తస్యా వాక్యం సమాకర్ణ్య కాలకృష్టో బభాష తామ్ । రే రే దుష్ట దురాచార మమ కర్మప్రదూషక
ఆమె మాటలు విని, కాలకృష్టుడు ఆమెను ఇలా అడిగాడు: 'ఓ దుష్టురాలా, చెడ్డ పనులు చేసేవాడా, నా కర్మాన్ని చెడగొట్టేవాడా!'
హన్మి త్వామిహ ఖడ్గేన అనేనాపి న సంశయః । ఇత్యుక్త్వా బ్రాహ్మణం తం స నిశితం ఖడ్గమాదదే
'ఈ కత్తితో నిన్ను ఇక్కడే చంపేస్తాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.' అని చెప్పి, ఆ బ్రాహ్మణుడిని చంపేందుకు పదునైన కత్తిని తీసుకున్నాడు.
హంతుకామః స దుష్టాత్మా అభ్యధావత దానవః । సా దేవీ విప్రరూపేణ సంక్రుద్ధా పరమేశ్వరీ
చంపాలని తపించి, ఆ దుష్టమనస్సు గల దానవుడు పరుగెత్తి వచ్చాడు. కానీ, పరమేశ్వరి అయిన ఆ దేవి బ్రాహ్మణ రూపంలో కోపంతో నిలిచింది.
హన్మి త్వామిహ ఖడ్గేన అనేనాపి న సంశయః । స్వస్థానమాగతం దృష్ట్వా హుంకారం విససర్జ హ । తేన హుంకారనాదేన పతితో దానవాధమః
'ఈ కత్తితో నిన్ను ఇక్కడే చంపేస్తాను—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.' అని చెప్పి, అతను తన స్థలానికి వచ్చినప్పుడు, ఆమె గట్టిగా అరవడంతో, ఆ దుష్ట దానవుడు ఆ అరుపు శబ్దంతో నేలపై పడిపోయాడు.
నిశ్చేష్టః కామరూపేణ వజ్రాహత ఇవాచలః । పతితే దానవే తస్మిన్సర్వలోకవినాశకే
కామరూపంతో ఉన్న అతడు, వజ్రం తాకిన కొండలా, కదలకుండా అక్కడే పడిపోయాడు. ఆ దానవుడు అన్ని లోకాలను నాశనం చేయాలనుకున్నవాడు.
లోకాః స్వాస్థ్యం గతాః సర్వే దుఃఖతాపవివర్జితాః । ఏతస్మాత్కారణాద్వత్స సా స్త్రీ వై పరిదేవతి
ఆ లోకనాశకుడు పడిపోవడంతో, అందరూ సుఖంగా, దుఃఖం లేకుండా జీవించసాగారు. అందుకే, ప్రియమైనవాడా, ఆ స్త్రీ ఇప్పుడు విలపిస్తోంది.
గంగాతీరే వరారోహా దుఃఖవ్యాకులమానసా । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్త్వయా పరిపృచ్ఛితమ్
గంగాతీరంలో, అందమైన ఆ స్త్రీ దుఃఖంతో మనసు కలవరపడి ఉంది. నీవు అడిగినదంతా నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.
విష్ణురువాచ- ఏవముక్త్వా సుపుత్రం తం కుంజలో అండజేశ్వరః । విరరామ మహాప్రాజ్ఞః కిఞ్చిన్నోవాచ భూపతే
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— అండజుల అధిపతి, మహాపండితుడైన కుఞ్జలుడు తన కుమారుడితో ఇలా చెప్పి, ఇక మౌనంగా ఉన్నాడు, రాజనూ!
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే గురుతీర్థమాహాత్మ్యే చ్యవనచరిత్రే కామోదాఖ్యానే ఏకవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేను కథలో, గురుతీర్థ మహిమలో, చ్యవనుని చరిత్రలో, కామోదా కథగా ఒక వంద ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
విష్ణురువాచ- కుంజలో ధర్మపక్షీ స ఇత్యుక్త్వా తాన్సుతాన్ప్రతి । విరరామ మహాప్రాజ్ఞః కించిన్నోవాచ తాన్ప్రతి
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు— ధర్మపక్షపాతిగా ఉన్న కుఞ్జలుడు తన కుమారులకు ఇలా చెప్పి మౌనంగా ఉన్నాడు, ఇకపై ఏమీ చెప్పలేదు.
