గిరికూటనిభాస్తత్ర ప్రాసాదారత్నభూషితాః । పతంత్యనలనిర్దగ్ధా నిస్తోయా జలదా ఇవ
అక్కడ పర్వతశిఖరాల్లాంటి రత్నాలతో అలంకరించబడిన ప్రాసాదాలు అగ్నిలో కాలిపోయి, నీరు లేని మేఘాల్లా కింద పడిపోతున్నాయి.
సహ స్త్రీబాలవృద్ధేషు గోషు పక్షిషు వాజిషు । నిర్దయో దహతే వహ్నిర్హరకోపేన ప్రేరితః
హరుడి కోపంతో ప్రేరితమైన అగ్ని, అక్కడ స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, ఆవులు, పక్షులు, గుర్రాలు — అందరినీ కరుణ లేకుండా కాలుస్తోంది.
సపత్నీకాశ్చైవ సుప్తాః సంసుప్తా బహవో జనాః । పుత్రమాలింగ్యతే గాఢం దహ్యంతే త్రిపురారిణా
అక్కడ భార్యలతో పాటు నిద్రిస్తున్న అనేక మంది, తమ పిల్లలను గట్టిగా కౌగిలించుకుంటూ, త్రిపురాసురుని శత్రువు చేత కాలిపోతున్నారు.
అథ తస్మిన్పురే దీప్తే స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । అగ్నిజ్వాలాహతాస్తత్ర పతంతి ధరణీతలే
ఆ మండుతున్న నగరంలో, అప్సరసులతో సమానమైన స్త్రీలు అగ్నిజ్వాలలకు గురై భూమిపై పడిపోతున్నారు.
కాచిద్బాలా విశాలాక్షీ ముక్తావలి విభూషితా । ధూమేనాకులితా సా తు ప్రతిబుద్ధా శిఖార్ద్దితా
ఒక చిన్నారి, విశాలమైన కళ్లతో, ముత్యాల హారంతో అలంకరించబడి, పొగలో మునిగిపోయి, అగ్నిశిఖలతో మేల్కొని కాలిపోతుంది.
సుతం సంచింత్యమానా సా పతితా ధరణీతలే । కాచిత్సువర్ణవర్ణాభా నీలరత్నైర్విభూషితా
తన కుమారుణ్ణి ఆలోచిస్తూ, ఆమె భూమిపై పడిపోతుంది. మరొకరు, బంగారం వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, నీల రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ధూమేనాకులితా సా తు పతితా ధరణీతలే । అన్యా గృహీతహస్తా తు సఖీ దహతి బాలకైః
ఆమె కూడా పొగలో మునిగిపోయి భూమిపై పడిపోతుంది. ఇంకొకరు, స్నేహితురాలి చెయ్యిపట్టి, తన పిల్లలతో కలిసి కాలిపోతుంది.
అనేన దివ్యరూపాన్యాదృష్టా మదవిమోహితా । శిరసా ప్రాంజలిం కృత్వా విజ్ఞాపయతి పావకమ్
వారిలో ఒకరు, దివ్యసౌందర్యంతో, మోహంలో మునిగి, చేతులు జోడించి తల వంచి, అగ్నిని ప్రార్థిస్తోంది.
యది త్వమిచ్ఛసే వైరం పురుషేష్వపకారిషు । స్త్రియః కిమపరాధ్యంతే గృహపంజరకోకిలాః
నీకు పురుషుల మీద కోపముంటే వారిని శిక్షించు. ఇంటిలో బందీగా ఉన్న స్త్రీలు ఏమి తప్పు చేశారు?
పాపనిర్దయ నిర్ల్లజ్జ కస్తే కోపః స్త్రియోపరి । న దాక్షిణ్యం న తే లజ్జా న సత్యం శౌచవర్జితః
పాపాత్ముడా, దయలేనివాడా, నీకు స్త్రీల మీద ఎందుకింత కోపం? నీకు దయ లేదు, లజ్జ లేదు, నిజాయితీ లేదు, పవిత్రత లేదు.
అనేకరూపవర్ణాఢ్యా ఉపలభ్యా వదస్వ హ । కిం త్వయా న శ్రుతం లోకే అవధ్యాః సర్వయోషితః
నీవు ఎన్నో రూపాలు, రంగులతో ఉన్నవాడివి. నిజంగా చెప్పు, ప్రపంచంలో స్త్రీలను హింసించకూడదని నీకు వినిపించలేదా?
