తత్ర వై వాయవో వాంతి దిగ్భ్యః సర్వాభ్య ఏవ చ । అసంబంధా మునిశ్రేష్ఠాస్తాన్నిగృహ్ణంతి తే ద్విజాః
అక్కడ అన్ని దిక్కుల నుంచి గాలులు వీస్తుంటాయి, మునిశ్రేష్ఠా. అవి ఎలాంటి సంబంధం లేకుండా ఉన్నా, ఆ బ్రాహ్మణులు వాటిని అదుపులో పెడతారు.
పుష్కరైః పద్మసంకాశైర్వికర్షంతి మహాప్రభైః । శతధా పునరేవాశు తే తాన్ముంచంతి నిత్యశః
పద్మాలాంటి, ప్రకాశవంతమైన పుష్కరాలతో వారు ఆ గాలులను లాగుతారు. కానీ, మళ్లీ మళ్లీ వందలసార్లు వాటిని త్వరగా వదిలేస్తుంటారు.
శ్వసద్భిర్ముఖనాసాభ్యాం దిగ్గజైరివ మారుతాః । ఆగచ్ఛంతి ద్విజశ్రేష్ఠాస్తత్ర తిష్ఠంతి వై ప్రజాః
దిక్కుల ఏనుగుల నోరు, ముక్కు నుంచి వచ్చే గాలుల్లా, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, అక్కడ గాలులు వస్తుంటాయి. అక్కడ ప్రజలు ఉంటారు.
యథోద్దిష్టం మయా ప్రోక్తం సనిర్మాణమిదం జగత్ । శ్రుత్వేదం పృథివీమానం పుణ్యదం చ మనోనుగమ్
నేను వివరించినట్లుగా, ఈ జగత్తు నిర్మాణంతో సహా చెప్పబడింది. ఇది వినినవారికి భూమి పరిమాణం, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, మనసుకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
శ్రీమాంస్తరతి విప్రేంద్రాః సిద్ధార్థః సాధుసంమతః । ఆయుర్బలం చ కీర్త్తిశ్చ తస్య తేజశ్చ వర్ద్ధతే
ఓ మహానుభావులారా! ధన్యుడు, సద్గుణవంతులచే గౌరవింపబడే వాడు సుఖంగా ఉంటాడు. అతని ఆయుర్దాయం, బలము, కీర్తి, తేజస్సు ఇవన్నీ పెరుగుతాయి.
యః శృణోతి సమాఖ్యాతుం పర్వణీదం ధృతవ్రతః । ప్రీయంతే పితరస్తస్య తథైవ చ పితామహాః
ఎవరైనా వ్రతముతో ఈ కథను పర్వదినాన శ్రద్ధగా వినితే, అతని పితృదేవతలు, పితామహులు సంతోషిస్తారు.
ఋషయ ఊచుః-। పృథివ్యా హి పరీమాణం సంస్థానం సరితస్తథా । త్వత్తః శ్రుత్వా మహాభాగ అమృతం పీతమేవ చ
ఋషులు ఇలా అన్నారు: ఓ భాగ్యశాలి! భూమి పరిమాణం, ఆకారం, నదులు, అమృతపానం — ఇవన్నీ మేము మీ ద్వారా విన్నాము.
తత్ర భూమౌ చ తీర్థాని పావనానీతి నః శ్రుతమ్ । ఆచక్ష్వ తాని సర్వాణి యథాఫలకరాణి చ । సవిశేషం మహాప్రాజ్ఞ శ్రోతుమిచ్ఛామహే తవ
భూమిపై పవిత్రతనిచ్చే తీర్థాలు ఉన్నాయని మేము విన్నాము. అవన్నీ వాటి ఫలితాలతో సహా వివరంగా చెప్పండి. ఓ జ్ఞానివీర్యా! మీ వచనాన్ని మేము ఆసక్తిగా వినాలనుకుంటున్నాము.
సూత ఉవాచ-। ధన్యం పుణ్యం మహాఖ్యానం పృష్టమేవ తపోధనాః । యథామతి ప్రవక్ష్యామి యథాయోగం యథాశ్రుతమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ తపస్సు కలవారూ! మీరు అడిగిన ఈ పవిత్రమైన గొప్ప కథను నా శక్తికి తగినట్లు, నేను విన్న విధంగా, వివరంగా చెప్పుతాను.
