దశదిక్షు ప్రవృత్తోయం సమిద్ధో హవ్యవాహనః । తతః శిలాః ప్రముంచంతి దిశో దశ విభాగశః
పది దిక్కులన్నింటిలోను హవ్యవాహనుడు మండిపోతూ వ్యాపించాడు. వెంటనే పది దిక్కులవైపు రాళ్లు విరిగిపడి పడ్డాయి.
శిఖాసహస్రైరత్యుగ్రైః ప్రజ్వలంతి హుతాశనైః । సర్వం కింశుకసంప్రఖ్యం జ్వలితందృశ్యతే పురమ్
వెయ్యి జ్వాలలతో భయంకరమైన అగ్నులు మండాయి. ఆ పట్టణం మొత్తం పుష్పించిన కింశుక వృక్షాల్లా ఎర్రగా కనిపించింది.
గృహాద్గృహాంతరే నైవ గంతుం ధూమైశ్చ శక్యతే । హరకోపానలాదగ్ధం క్రందమానం సుదుఃఖితమ్
ఇళ్ళనుంచి ఇంకొక ఇల్లు పొగతో వెళ్లడం అసాధ్యమైంది. హరుడి కోపాగ్ని వల్ల పట్టణం బాగా కాలిపోయి, ప్రజలు విలపించారు.
ప్రదీప్తం సర్వతో దిక్షు దహ్యతే త్రిపురం పురమ్ । ప్రాసాదశిఖరాగ్రాణి విశీర్యంతి సహస్రశః
త్రిపుర నగరం అన్ని దిక్కులా మండిపోతూ కాలిపోయింది. అక్కడి కోటల శిఖరాలు వేల కొద్దీ కూలిపోయాయి.
నానారత్నవిచిత్రాణి విమానాన్యప్యనేకధా । గృహాణి చైవ రమ్యాణి దహ్యంతే దీప్తివహ్నినా
వివిధ రత్నాలతో అలంకరించిన అనేక విమానాలు, అందమైన ఇళ్ళు అన్నీ అగ్ని జ్వాలల్లో కాలిపోయాయి.
బాధంతే ద్రుమఖండేషు జనస్థానే తథైవ చ । దేవాగారేషు సర్వేషు ప్రజ్వలంతే జ్వలంత్యపి
అగ్ని అడవిలోని చెట్ల మధ్య, జనులు నివసించే ప్రదేశాల్లో వేధించింది. దేవాలయాలలో అన్నీ మండిపోతూ కాలిపోయాయి.
సీదంతి చానలస్పృష్టాః క్రందంతి వివిధై స్వరైః । గిరికూటనిభాస్తత్ర దృశ్యంతేంఽగారరాశయః
అక్కడ అగ్నికి తగిలినవారు కింద పడిపోతూ, రకరకాల అరుపులతో విలపిస్తున్నారు. అక్కడ పర్వతశిఖరాల్లాంటి అగ్గిపెట్టెలు కనిపిస్తున్నాయి.
స్తువంతి దేవదేవేశం పరిత్రాయస్వ మాం ప్రభో । అన్యోన్యం చ పరిష్వజ్య హుతాశనప్రపీడితాః
వారు దేవతల దేవుడైన ప్రభువును స్తుతిస్తూ, 'ప్రభూ! నన్ను కాపాడండి' అని ప్రార్థిస్తున్నారు. అగ్నిలో కాలిపోతూ, ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకుంటున్నారు.
దహ్యంతే దానవాస్తత్ర శతశోథ సహస్రశః । హంసకారండవాకీర్ణా నలినీ సహ పంకజా
అక్కడ వందలాది, వేలాది దానవులు అగ్నిలో కాలిపోతున్నారు. హంసలు, నెమళ్ళు నిండిన తామరపూల చెరువులు కూడా అగ్నికి ఆహుతయ్యాయి.
దహ్యంతేనలదగ్ధాని పురోద్యానాని దీర్ఘికాః । అమ్లానైః పంకజైశ్ఛన్నా విస్తీర్ణా యోజనైః శతైః
అక్కడ తామరపూలతో అలంకరించబడిన నగరోత్సవవనాలు, ఉద్యానవనాలు, పొడవైన చెరువులు, వందల యోజనాల వరకు విస్తరించి ఉన్నవి కూడా అగ్నిలో కాలిపోతున్నాయి.
