దేవలోకచ్యుతాః సర్వే తథా విరజసో ద్విజాః । త్రయోదశసహస్రాణి వర్షాణాం తే ద్విజోత్తమాః
అందరూ దేవలోకంనుంచి పడి వచ్చినవారు, అలాగే పవిత్రమైన బ్రాహ్మణులు. ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు పదమూడు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.
ఆయుఃప్రమాణం జీవంతి నరా ధార్మికపుంగవాః । క్షీరోదస్య సముద్రస్య తథైవోత్తరతః ప్రభుః
ఆ ధార్మికులు ఆయుష్షు మేర జీవిస్తారు. అలాగే, పాలు సముద్రానికి ఉత్తరంగా, ఓ ప్రభూ.
హరిస్తిష్ఠతి వైకుంఠః శకటే కనకామయే । అష్టచక్రం హి తద్యానం భూతయుక్తం మనోజవమ్
హరి వైన్కుంఠంలో, బంగారు రథంపై నిలబడి ఉంటాడు. ఆ రథానికి ఎనిమిది చక్రాలు ఉంటాయి, భూతగణాలు సేవ చేస్తుంటారు, అది మనస్సు వేగంతో ప్రయాణిస్తుంది.
అగ్నివర్ణం మహాతేజో జాంబూనదవిభూషితమ్ । స ప్రభుః సర్వభూతానాం విభుశ్చ ద్విజసత్తమాః
ఆయన అగ్ని వర్ణుడై, అపారమైన తేజస్సుతో, బంగారు అలంకారాలతో మెరిసిపోతాడు. ఆ ప్రభువు అన్ని జీవుల అధిపతి, అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్నవాడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
సంక్షేపే విస్తరే చైవ కర్తా కారయితా తథా । పృథివ్యాపస్తథాకాశం వాయుస్తేజశ్చ సత్తమాః
సంక్షిప్తంగానూ, విస్తృతంగానూ, ఆయనే చేయువాడు, చేయించేవాడు కూడా. భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి, అగ్ని — ఇవన్నీ ఆయనే, ఓ మేలైనవారూ!
స యజ్ఞః సర్వభూతానామాస్యం తస్య హుతాశనః
అన్ని జీవుల యజ్ఞం ఆయనే, ఆయన నోటిలోనే హవిస్సులు అర్పించబడతాయి, అది అగ్నిగా ఉంటుంది.
ఋషయ ఊచుః-। యదిదం భారతం వర్షం పుణ్యం పుణ్యవిధాయకమ్ । తత్సర్వం నః సమాచక్ష్వ త్వం హి నో బుద్ధిమాన్మతః
ఋషులు ఇలా అన్నారు — ఈ భారతదేశం పవిత్రమైనది, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించేది. దాని గురించి మాకు పూర్తిగా వివరించు; ఎందుకంటే నీవు మాకు జ్ఞానవంతుడివిగా భావించబడుతున్నావు.
సూత ఉవాచ-। అత్ర తే కీర్త్తయిష్యామి వర్షం భారతముత్తమమ్ । ప్రియ మిత్రస్య దేవస్య మనోర్వైవస్వతస్య చ
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఇక్కడ నేను మీకు భారతదేశాన్ని, ఉత్తమమైనదాన్ని, దేవతల మిత్రుడు అయిన మను, వైవస్వతుని కుమారుడు ఎంతో ప్రేమించిన భూమిని వివరించబోతున్నాను.
పృథోశ్చ ప్రాజ్ఞ వై న్యస్య తథైక్ష్వాకోర్మహాత్మనః । యయాతేరంబరీషస్య మాంధాతుర్నహుషస్య చ
అలాగే ప్రథు మహర్షి, మహాత్ముడు అయిన ఇక్ష్వాకు, యయాతి, అంబరీషుడు, మంధాత, నహుషుడు — వీరి కథలు కూడా ఉంటాయి.
తథైవ ముచుకుందస్య కుబేరోశీనరస్య చ । ఋషభస్య తథైలస్య నృగస్య నృపతేస్తథా
అలాగే ముచుకుందుడు, కుబేరుడు, శీనుడు, ఋషభుడు, ఇళుడు, నృగుడు, రాజు కూడా ఉన్నారు.