పురాతనం ప్రవక్ష్యామి దేవర్షేర్నారదస్య హి । యుధిష్ఠిరేణ సంవాదం శృణు తద్ద్విజసత్తమాః
పురాతన కాలంలో దేవర్షి నారదుడు, యుధిష్ఠిరునితో చేసిన సంభాషణను నేను చెప్పబోతున్నాను. మీరు అందరూ శ్రద్ధగా వినండి.
హృతరాజ్యాః పాండుపుత్రా వనే తస్మిన్మహారథాః । న్యవసంతి మహాభాగా ద్రౌపద్యా సహ పాండవాః
పాండవులు రాజ్యం కోల్పోయి, ఆ అరణ్యంలో మహాశక్తిశాలులు అయిన వారు, ద్రౌపదితో కలిసి నివసించారు.
అథాపశ్యన్మహాత్మానం దేవర్షిం తత్ర నారదమ్ । దీప్యమానం శ్రియా బ్రాహ్మ్యా దీప్తాగ్నిసమతేజసమ్
అప్పుడు వారు అక్కడ మహాత్ముడైన దేవర్షి నారదునిని చూశారు. ఆయన బ్రహ్మదేవుని కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో మెరిసిపోతున్నారు.
స తైః పరివృతః శ్రీమాన్భ్రాతృభిః కురునందనః । దివి భాతి హి దీప్తౌజా దేవైరివ శతక్రతుః
తన సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న కురువంశశిరోమణి యుధిష్ఠిరుడు, దేవతల్లో ఇంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా అద్భుతమైన తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్నాడు.
యథా చ దేవాన్సావిత్రీ యాజ్ఞసేనీ తథా పతీన్ । న జహౌ ధర్మతః పార్థాన్మేరుమర్కప్రభా యథా
సావిత్రి దేవతలను వదలని విధంగా, యాజ్ఞసేనీ అయిన ద్రౌపది కూడా ధర్మమార్గంలో తన భర్తలను విడిచిపెట్టలేదు. అది సూర్యకిరణాలు మెరుమలపై పడినట్టు ఉంది.
ప్రతిగృహ్య తతః పూజాం నారదో భగవానృషిః । ఆశ్వాసయద్ధర్మ్మపుత్రం యుక్తరూపప్రియేణ చ
ఆ తర్వాత భగవంతుడైన నారదుడు అందరి పూజను స్వీకరించి, ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరునికి అనుకూలమైన, హృదయాన్ని హత్తుకునే మాటలతో ధైర్యం చెప్పాడు.
ఉవాచ చ మహాత్మానం ధర్మ్మరాజం యుధిష్ఠిరమ్ । బ్రూహి ధర్మ్మభృతాం శ్రేష్ఠ కిం ప్రార్థ్యం హి దదామి తే
ఆయన మహాత్ముడైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు కోరేది చెప్పు. నేను నీకు దానిని ఇస్తాను.'
అథ ధర్మసుతో రాజా ప్రణమ్య భ్రాతృభిః సహ । ఉవాచ ప్రాంజలిర్వాక్యం నారదం దేవసంమితమ్
అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, తన సోదరులతో కలిసి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి దేవతలకు సమానమైన నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
త్వయి తుష్టే మహాభాగ సర్వలోకాభిపూజితే । కృతమిత్యేవ మన్యే హి ప్రసాదాత్తవ సువ్రత
ఓ మహాభాగుడా! సమస్త లోకాలు గౌరవించే వాడా! మీరు సంతృప్తి చెందితే, అది నాకు సాధించిందే అనిపిస్తుంది. మీ అనుగ్రహమే నాకు సర్వసిద్ధి.
యది త్వహమనుగ్రాహ్యో భ్రాతృభిః సహితోఽనఘ । సందేహం మే మునిశ్రేష్ఠ హృత్స్థం త్వం ఛేత్తుమర్హసి
ఓ మునిశ్రేష్ఠుడా! నేను నా సోదరులతో కలిసి మీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే, నా హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని మీరు తొలగించాలి.
ప్రదక్షిణాం యః కురుతే పృథివీం తీర్థతత్పరః । కిం ఫలం తస్య కార్త్స్న్యేన తద్బ్రహ్మన్వక్తుమర్హసి
పవిత్రతను కోరుతూ భూమిని చుట్టే వాడికి పూర్తి ఫలితం ఏమిటో మీరు చెప్పాలి, ఓ బ్రాహ్మణా!