కిం తు తుభ్యం గుణా హ్యేతే దహనస్త్ర్యర్దనం ప్రతి । న కారుణ్యం దయా వాపి దాక్షిణ్యం వా స్త్రియోపరి
స్త్రీలను నాశనం చేయడంలో ఇవే నీ గుణాలా? నీకు దయ లేదు, కరుణ లేదు, స్త్రీల పట్ల మృదుత్వం లేదు.
దయాం కుర్వంతి మ్లేచ్ఛాపి దహనం ప్రేక్ష్య యోషితః । మ్లేచ్ఛానామపి కష్టోసి దుర్నివార్యో హ్యచేతనః
విదేశీయులైనా స్త్రీలు కాలిపోతుంటే కనీసం దయ చూపుతారు. కాని నువ్వు, అగ్నివా, విదేశీయులకైనా కఠినుడివి, నిన్నెవరూ ఆపలేరు, నీకు బుద్ధి లేదు.
ఏతే చైవ గుణాస్తుభ్యం దహనోత్సాదనం ప్రతి । ఆసామపి దురాచార స్త్రీణాం కిం వినిపాతసే
స్త్రీలను నాశనం చేయడంలో ఇవే నీ లక్షణాలా? వీరు చెడు ప్రవర్తన కలవారైనా, నువ్వు వారిని ఎందుకు పడగొడుతున్నావు?
దుష్ట నిర్ఘృణ నిర్లజ్జ హుతాశ మందభాగ్యక । నిరాశస్త్వం దురాచార బాలాన్దహసి నిర్దయ
నీతి లేని, దయలేని, సిగ్గు లేని అగ్ని! దురదృష్టాన్ని తెచ్చే వాడా, ఆశ లేకుండా, చెడ్డ పనులు చేసే వాడివి. పిల్లలను కూడా నీవు కనికరించకుండా కాల్చేస్తున్నావు.
ఏవం ప్రలపమానాస్తా జల్పమానా బహుస్వరమ్ । అన్యాః క్రోశంతి సంక్రుద్ధా బాలశోకేన మోహితాః
అవీలా వారు బాధతో గట్టిగా ఏడుస్తూ, పలువిధాలుగా విలపిస్తూ ఉండగా, ఇంకొంతమంది కోపంతో, పిల్లల కోసం కలిగిన దుఃఖంలో మునిగిపోయి అరుస్తూ ఉండిపోయారు.
దహతే నిర్దయో వహ్నిః సంక్రుద్ధః సర్వశత్రువత్ । పుష్కరిణ్యాం జలే జ్వాలా కూపేష్వపి తథైవ చ
దయలేని అగ్ని, ప్రతివాడికీ శత్రువులా కోపంతో మండిపడి, పుష్కరిణిలోని నీటిలోనూ, బావుల్లోనూ అదే విధంగా కాలుస్తోంది.
అస్మాన్సందహ్య మ్లేచ్ఛ త్వం కాం గతిం ప్రాపయిష్యసి । ఏవం ప్రలపతాం తాసాం వహ్నిర్వచనమబ్రవీత్
మమ్మల్ని కాల్చి వేయగా, ఓ మ్లేచ్ఛా, నీవు ఏ స్థితికి చేరుకుంటావు? అలా వారు విలపిస్తూ ఉండగా, అగ్ని వారికి ఇలా చెప్పింది.
వైశ్వానర ఉవాచ-। స్వవశో నైవ యుష్మాకం వినాశం తు కరోమ్యహమ్ । అహమాదేశకర్తా వై నాహం కర్త్తాస్మ్యనుగ్రహమ్
వైశ్వానరుడు ఇలా అన్నాడు — నా ఇష్టానుసారం నేను మిమ్మల్ని నాశనం చేయడం లేదు. నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చినవాడిని మాత్రమే, కృప చూపే వాడిని కాదు.
అత్ర క్రోధసమావిష్టో విచరామి యదృచ్ఛయా । తతో బాణో మహాతేజాస్త్రిపురం వీక్ష్య దీపితమ్
ఇక్కడ నేను కోపంతో నిండిపోయి, నా ఇష్టానుసారం సంచరిస్తున్నాను. అప్పుడు మహాప్రభావశాలి బాణుడు త్రిపురం అగ్నిలో కాలిపోతున్నదాన్ని చూశాడు.
