వ్యాసశిష్యః పురాణజ్ఞో రోమహర్షణసంజ్ఞకః । తాన్ప్రణమ్య యథాన్యాయం స తైశ్చైవాభిపూజితః
వేదవ్యాసుని శిష్యుడైన, పురాణాలను బాగా తెలిసిన రోమహర్షణుడు, వారికి యథావిధిగా నమస్కరించి, ఆయన కూడా వారి చేత సత్కరించబడ్డాడు.
ఉపవిష్టం యథాయోగ్యం శౌనకాద్యా మహర్షయః । వ్యాసశిష్యం సుఖాసీనం సూతం వై రోమహర్షణమ్
శౌనకుడు మొదలైన మహర్షులు, వ్యాసుని శిష్యుడైన సూతుడు రోమహర్షణుడిని, సుఖంగా, యోగ్యమైన ఆసనంలో కూర్చోబెట్టారు.
తం పప్రచ్ఛుర్మహాభాగాః శౌనకాద్యాస్తపోధనాః । ఋషయ ఊచుః-। పౌరాణిక మహాబుద్ధే రోమహర్షణ సువ్రత
ఆ శౌనకుని మొదలైన తపస్సులో నిబద్ధులైన మహాభాగులు, రోమహర్షణుని అడిగారు: 'పురాణాలను బాగా తెలిసినవాడా, మహా బుద్ధిమంతుడా, రోమహర్షణా, నీవు నిశ్చయంగా వ్రతంలో నిలబడినవాడవు.'
త్వత్తః శ్రుతా మహాపుణ్యాః పురా పౌరాణికీః కథాః । సాంప్రతం చ ప్రవృత్తాః స్మ కథాయాం సక్షణా హరేః
మునుపు నీవు మాకు ఎంతో పుణ్యమయమైన పురాణ కథలు వినిపించావు. ఇప్పుడు మేము హరివంశ కథను వినడంలో ఉన్నాము.
స వై పుంసాం పరోధర్మో యతో భక్తిరధోక్షజే । పునః పురాణమాచక్ష్వ హరివార్తా సమన్వితమ్
మనుషులకు పరమ ధర్మం అనగా, భగవంతునికి భక్తి కలిగించేది. అందుకే, హరి కథలతో నిండిన పురాణాన్ని మళ్లీ వివరంగా చెప్పు.
హరేరన్యా కథా సూత శ్మశానసదృశీ స్మృతా । హరిస్తీర్థస్వరూపేణ స్వయం తిష్ఠతి తచ్ఛ్రుతమ్
సూతా, హరి కథలు కాకుండా ఇతర కథలు శ్మశానానికి సమానమని చెబుతారు. హరి తానే తీర్థ స్వరూపంగా అక్కడ ఉంటాడని విన్నాము.
తీర్థానాం పుణ్యదాతౄణాం నామాని కిల కీర్తయ । కుత ఏతత్సముత్పన్నం కేన వా పరిపాల్యతే
పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే ఆ తీర్థాల పేర్లను చెప్పు. అవి ఎక్కడ నుండి ఉద్భవించాయి, ఎవరిచేత సంరక్షించబడుతున్నాయి?
కస్మిన్విలయమభ్యేతి జగదేతచ్చరాచరమ్ । క్షేత్రాణి కాని పుణ్యాని కే చ పూజ్యాః శిలోచ్చయాః
ఈ చరాచర జగత్తు చివరికి ఏదిలో లీనమవుతుంది? ఏ క్షేత్రాలు పుణ్యమైనవి? ఏ శిలా సమూహాలు పూజ్యమైనవి?
నద్యశ్చ కాః పరాః పుణ్యా నృణాం పాపహరాః శుభాః । ఏతత్సర్వం మహాభాగ కథయస్వ యథాక్రమమ్
ఏ నదులు అత్యుత్తమమైనవి, పవిత్రమైనవి, మానవులకు పాపాలను తొలగించేవి, శుభప్రదమైనవి? మహాభాగా, ఇవన్నీ క్రమంగా వివరంగా చెప్పు.
