గంగామధ్యే నిమజ్జంతి భవంతి కమలాని చ । పుష్పాణి దివ్యరూపాణి సౌగంధాని మహాంతి చ
ఆ గంగ మధ్యలో ఆ కన్నీటి బిందువులు మునిగిపోతే, అద్భుతమైన పరిమళంతో, గొప్ప ఆకారంతో ఉన్న కమలాలు పూస్తున్నాయి.
తస్యాస్తాత సునేత్రాభ్యాం కిమర్థం ప్రపతంతి చ । గంగోదకే మహాభాగ నిర్మలా అశ్రుబిందవః
ఆమె అందమైన కన్నుల నుంచి ఆ స్వచ్ఛమైన కన్నీటి బిందువులు గంగ జలంలో ఎందుకు పడుతున్నాయో చెప్పు, మహాభాగ.
అస్థిచర్మావశేషస్తు జటాచీరధరః పునః । తాని సౌగంధయుక్తాని పద్మాని విచినోతి సః
చర్మం, ఎముకలు మాత్రమే మిగిలిన, జటలు, వృక్షచర్మ వస్త్రాలు ధరించిన ఒక మనిషి ఆ పరిమళభరితమైన కమలాలను ఏకత్రం చేస్తున్నాడు.
హేమవర్ణాని దివ్యాని నీత్వా శివం సమర్చయేత్ । సా కా నారీ సమాచక్ష్వ స వా కో హి మహామతే
ఆ బంగారు వర్ణంలో, దివ్యమైన కమలాలను తీసుకుని, శివునికి పూజ చేస్తున్నాడు. ఆ స్త్రీ ఎవరో, ఆ పురుషుడు ఎవరో చెప్పు, మహామతి.
అర్చయిత్వా శివం సోథ కస్మాత్పశ్చాత్ప్రదేవతి । ఏతన్మే సర్వమాచక్ష్వ యద్యహం వల్లభస్తవ
శివుని పూజ చేసిన తర్వాత ఆమె మళ్లీ ఎందుకు ఏడుస్తుంది? నువ్వు నన్ను ప్రియంగా భావిస్తే, ఇది అన్నీ నాకు చెప్పు.
కుంజల ఉవాచ- శృణు వత్స ప్రవక్ష్యామి వృత్తాంతం దేవనిర్మితమ్ । చరిత్రం సర్వపాపఘ్నం విష్ణోశ్చైవ మహాత్మనః
కుంజలుడు చెప్పాడు — వత్సా, విను. దేవతలు సృష్టించిన ఒక గొప్ప కథను, పాపాలను తొలగించేదాన్ని, విష్ణువు మహాత్మ్యాన్ని కూడా చెబుతాను.
యోసౌ హుండో మహావీర్యో నహుషేణ హతో రణే । తస్య పుత్రస్తు విఖ్యాతో విహుండస్తప ఆస్థితః
అతిపెద్ద వీరుడైన హుండుడు, నహుషునిచేత యుద్ధంలో చంపబడ్డాడు. అతని కుమారుడు విఖ్యాతుడైన విహుండుడు తపస్సు ఆచరించాడు.
నిహతం పితరం శ్రుత్వా సామాత్యం సపరిచ్ఛదమ్ । ఆయుపుత్రేణ వీరేణ నహుషేణ బలీయసా
తండ్రి, మంత్రులు, సేవకులు, వీరుడు అయిన ఆయు కుమారుడు నహుషుడు చేత చంపబడ్డారని విని,
తపస్తపతి సక్రోధాద్దేవాన్హంతుం సముద్యతః । పౌరుషం తస్య దుష్టస్య తపసా వర్ద్ధితస్య చ
ఆ కోపంతో తపస్సు చేస్తూ, దేవతలను నాశనం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఆ దుష్టుని శక్తి తపస్సుతో మరింత పెరిగింది.
జానంతి దేవతాః సర్వా దుఃసహం సమరాంగణే । హుండాత్మజో విహుండస్తు త్రైలోక్యం హంతుముద్యతః
అతడు యుద్ధంలో భరించలేనివాడని అన్ని దేవతలు తెలుసు. హుండుని కుమారుడు విహుండుడు మూడు లోకాలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించాడు.