వటాధఃస్థో ద్విజశ్రేష్ఠస్తమువాచ మహాశుకమ్ । కో భవాన్ధర్మవక్తా హి పక్షిరూపేణ వర్తతే
వటవృక్షం క్రింద ఉన్న గొప్ప బ్రాహ్మణుడు మహాశుకుని ఇలా అడిగాడు: 'నీరు, ధర్మాన్ని చెప్పేవాడివి, పక్షిరూపంలో ఉంటున్నావు, నువ్వెవరు?'
కిం వా దేవోఽథ గంధర్వః కిం వా విద్యాధరో భవాన్ । కస్య శాపాదిమాం ప్రాప్తో యోనిం కీరస్య పాతకీమ్
'నువ్వు దేవుడవా? గంధర్వుడవా? లేక విద్యాధరుడవా? ఎవరి శాపం వల్ల ఈ పాపపూరితమైన కీరపక్షి జన్మను పొందావు?'
కస్మాత్తే ఈదృశం జ్ఞానం వర్తతేఽతీద్రియం శుక । సుపుణ్యస్య తు కస్యాపి కస్య వై తపసః ఫలమ్
ఓ శుక, నీకు ఇంత అపూర్వమైన, ఇంద్రియాలకు అందని జ్ఞానం ఎలా వచ్చింది? ఇది ఎవరి పుణ్యఫలం, ఎవరి తపస్సు ఫలితమో చెప్పు.
కిం వా చ్ఛన్నేన రూపేణ అనేనాపి మహామతే । కస్త్వం సిద్ధోఽసి దేవో వా తన్మే కథయ కారణమ్
ఓ మహామతి, ఈ రహస్యమైన రూపంతో నీవు ఎందుకు ఉన్నావు? నువ్వెవరు? సిద్ధుడవా, దేవుడవా? దానికి కారణం చెప్పు.
కుంజల ఉవాచ- భోః సిద్ధ త్వామహం జానే కులం తే గోత్రముత్తమమ్ । విద్యాం తపఃప్రభావం చ యస్మాద్భ్రమసి మేదినీమ్
కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ సిద్ధుడా, నేను నిన్ను, నీ వంశాన్ని, గొప్ప కులాన్ని, నీ విద్యను, తపస్సు ప్రభావాన్ని తెలుసు. వాటి వలన నువ్వు భూమి మీద సంచరిస్తున్నావు.
సర్వం విప్ర ప్రవక్ష్యామి స్వాగతం తవ సువ్రత । ఉపవిశ్యాసనే పుణ్యే ఛాయామాశ్రయశీతలామ్
ఓ సద్బ్రాహ్మణా, నీకు స్వాగతం. నేను నీకు అన్నీ చెబుతాను. ఈ పవిత్రమైన ఆసనంపై కూర్చో, చల్లని నీడలో విశ్రాంతి తీసుకో.
అవ్యక్తప్రభవో బ్రహ్మా తస్మాజ్జజ్ఞే ప్రజాపతిః । బ్రాహ్మణస్తు గుణైర్యుక్తో భృగుర్బ్రహ్మసమో ద్విజః
అప్రకటిత మూలమున్న బ్రహ్మా జన్మించాడు. ఆయన నుండి ప్రజాపతి పుట్టాడు. మంచి లక్షణాలు కలిగిన బ్రాహ్మణుడు, భృగువు, బ్రహ్మతో సమానుడు, ఓ ద్విజా.
భార్గవో నామ తస్యాసీత్సర్వధర్మార్థతత్వవిత్ । తస్యాన్వయే భవాన్విప్ర చ్యవనః ఖ్యాతిమాన్భువి
ఆయన వంశంలో భార్గవుడు పుట్టాడు. అతడు అన్ని ధర్మాలను, సత్యాన్ని తెలిసినవాడు. అతని వంశంలో నువ్వు, ఓ బ్రాహ్మణా, భూమిపై ప్రసిద్ధి పొందిన చ్యవనుడవు.
నాహం దేవో న గంధర్వో నాహం విద్యాధరః పునః । యోహం విప్ర ప్రవక్ష్యామి తన్మే నిగదతః శృణు
నేను దేవుడిని, గంధర్వుడిని, విద్యాధరుడిని కాదు. నేను ఎవరో నీకు చెబుతాను, ఓ బ్రాహ్మణా, నా మాట విను.