సూత ఉవాచ-। సాధుసాధు మహాభాగాః సాధుపృష్టం తపోధనాః । తం ప్రణమ్య ప్రవక్ష్యామి పురాణం పద్మసంజ్ఞకమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: మహాభాగులారా, మీరు చాలా మంచి ప్రశ్నలు అడిగారు. మీకు నమస్కరిస్తూ, పద్మపురాణాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
పారాశర్యం పరమపురుషం విశ్వవేద్యైకయోనిం విద్యాధారం విపులమతిదం వేదవేదాంతవేద్యమ్ । శశ్వచ్ఛాంతం స్వమతివిషయం శుద్ధతేజోవిశాలం వేదవ్యాసం వితతయశసం సర్వదాహం నమామి
నమో భగవతే తస్మై వ్యాసాయామితతేజసే । యస్య ప్రసాదాద్వక్ష్యామి నారాయణకథామిమామ్
అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న ఆ భగవంతుడైన వ్యాసునికి నమస్కారం. ఆయన అనుగ్రహంతోనే నేను ఈ నారాయణుని కథను చెప్పగలుగుతున్నాను.
ప్రవక్ష్యామి మహాపుణ్యం పురాణం పద్మసంజ్ఞితమ్ । సహస్రం పంచపంచాశత్షడ్భిః ఖండైః సమన్వితమ్
ఇప్పుడు నేను ఎంతో పుణ్యప్రదమైన పద్మపురాణాన్ని చెప్పబోతున్నాను. ఇది వెయ్యి భాగాలతో, యాభై ఆరు విభాగాలతో కూడి ఉంది.
తత్రాదావాదిఖండం స్యాద్భూమిఖండం తతః పరమ్ । బ్రహ్మఖండం చ తత్పశ్చాత్తతః పాతాలఖండకమ్
దీనిలో మొదట ఆదిఖండం, తరువాత భూమిఖండం, ఆ తర్వాత బ్రహ్మఖండం, తరువాత పాతాళఖండం ఉంటాయి.
క్రియాఖండం తతః ఖ్యాతముత్తరం ఖండమంతిమమ్ । ఏతదేవ మహాపద్మమద్భుతం యన్మయం జగత్
తర్వాత ప్రసిద్ధమైన క్రియాఖండం, చివరగా ఉత్తరఖండం ఉంటాయి. ఇదే ఈ అద్భుతమైన మహాపద్మం, దీనివల్ల జగత్తు అంతటా వ్యాపించింది.
తద్వృత్తాంతాశ్రయం తస్మాత్పాద్మమిత్యుచ్యతే బుధైః । ఏతత్పురాణమమలం విష్ణుమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఆ సంఘటనలను ఆధారంగా చేసుకొని దీనిని పద్మం అని పండితులు పిలుస్తారు. ఈ పవిత్రమైన పురాణం విష్ణుమహాత్మ్యాన్ని అత్యుత్తమంగా వివరించేది.
దేవదేవోహరిర్యద్వై బ్రహ్మణే ప్రోక్తవాన్పురా । బ్రహ్మా తన్నారదాయాహ నారదోఽస్మద్గురోః పురః
దేవతలలో దేవుడైన హరివు బ్రహ్మకు చెప్పినదాన్ని, బ్రహ్మ నారదునికి చెప్పాడు. ఆ నారదుడు మా గురువు సమక్షంలో చెప్పారు.
వ్యాసః సర్వపురాణాని సేతిహాసాని సంహితాః । అధ్యాపయామాస ముహుర్మామతిప్రియమాత్మనః
వ్యాసుడు తనకు ఎంతో ప్రియమైన అన్ని పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, సంహితలను నాకు పునఃపునః బోధించాడు.
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి పురాణమతిదుర్లభమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా బ్రహ్మహత్యాది పాపేభ్యో ముచ్యతే నరః
అంత అరుదైన పురాణాన్ని నేను ఇప్పుడు నీకు పూర్తిగా వివరిస్తాను. దాన్ని వినినవాడు బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సర్వతీర్థాభిషేకం చ లభతే శృణుతే హి యః । శ్రద్ధయా పరయా భక్త్యా శ్రుతమాత్రేణ ముక్తిదః
ఎవరైనా పరమమైన శ్రద్ధతో, భక్తితో వినితే, అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతారు. వినడమే ముక్తిని ఇస్తుంది.
అశ్రద్ధయాపి శృణుతే లభతే పుణ్యసంచయమ్ । తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పద్మం శ్రోత్రాతిథీ కురు
శ్రద్ధ లేకపోయినా వినేవారికి పుణ్యసంచయం కలుగుతుంది. అందుకే అన్ని విధాలా ప్రయత్నించి పద్మాన్ని వినే అతిథిగా చేసుకో.
తత్రాదిఖండం వక్ష్యామి పుణ్యం పాపవినాశనమ్ । శృణ్వంతు మునయః సర్వే సశిష్యాస్త్వత్ర యే స్థితాః
ఇప్పుడు పుణ్యాన్ని ఇచ్చే, పాపాలను నశింపజేసే ఆదిఖండాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను. ఇక్కడ ఉన్న మునులు, వారి శిష్యులు అందరూ వినండి.