కుశికస్యైవ రాజర్షేర్గాధేశ్చైవ మహాత్మనః । సోమస్య చైవ రాజర్షేర్దిలీపస్య తథైవ చ
రాజర్షి అయిన కుశికుడు, మహాత్ముడు అయిన గాధి, రాజర్షి సోముడు, దిలీపుడు — వీరి కథలు కూడా ఉన్నాయి.
అన్యేషాం చ మహాభాగాః క్షత్రియాణాం బలీయసామ్ । సర్వేషామేవ భూతానాం ప్రియం భారతముత్తమమ్
ఇంకా ఇతర మహాభాగ్యశాలి, పరాక్రమశాలి క్షత్రియుల కథలు కూడా ఉన్నాయి. భారతదేశం అన్న జీవులకు ఎంతో ప్రియమైనది.
తతో వర్షం ప్రవక్ష్యామి యథాశ్రుతమహో ద్విజాః । మహేంద్రో మలయఃసహ్యః శుక్తిమానృక్షవానపి
ఇప్పుడు నేను మీకు ఆ భూమిని, విన్న విధంగా వివరించబోతున్నాను, ఓ ద్విజులారా! మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.
వింధ్యశ్చ పారియాత్రశ్చ సప్తైతే కులపర్వతాః । తేషాం సహస్రశో విప్రా పర్వతాస్తే సమీపతః
వింధ్య, పరియాత్ర — ఇవి కలిపి ఏడు ప్రధాన పర్వతాలు. వాటి దగ్గర వేలాది పర్వతాలు ఉన్నాయి, ఓ బ్రాహ్మణులారా!
అవిజ్ఞాతాః సారవంతో విపులాశ్చిత్రసానవః । అన్యే తు యే పరిజ్ఞాతా హ్రస్వా హ్రస్వోపజీవినః
వాటిలో కొన్ని తెలియని, సారవంతమైన, విస్తారమైనవి, విచిత్రమైన శిఖరాలతో ఉంటాయి. మరికొన్ని తెలిసినవి, చిన్నవి, చిన్నవారికి ఆధారంగా ఉంటాయి.
ఆర్యమ్లేచ్ఛసధర్మాణస్తే మిశ్రాః పురుషా ద్విజాః । నదీం పిబంతి విమలాం గంగాం సింధుంసరస్వతీమ్
అక్కడ, ఓ ద్విజులారా, ఆర్యులు, మ్లేచ్ఛులు కలిసిమెలిసి నివసిస్తారు. వారు గంగా, సింధు, సరస్వతి వంటి పవిత్రమైన నదుల నీరు తాగుతారు.
గోదావరీం నర్మదాం చ బహూదాం చ మహానదీమ్ । శతద్రుం చంద్రభాగాం చ యమునాం చ మహానదీమ్
గోదావరి, నర్మద, బహుదా అనే మహానది, శతద్రు, చంద్రభాగ, యమున అనే మహానది కూడా ఉన్నాయి.
దృషద్వతీం వితస్తాం చ విపాపాం స్వచ్ఛవాలుకామ్ । నదీం వేత్రవతీం చైవ కృష్ణాం వేణీం చ నిమ్నగామ్
దృశద్వతి, వితస్తా, పాపరహితమైన, నిర్మలమైన ఇసుకల నది, వేత్రవతి, కృష్ణా, వేణి అనే ప్రవహించే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
ఇరావతీం వితస్తాం చ పయోష్ణీం దేవికామపి । వేదస్మృతిం వేదశిరాం త్రిదివాం సింధులా కృమిమ్
ఇరవతి, వితస్తా, పయోష్ణి, దేవికా, వేదస్మృతి, వేదశిర, త్రిదివ, సింధులా, క్రమి అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
కరీషిణీం చిత్రవహాం త్రిసేనాం చైవ నిమ్నగామ్ । గోమతీం ధూతపాపాం చ చందనాం చ మహానదీమ్
కరీషిణి, చిత్రవహ, త్రిసేన అనే ప్రవహించే నదులు, గోమతి, ధూతపాప, చందన అనే మహానదులు కూడా ఉన్నాయి.
