తిదః । తం గయాయాం స్థితం సాక్షాన్నమామి శ్రీగదాధరమ్
శ్రాద్ధ సమయంలో దూరం నుంచైనా స్మరించినా పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడైన గయలో ఉన్న శ్రీ గదాధరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
పంథానం సమతీత్య దుస్తరమిమం దూరాదవీయస్తరం క్షుద్ర వ్యాఘ్రతరక్షుకంటకఫణిప్రత్యార్థిభిః సంకులమ్ । ఆగత్య ప్రథమవ్యయం కృపణవాగ్యాచేజ్జనః । కర్పరీశ్రీమద్వారిగదాధర ప్రతిదినం త్వాం ద్రష్టుముత్కంఠతే
ఈ కష్టమైన మార్గాన్ని, దూరాన్ని, ఇంకా దూరమైనదాన్ని, చిన్నపాటి పులులు, దొంగలు, ముల్లు, పాములతో నిండిన మార్గాన్ని దాటి, మొదటి ఖర్చుతోనే, వినయంగా మాటలతో వేడుకుంటాడు. ఓ కర్పరి, నీటి తీరాన వెలిగే గదాధరా, ప్రతి రోజు నిన్ను దర్శించాలనే తపన నాకు ఉంది.
సర్వాత్మన్నిజదర్శనేన చ గయాశ్రాద్ధేన వై దేవతాః ప్రీణన్విశ్వమనీహవత్కథమిహౌదాసీన్యమాలంబసే । కిం తే సర్వదనిర్దయత్వమధునా కిం వా ప్రభుత్వం కలేః కిం వా సత్వనిరీక్షణం నృషు చిరం కిం వాస్య సేవారుచిః
గదాధర మయా శ్రాద్ధం సంచీర్ణం త్వత్ప్రసాదతః । అనుజానీహి మాం దేవ గమనాయ గృహం ప్రతి
గదాధరా! మీ కృప వల్ల నేను శ్రాద్ధాన్ని పూర్తిచేశాను. ప్రభూ! నాకు ఇంటికి తిరిగి వెళ్లడానికి అనుమతి ఇవ్వండి.
చతుర్ణాం దేవతానాం చ స్తోత్రం స్వర్గార్థదాయకమ్ । శ్రాద్ధకాలే పఠేన్నిత్యం స్నానకాలే తు యః పఠేత్
నలుగురు దేవతలకు సంబంధించిన ఈ స్తోత్రాన్ని, స్వర్గఫలాన్ని ఇస్తుందని, శ్రాద్ధ సమయంలో ప్రతిరోజూ చదవాలి. స్నానం చేసే సమయంలో కూడా ఎవరు చదువుతారో—
సర్వతీర్థసమం స్నానం శ్రవణాత్పఠనాజ్జపాత్ । ప్రయాగస్య చ గంగాయా యమునాయాః స్తుతేర్ద్విజ । శ్రవణేన వినశ్యంతి దోషాశ్చైవ తు కర్మజాః
వారు వినడం, చదవడం, జపం చేయడం ద్వారా స్నానం అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేసినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ద్విజుడా! ప్రయాగ, గంగా, యమునా స్తోత్రాన్ని వినడం వల్ల, కర్మఫలంగా వచ్చిన దోషాలు నశించిపోతాయి.
మహాదేవఉవాచ- శృణు నారద వక్ష్యామి మాహాత్మ్యం తులసీభవమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా ముచ్యతే పాపాదాజన్మమరణాంతికాత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— నారదా! తులసి జనన మహిమను నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను. దీన్ని విని పాపాలనుండి, జన్మ మరణాల చక్రం నుండీ విముక్తి కలుగుతుంది.
పత్రం పుష్పం ఫలం మూలం శాఖా త్వక్స్కంధసంజ్ఞితమ్ । తులసీ సంభవం సర్వం పావనం మృత్తికాదికమ్
తులసి మొక్కలోని ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, వేర్లు, కొమ్మలు, తొక్క, కాండ—all భాగాలు, అలాగే తులసి మట్టికూడా పవిత్రతను ఇస్తాయి.
శరీరం దహ్యతే యేషాం తులసీకాష్ఠవహ్నినా । దత్వా చ తులసీకాష్ఠం సర్వాంగేషు మృతస్య వై
ఎవరెవరి శరీరాలు తులసి చెక్కతో చేసిన అగ్నిలో కాలిపోతాయో, మరణించిన తర్వాత వారి శరీరంపై తులసి చెక్కను ఉంచితే—
పశ్చాద్యః కురుతే దాహం సోఽపి పాపాత్ప్రముచ్యతే । మరణే యస్య సంప్రాప్తం కీర్తనం స్మరణం హరేః
తర్వాత ఆ దహనాన్ని చేసే వారికి కూడా పాపాలు తొలగిపోతాయి. మరణ సమయంలో ఎవరికైనా హరిదాసుని స్మరణ లేదా కీర్తన లభిస్తే—
ప్రభువా! మీరు అన్ని లోకాల్లో వ్యాపించి ఉన్న పరమాత్మ అయినా, గయలో శ్రాద్ధం చేసి దేవతలను సంతుష్టిపరిచినా, ఈ లోకానికి సంబంధించిన విషయాల్లో ఎందుకు నిర్లిప్తంగా, ఉదాసీనంగా ఉన్నారు? ఇది మీకు పూర్తిగా దయలేని స్వభావమా? లేక కలియుగ ప్రభావమా? లేక మనుషుల్లో సత్కార్యాల పర్యవేక్షణా? లేక మీకు సేవ చేయాలనే ఆసక్తి చాలా కాలంగా ఉందా?