ఆసనస్థోఽబ్రవీదేవమహం దేవైర్వినాశితః । అల్పసారైర్దురాచారైరీశ్వరస్య నివేదితః
ఆసనంపై కూర్చొని, దేవతలతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను దేవతల చేత నాశనం చేయబడ్డాను. తక్కువ విలువైన, చెడ్డవారి చేత, ప్రభువుకి అర్పించబడ్డాను.'
అపరీక్ష్య హ్యహం దగ్ధః శంకరేణ మహాత్మనా । నాన్యః శత్రుస్తు మాం హంతుం వర్జ్జయిత్వా మహేశ్వరమ్
పరిశీలించకుండా, మహాత్ముడైన శంకరుడు నన్ను కాల్చేశాడు. మహేశ్వరుడిని తప్ప మరొక శత్రువు నన్ను చంపలేడు.
ఉత్థితః శిరసా కృత్వా లిగం త్రిభువనేశ్వరమ్ । నిర్గతః స పురద్వారాత్పరిత్యజ్య సుహృత్స్వయమ్
తలపై త్రిభువనాధుడైన లింగాన్ని పెట్టుకొని, నగర ద్వారం నుండి బయటకు వచ్చి, తన మిత్రులను తానే విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.
రత్నాని సువిచిత్రాణి స్త్రియో నానావిధాస్తథా । గృహీత్వా శిరసా లింగం న్యస్తం నగరమండలే
రంగురంగుల రత్నాలు, వివిధ రకాల స్త్రీలను తీసుకొని, తలపై లింగాన్ని పెట్టి, నగర మధ్యలో ఉంచాడు.
స్తువతే దేవదేవేశం త్రైలోక్యాధిపతిం శివమ్ । హర త్వయాహం నిర్దగ్ధో యది వధ్యోసి శంకర
దేవదేవుడైన శివుడిని, మూడు లోకాల అధిపతిని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'హరా! నీవు నన్ను కాల్చితే, నీవు కూడా శంకరా, చంపబడతావు.'
త్వత్ప్రసాదాన్మహాదేవ మా మే లింగం వినశ్యతు । అర్చితం హి మహాదేవ భక్త్యా పరమయా సదా
నీ కృపతో, మహాదేవా, నా లింగం నాశనం కాకూడదు. ఎందుకంటే అది ఎప్పుడూ పరమ భక్తితో పూజించబడింది, ఓ మహాదేవా.
త్వయా యద్యపి వధ్యోహం మా మే లింగం వినశ్యతు । ప్రాప్యమేతన్మహాదేవ త్వత్పాదగ్రహణం మమ
నీవు నన్ను చంపినా సరే, నా లింగం నాశనం కాకూడదు. ఓ మహాదేవా, నీ పాదాలను అందుకోవడం నాకు దక్కాలి.
జన్మజన్మ మహాదేవ త్వత్పాదనిరతో హ్యహమ్ । తోటకచ్ఛందసా దేవం స్తుత్వా తు పరమేశ్వరమ్
పుట్టుపుట్టు జన్మల్లోను, ఓ మహాదేవా, నీ పాదాలకే నేను నిబద్ధుడిని. టోటక ఛందస్సులో పరమేశ్వరుడిని స్తుతించాడు.
ఓంశివశంకరసర్వకరాయ నమో భవభీమమహేశశివాయ నమః । కుసుమాయుధ దేహవినాశకర త్రిపురాంతకరాంధక చూర్ణకర
ఓం శివ శంకరా, అన్నీ చేయగలవాడా, నీకు నమస్కారం. భవుడు, భీముడు, మహేశుడు, శివుడు, కామదేవుడిని, శరీరాన్ని నాశనం చేసే వాడా, త్రిపురాన్ని సంహరించినవాడా, అంధకుడిని చూర్ణం చేసినవాడా, నీకు నమస్కారం.
ప్రమదాప్రియకామవిభక్త నమో హి నమః సురసిద్ధగణైర్నమితః । హయవానరసింహగజేంద్రముఖైరతి హ్రస్వసుదీర్ఘముఖైశ్చ గణైః
స్త్రీలకు ప్రియుడిగా, కామానికి రూపంగా విభజించబడినవాడా, దేవతలు, సిద్ధులు నమస్కరించే వాడా, గుర్రం, కోతి, సింహం, ఏనుగు ముఖాలు కలిగిన గణాలతో, చాలా చిన్న, చాలా పొడవైన ముఖాల గణాలతో పూజింపబడినవాడా, నీకు నమస్కారం.