కశ్యపస్య కులే జాతః కశ్చిద్బ్రాహ్మణసత్తమః । వేదవేదాంగతత్త్వజ్ఞః సర్వకర్మప్రకాశకః
కశ్యపుని వంశంలో పుట్టిన ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఉన్నాడు. వేదాలు, వాటి శాఖలు, అన్ని కర్మల తత్వాన్ని బాగా తెలిసినవాడు.
విద్యాధరేతి విఖ్యాతః కులశీలగుణైర్యుతః । రాజమానః శ్రియా విప్ర ఆచారైస్తపసా తదా
ఆయన విద్యాధరుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. మంచి వంశం, మంచి స్వభావం, మంచి గుణాలు కలిగి, austerityతో, మంచి ఆచారాలతో మహిమను పొందాడు, ఓ బ్రాహ్మణా.
సంబభూవుః సుతాస్తస్య విద్యాధరస్య తే త్రయః । వసుశర్మా నామశర్మా ధర్మశర్మా చ తే త్రయః
ఆ విద్యాధరుడికి ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. వారు వసుశర్మ, నామశర్మ, ధర్మశర్మ — ఈ ముగ్గురూ.
తేషామహం ధర్మశర్మా కనిష్ఠో గుణవర్జితః । వసుశర్మా మమ భ్రాతా వేదశాస్త్రార్థకోవిదః
వారిలో నేను ధర్మశర్మ, చిన్నవాడిని, గుణాలు లేనివాడిని. వసుశర్మ నా అన్నయ్య, వేదాలు, శాస్త్రాల అర్థాన్ని బాగా తెలిసినవాడు.
ఆచారేణ సుసంపన్నో విద్యాదిసుగుణైః పునః । నామశర్మా మహాప్రాజ్ఞస్తద్వచ్చాసీద్గుణాధికః
నామశర్మ మంచి ఆచారంతో, విద్యతో, ఇతర మంచి లక్షణాలతో నిండినవాడు. అతడు చాలా తెలివైనవాడు, అలాగే గుణాలలో కూడా ముందున్నవాడు.
అహమేకో మహామూర్ఖః సంజాతః శృణు సత్తమ । విద్యానాముత్తమం విప్ర భావమర్థం శుభం కదా
నేనొక్కడే గొప్ప మూర్ఖుడిగా మారాను, విను, ఓ ఉత్తముడా. ఎప్పుడైనా నేను విద్యలో, దాని అర్థంలో, మంగళకరమైన స్థితిలోకి చేరుతానో, ఓ బ్రాహ్మణా?
న శృణోమి న వై యామి గురుగేహమనుత్తమమ్ । తతస్తు జనకో మే తు మామేవం పరిచింతయేత్
నేను గురువు ఇంటికి వెళ్లను, వినను కూడా. అందుకే నా తండ్రి నన్ను ఇలా ఆలోచించేవాడు.
ధర్మశర్మేతి పుత్రస్య నామాస్య తు నిరర్థకమ్ । సంజాతః క్షితిమధ్యే తు న విద్వాన్మే గుణాకరః
నా పేరు ధర్మశర్మ అని పెట్టినా, దానికి అర్థం లేదు. నేనెక్కడా పుట్టినా, నేనొక పండితుడిని, గుణాల నిలయాన్ని కాదు.
ఇతి సంచింత్య ధర్మాత్మా మామువాచ సుదుఃఖితః । వ్రజ పుత్ర గురోర్గేహం విద్యార్థం పరిసాధయ
ఇలా ఆలోచించి, ధర్మాత్ముడు అయిన నా తండ్రి, చాలా బాధతో నాతో ఇలా అన్నాడు — 'బిడ్డా, గురువు ఇంటికి వెళ్లి విద్యను సంపాదించు.'
ఏవమాకర్ణ్య తత్తస్య పితుర్వాక్యం మయాశుభమ్ । నాహం తాత గమిష్యామి గురోర్గేహం సుదుఃఖదమ్
అలా తండ్రి మాట విని, నేను అనుకూలంగా స్పందించలేదు — 'తండ్రీ, నేను గురువు ఇంటికి వెళ్లను, అక్కడ చాలా బాధ ఉంది.'
యత్ర వై తాడనం నిత్యం భ్రూభంగాది చ క్రోశనమ్ । అన్నం న దృశ్యతే తత్ర కర్మణా శృణుసత్తమ
అక్కడ నిత్యం కొట్టడం, కోపంగా చూడడం, అరవడం ఉంటాయి. అక్కడ అన్నం కూడా కనిపించదు. అలాంటి పని, విను, ఓ ఉత్తముడా.