గిరికూటనిభాస్తత్ర ప్రాసాదారత్నభూషితాః । పతంత్యనలనిర్దగ్ధా నిస్తోయా జలదా ఇవ
అక్కడ పర్వతశిఖరాల్లాంటి రత్నాలతో అలంకరించబడిన ప్రాసాదాలు అగ్నిలో కాలిపోయి, నీరు లేని మేఘాల్లా కింద పడిపోతున్నాయి.
సహ స్త్రీబాలవృద్ధేషు గోషు పక్షిషు వాజిషు । నిర్దయో దహతే వహ్నిర్హరకోపేన ప్రేరితః
హరుడి కోపంతో ప్రేరితమైన అగ్ని, అక్కడ స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, ఆవులు, పక్షులు, గుర్రాలు — అందరినీ కరుణ లేకుండా కాలుస్తోంది.
సపత్నీకాశ్చైవ సుప్తాః సంసుప్తా బహవో జనాః । పుత్రమాలింగ్యతే గాఢం దహ్యంతే త్రిపురారిణా
అక్కడ భార్యలతో పాటు నిద్రిస్తున్న అనేక మంది, తమ పిల్లలను గట్టిగా కౌగిలించుకుంటూ, త్రిపురాసురుని శత్రువు చేత కాలిపోతున్నారు.
అథ తస్మిన్పురే దీప్తే స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । అగ్నిజ్వాలాహతాస్తత్ర పతంతి ధరణీతలే
ఆ మండుతున్న నగరంలో, అప్సరసులతో సమానమైన స్త్రీలు అగ్నిజ్వాలలకు గురై భూమిపై పడిపోతున్నారు.
కాచిద్బాలా విశాలాక్షీ ముక్తావలి విభూషితా । ధూమేనాకులితా సా తు ప్రతిబుద్ధా శిఖార్ద్దితా
ఒక చిన్నారి, విశాలమైన కళ్లతో, ముత్యాల హారంతో అలంకరించబడి, పొగలో మునిగిపోయి, అగ్నిశిఖలతో మేల్కొని కాలిపోతుంది.
సుతం సంచింత్యమానా సా పతితా ధరణీతలే । కాచిత్సువర్ణవర్ణాభా నీలరత్నైర్విభూషితా
తన కుమారుణ్ణి ఆలోచిస్తూ, ఆమె భూమిపై పడిపోతుంది. మరొకరు, బంగారం వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, నీల రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ధూమేనాకులితా సా తు పతితా ధరణీతలే । అన్యా గృహీతహస్తా తు సఖీ దహతి బాలకైః
ఆమె కూడా పొగలో మునిగిపోయి భూమిపై పడిపోతుంది. ఇంకొకరు, స్నేహితురాలి చెయ్యిపట్టి, తన పిల్లలతో కలిసి కాలిపోతుంది.
అనేన దివ్యరూపాన్యాదృష్టా మదవిమోహితా । శిరసా ప్రాంజలిం కృత్వా విజ్ఞాపయతి పావకమ్
వారిలో ఒకరు, దివ్యసౌందర్యంతో, మోహంలో మునిగి, చేతులు జోడించి తల వంచి, అగ్నిని ప్రార్థిస్తోంది.
యది త్వమిచ్ఛసే వైరం పురుషేష్వపకారిషు । స్త్రియః కిమపరాధ్యంతే గృహపంజరకోకిలాః
నీకు పురుషుల మీద కోపముంటే వారిని శిక్షించు. ఇంటిలో బందీగా ఉన్న స్త్రీలు ఏమి తప్పు చేశారు?
పాపనిర్దయ నిర్ల్లజ్జ కస్తే కోపః స్త్రియోపరి । న దాక్షిణ్యం న తే లజ్జా న సత్యం శౌచవర్జితః
పాపాత్ముడా, దయలేనివాడా, నీకు స్త్రీల మీద ఎందుకింత కోపం? నీకు దయ లేదు, లజ్జ లేదు, నిజాయితీ లేదు, పవిత్రత లేదు.
అనేకరూపవర్ణాఢ్యా ఉపలభ్యా వదస్వ హ । కిం త్వయా న శ్రుతం లోకే అవధ్యాః సర్వయోషితః
నీవు ఎన్నో రూపాలు, రంగులతో ఉన్నవాడివి. నిజంగా చెప్పు, ప్రపంచంలో స్త్రీలను హింసించకూడదని నీకు వినిపించలేదా?