సూత ఉవాచ-। ఆదిసర్గమహం తావత్కథయామి ద్విజోత్తమాః । జ్ఞాయతే యేన భగవాన్పరమాత్మా సనాతనః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ద్విజోత్తములారా! ఇప్పుడు నేను ఆదిసృష్టిని వివరించబోతున్నాను. దాని ద్వారా పరమాత్మ అయిన శాశ్వతుడు తెలుసుకోబడతాడు.
సృష్టేషు ప్రలయాదూర్ధ్వం నాసీత్కించిద్ద్విజోత్తమాః । బ్రహ్మసంజ్ఞమభూదేకం జ్యోతిర్వై సర్వకారకమ్
సృష్టి లయమైన తరువాత, ద్విజోత్తములారా, ఏదీ ఉండలేదు. ఒక్క బ్రహ్మం అనే జ్యోతి మాత్రమే ఉండేది, అది అన్నిటికీ కారణమైంది.
నిత్యం నిరంజనం శాంతం నిర్మలం నిత్యనిర్మలమ్ । ఆనందసాగరంస్వచ్ఛం యత్కాంక్షంతి ముముక్షవః
అది నిత్యం, కలుషరహితం, శాంతంగా, నిర్మలంగా, ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, ఆనందసాగరంగా, పారదర్శకంగా ఉంటుంది. మోక్షాన్ని కోరేవారు దానిని కోరుతారు.
సర్వజ్ఞం జ్ఞానరూపత్వాదనంతమజమవ్యయమ్ । అవినాశి సదాస్వచ్ఛమచ్యుతం వ్యాపకం మహత్
అది సర్వజ్ఞుడు, జ్ఞానరూపుడు, అనంతుడు, జన్మలేని వాడు, మార్పు లేని వాడు, నశించని వాడు, ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైన వాడు, అచ్యుతుడు, అన్నింటిలో వ్యాపించిన మహత్తరమైన వాడు.
సర్గకాలే తు సంప్రాప్తే జ్ఞాత్వా తం జ్ఞానరూపకమ్ । ఆత్మలీనం వికారం చ తత్స్రష్టుముపచక్రమే
సృష్టికాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ జ్ఞానరూపుడైన పరమాత్మను తెలుసుకొని, తనలో తానే లీనమై, తన మార్పును గ్రహించి, సృష్టిని ప్రారంభించాడు.
తస్మాత్ప్రధానముద్భూతం తతశ్చాపి మహానభూత్ । సాత్వికో రాజసశ్చైవ తామసశ్చ త్రిధా మహాన్
అప్పుడా పరమాత్మ నుండి ప్రథానం ఉద్భవించింది. దానినుండి మహత్తత్త్వం పుట్టింది. ఆ మహత్తత్త్వం సాత్విక, రాజస, తామస అని మూడు విధాలుగా విభజించబడింది.
ప్రధానేనావృతో హ్యేవ త్వచా బీజమివావృతమ్ । వైకారికస్తైజసశ్చ భూతాదిశ్చైవ తామసః
ఎలా విత్తనం పొట్టు చుట్టి ఉంటుందో, అలాగే ప్రధానతత్త్వాన్ని చర్మం కప్పి ఉంటుంది. వైకారికం, తైజసం, భూతాది — ఇవన్నీ తామస స్వభావానికి చెందిన మూడు రూపాలు.
త్రివిధోయమహంకారో మహత్తత్వాదజాయత । యథా ప్రధానేన మహాన్మహతా స తథా వృతః
మహత్తత్త్వం నుండి మూడు విధాల అహంకారం పుట్టింది. ప్రధానతత్త్వం నుండి మహత్తత్త్వం ఎలా పుట్టిందో, అలాగే అది కూడా అలా కప్పబడి ఉంటుంది.
పరాశరుని కుమారుడైన వేదవ్యాసునికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. ఆయన పరమపురుషుడు, అందరికీ తెలిసిన ఏకైక మూలము, జ్ఞానానికి ఆధారంగా ఉన్నవాడు, అపారమైన బుద్ధి కలవాడు, వేదాలు, వేదాంతాల ద్వారా తెలుసుకోవాల్సినవాడు. ఎప్పుడూ శాంతంగా, తనలో తానే నిలిచినవాడు, ఇంద్రియాలకు అందని వాడు, నిర్మలమైన మహత్తర తేజస్సుతో, విశాలమైన కీర్తితో ఉన్న వాడు.