నారద ఉవాచ-। శృణు రాజన్నవహితో దిలీపేన యథా పురా । వసిష్ఠస్య సకాశాద్వై సర్వమేతదుపశ్రుతమ్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! నీవు శ్రద్ధగా విను. ఇంతకుముందు దిలీపుడు వశిష్ఠుని వద్ద నుండి ఇవన్నీ విన్నాడు.
పురా భాగీరథీతీరే దిలీపో రాజసత్తమః । ధర్మ్యం వ్రతం సమాస్థాయ న్యవసన్మునివత్తదా
పూర్వం భాగీరథి నదీ తీరంలో రాజశ్రేష్ఠుడైన దిలీపుడు ధార్మిక వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, మునిలా అక్కడ నివసించాడు.
శుభేదేశే మహారాజపుణ్యే దేవర్షిపూజితే । గంగాద్వారే మహాతేజా దేవగంధర్వసేవితే
పుణ్యమైన, దేవతలు మరియు ఋషులు పూజించిన పవిత్రమైన ప్రదేశంలో, గంగానది తీరంలో, దేవతలు మరియు గంధర్వులు సేవించే ప్రకాశవంతమైన స్థలంలో —
స పితౄంస్తర్పయామాస దేవాంశ్చ పరమద్యుతిః । ఋషీంశ్చ తర్పయామాస విధిదృష్టేన కర్మణా
అక్కడ ఆ మహాతేజస్సు కలవాడు తన పితృదేవతలకు, దేవతలకు నిష్టతో తర్పణాలు సమర్పించాడు; అలాగే ఋషులకు కూడా శాస్త్రోక్తంగా సేవలు చేశాడు.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య జపన్నేవ మహామనాః । దదర్శ భూతసంకాశం వసిష్ఠమృషిముత్తమమ్
ఒక సందర్భంలో, మనస్సును ఏకాగ్రతతో జపం చేస్తూ ఉన్నప్పుడు, ఆ మహాత్ముడు ఆకాశమంత ప్రకాశించే వసిష్ఠ మహర్షిని దర్శించాడు.
పురోహితం స తం దృష్ట్వా దీప్యమానమివ శ్రియా । ప్రహర్షమతులం లేభే విస్మయం పరమం యయౌ
తన కుటుంబ పూజారైన వసిష్ఠుడిని, మహిమతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడని చూసి, అతడు అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందాడు; అతని ఆశ్చర్యానికి అంతులే లేకుండా పోయింది.
ఉపస్థితం మహారాజ పూజయామాస భారత । స హి ధర్మ్మభృతాం శ్రేష్ఠో విధిదృష్టేన కర్మణా
ఆ ధర్మపరుడు సమీపించగానే, రాజా అతన్ని శ్రద్ధగా పూజించాడు; ఎందుకంటే అతడు ధర్మాన్ని ఆచరించేవారిలో శ్రేష్ఠుడు, శాస్త్రోక్తంగా కర్మలు చేసే వాడు.
శిరసా చార్ఘ్యమాదాయ శుచిః ప్రయతమానసః । నామసంకీర్త్తయామాస తస్మిన్బ్రహ్మర్షిసత్తమే
శుద్ధమైన మనస్సుతో, తల వంచి అర్ఘ్యం తీసుకుని, ఆ మహర్షి వసిష్ఠుని నామస్మరణ చేయడం ప్రారంభించాడు.
దిలీపోఽహం తు భద్రం తే దాసోస్మి తవ సువ్రత । తవ సందర్శనాదేవ ముక్తోహం సర్వకిల్బిషైః
"నేను దిలీపుడిని; నీకు మంగళం కలగాలి! ఓ సత్ప్రవర్తకుడా, నేను నీ సేవకుడిని. నీ దర్శనంతోనే నేను అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడినయ్యాను."
ఏవముక్త్వా మహారాజ దిలీపో ద్విపదాం వరః । వాగ్యతః ప్రాంజలిర్భూత్వా తూష్ణీమాసీద్యుధిష్ఠిర
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు దిలీపుడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు, మాటలను నియంత్రించి, చేతులు జోడించి మౌనంగా కూర్చున్నాడు, ఓ యుధిష్ఠిరా.