కిం తు తుభ్యం గుణా హ్యేతే దహనస్త్ర్యర్దనం ప్రతి । న కారుణ్యం దయా వాపి దాక్షిణ్యం వా స్త్రియోపరి
స్త్రీలను నాశనం చేయడంలో ఇవే నీ గుణాలా? నీకు దయ లేదు, కరుణ లేదు, స్త్రీల పట్ల మృదుత్వం లేదు.
దయాం కుర్వంతి మ్లేచ్ఛాపి దహనం ప్రేక్ష్య యోషితః । మ్లేచ్ఛానామపి కష్టోసి దుర్నివార్యో హ్యచేతనః
విదేశీయులైనా స్త్రీలు కాలిపోతుంటే కనీసం దయ చూపుతారు. కాని నువ్వు, అగ్నివా, విదేశీయులకైనా కఠినుడివి, నిన్నెవరూ ఆపలేరు, నీకు బుద్ధి లేదు.
ఏతే చైవ గుణాస్తుభ్యం దహనోత్సాదనం ప్రతి । ఆసామపి దురాచార స్త్రీణాం కిం వినిపాతసే
స్త్రీలను నాశనం చేయడంలో ఇవే నీ లక్షణాలా? వీరు చెడు ప్రవర్తన కలవారైనా, నువ్వు వారిని ఎందుకు పడగొడుతున్నావు?
దుష్ట నిర్ఘృణ నిర్లజ్జ హుతాశ మందభాగ్యక । నిరాశస్త్వం దురాచార బాలాన్దహసి నిర్దయ
నీతి లేని, దయలేని, సిగ్గు లేని అగ్ని! దురదృష్టాన్ని తెచ్చే వాడా, ఆశ లేకుండా, చెడ్డ పనులు చేసే వాడివి. పిల్లలను కూడా నీవు కనికరించకుండా కాల్చేస్తున్నావు.
ఏవం ప్రలపమానాస్తా జల్పమానా బహుస్వరమ్ । అన్యాః క్రోశంతి సంక్రుద్ధా బాలశోకేన మోహితాః
అవీలా వారు బాధతో గట్టిగా ఏడుస్తూ, పలువిధాలుగా విలపిస్తూ ఉండగా, ఇంకొంతమంది కోపంతో, పిల్లల కోసం కలిగిన దుఃఖంలో మునిగిపోయి అరుస్తూ ఉండిపోయారు.
దహతే నిర్దయో వహ్నిః సంక్రుద్ధః సర్వశత్రువత్ । పుష్కరిణ్యాం జలే జ్వాలా కూపేష్వపి తథైవ చ
దయలేని అగ్ని, ప్రతివాడికీ శత్రువులా కోపంతో మండిపడి, పుష్కరిణిలోని నీటిలోనూ, బావుల్లోనూ అదే విధంగా కాలుస్తోంది.
అస్మాన్సందహ్య మ్లేచ్ఛ త్వం కాం గతిం ప్రాపయిష్యసి । ఏవం ప్రలపతాం తాసాం వహ్నిర్వచనమబ్రవీత్
మమ్మల్ని కాల్చి వేయగా, ఓ మ్లేచ్ఛా, నీవు ఏ స్థితికి చేరుకుంటావు? అలా వారు విలపిస్తూ ఉండగా, అగ్ని వారికి ఇలా చెప్పింది.
వైశ్వానర ఉవాచ-। స్వవశో నైవ యుష్మాకం వినాశం తు కరోమ్యహమ్ । అహమాదేశకర్తా వై నాహం కర్త్తాస్మ్యనుగ్రహమ్
వైశ్వానరుడు ఇలా అన్నాడు — నా ఇష్టానుసారం నేను మిమ్మల్ని నాశనం చేయడం లేదు. నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చినవాడిని మాత్రమే, కృప చూపే వాడిని కాదు.
అత్ర క్రోధసమావిష్టో విచరామి యదృచ్ఛయా । తతో బాణో మహాతేజాస్త్రిపురం వీక్ష్య దీపితమ్
ఇక్కడ నేను కోపంతో నిండిపోయి, నా ఇష్టానుసారం సంచరిస్తున్నాను. అప్పుడు మహాప్రభావశాలి బాణుడు త్రిపురం అగ్నిలో కాలిపోతున్నదాన్ని చూశాడు.