కౌశికీం త్రిదివాం హృద్యాం నాచితాం రోహితారణీమ్ । రహస్యాం శతకుంభాం చ సరయూం చ ద్విజోత్తమాః
కౌశికీ, స్వర్గంలో ఎంతో మధురంగా ఉండే నది. ఆహ్వానం చేయకపోయినా రోహితారణి, రహస్యంగా ప్రవహించే నది, శతకుంభా, సరయూ—ఇవన్నీ ద్విజోత్తములారా!
చర్మణ్వతీం వేత్రవతీం హస్తిసోమాం దిశం తథా । శరావతీం పయోష్ణీం చ భీమాం భీమరథీమపి
చర్మణ్వతి, వేత్రవతి, హస్తిసోమా, అలాగే దిశా, శరావతి, పయోష్ణి, భీమా, భీమరథి—ఈ నదులు కూడా ఉన్నాయి.
కావేరీం చులుకాం చాపి తాపీం శతమలామపి । నీవారాం మహితాం చాపి సుప్రయోగాం తథా నదీమ్
కావేరి, చులుకా, తాపీ, శతమల, నీవారా, గొప్ప పేరు పొందినది, అలాగే సుప్రయోగ అనే నది కూడా ఉన్నాయి.
పవిత్రాం కృష్ణలాం సింధుం వాజినీం పురమాలినీమ్ । పూర్వాభిరామాం వీరాం చ భీమాం మాలావతీం తథా
పవిత్రమైన కృష్ణలా, సింధు, వాజినీ, పురమాలిని, పూర్వాభిరామా, వీరమైన నది, భీమా, అలాగే మాలావతి కూడా ఉన్నాయి.
పలాశినీం పాపహరాం మహేంద్రాం పటలావతీమ్ । కరీషిణీమసిక్నీం చ కుశచీరీం మహానదీమ్
పలాశినీ, పాపాలను తొలగించే నది, మహేంద్రా, పట్టలావతి, కరీషిణీ, అసిక్నీ, కుశచీరీ, మహానది—ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
మరుతాం ప్రవరాం మేనాం హేమాం ఘృతవతీం తథా । అనావతీమనుష్ణాం చ సేవ్యాం కాపీం చ సత్తమాః
మరుతులలో శ్రేష్ఠమైన మేనా, హేమా, ఘృతవతి, అనావతి, అనుష్ణా, సేవించదగిన కాపి—సత్పురుషులారా, ఇవన్నీ గొప్ప నదులే.
సదావీరామధృష్యాం చ కుశచీరాం మహానదీమ్ । రథచిత్రాం జ్యోతిరథాం విశ్వామిత్రాం కపింజలామ్
ఎప్పుడూ వీరత్వంతో ఉండే, ఎవ్వరూ జయించలేని, కుశచీరా, మహానది, రథచిత్రా, జ్యోతిరథా, విశ్వామిత్రా, కపింజలా—ఇవి కూడా ఉన్నాయి.
చంద్రావహఫలద్యం చైవ కుచీరామంబువాహినీమ్ । వైనదీం పింగలాం వేణాం తుంగవేగాం మహానదీమ్
చంద్రావహ, ఫలద్య, కుచీరా, అంబువాహిని, వైనది, పింగలా, వేణా, తుంగవేగ అనే మహానది కూడా ఉన్నాయి.
విదిశాం కృష్ణవేణాం చ తామ్రాం చ కపిలామపి । ధేనుం సకామాం వేదస్వాం హవిఃస్రావాం మహాపథామ్
విదిశా, కృష్ణవేణా, తామ్రా, కపిలా, ధేను, సకామా, వేదస్వా, హవిఃస్రావా, మహాపథా—ఈ నదులు కూడా ఉన్నాయి.
శిప్రాం చ పిచ్ఛలాం చైవ భారద్వాజీం చ నిమ్నగామ్ । కౌర్ణికీం నిమ్నగాం శోణాం బాహుదామథ చంద్రమామ్
శిప్రా, పిచ్చలా, భారద్వాజి, ప్రవహించే నది, కౌర్ణికీ, ప్రవహించే శోణా, బాహుదా, చంద్రమా—ఇవి కూడా ఉన్నాయి.