పితుర్వైరం కరిష్యామి హనిష్యే మానవాన్సురాన్ । ఏవం సముద్యతః పాపీ దేవబ్రాహ్మణకంటకః
తండ్రికి ప్రతీకారం తీర్చుకుంటానని, మానవుల్ని, దేవతలను చంపుతానని ఆ దుష్టుడు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు కంటకుడై, సంకల్పించాడు.
ఉపద్రవం సమారేభే ప్రజాః పీడయతే చ సః । తస్యైవ తేజసా దగ్ధా దేవాశ్చేంద్రపురోగమాః
అతడు ప్రజలకు కష్టాలు తెచ్చాడు, బాధించాడు. అతని తేజస్సుతో ఇంద్రుడు సహా దేవతలు కాలిపోయారు.
శరణం దేవదేవస్య జగ్ముర్విష్ణోర్మహాత్మనః । దేవదేవం జగన్నాథం శంఖచక్రగదాధరమ్
దేవతల దేవుడైన మహాత్ముడు విష్ణువు వద్ద శరణు కోరారు. ఆయన జగన్నాథుడు, శంఖము, చక్రము, గదను ధరించినవాడు.
ఊచుశ్చ పాహి నో నిత్యం విహుండస్య మహాభయాత్ । శ్రీవిష్ణురువాచ- వర్ద్ధంతు దేవతాః సర్వాః సుసుఖేన మహేశ్వరాః
వారు ఇలా ప్రార్థించారు: 'విహుండుని వల్ల కలిగిన గొప్ప భయం నుండి ఎప్పుడూ మమ్మల్ని కాపాడండి.' శ్రీమహావిష్ణువు ఇలా పలికాడు: 'మహేశ్వరులారా, దేవతలందరూ సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.'
విహుండం నాశయిష్యామి పాపిష్ఠం దేవకంటకమ్ । ఏవమాభాష్య తాన్దేవాన్మాయాం కృత్వా జనార్దనః
'విహుండుని, ఆ పాపిష్టుడిని, దేవతలకు శత్రువైనవాడిని నేను నాశనం చేస్తాను' అని చెప్పి, జనార్దనుడు దేవతలకు మాయను సృష్టించాడు.
స్వయమేవస్థితస్తత్ర నందనే సుమహాయశాః । మాయామయం చకారాథ స్త్రీరూపం చ గుణాన్వితమ్
అతను నందనవనంలో తానే నిలబడి, గొప్ప కీర్తిని పొందినవాడిగా, మాయతో కూడిన ఒక సుందరమైన స్త్రీరూపాన్ని సృష్టించాడు.
విష్ణుమాయా మహాభాగా సర్వవిశ్వప్రమోహినీ । చకార రూపమతులం విష్ణోర్మాయాప్రమోహినీ
విష్ణుమాయ, అపారమైన శక్తి కలిగి, మొత్తం లోకాన్ని మోహింపజేసే ఆమె, అసమానమైన రూపాన్ని సృష్టించింది. ఆ మాయే విష్ణువు మాయ, మోహింపజేసే శక్తి.
విహుండస్య వధార్థాయ రూపలావణ్యశాలినీ । కుంజల ఉవాచ- స దేవానాం వధార్థాయ దివ్యమార్గం జగామ హ
విహుండుని సంహరించేందుకు, అందం, ఆకర్షణతో మెరిసే రూపాన్ని ఆమె ధరించింది. కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవతలను నాశనం చేయడానికి, ఆమె దివ్యమార్గంలో ప్రయాణించింది.'
నందనాంతే తతో మాయామపశ్యద్దితిజేశ్వరః । తయా విమోహితో దైత్యః కామబాణకృతాంతరః
నందనవనపు చివర్లో, దైత్యాధిపతి ఆ మాయను చూశాడు. ఆమె వల్ల ఆ దైత్యుడు మోహితుడై, కామబాణాలతో హృదయం తులిపోయాడు.
ఆత్మనాశం న జానాతి కాలరూపాం వరస్త్రియమ్ । తాం దృష్ట్వా నవహేమాభాం రూపద్రవిణశాలినీమ్
ఆమెను చూసి, తనే నాశనం అవుతున్నాడని అతనికి తెలియలేదు. కాలరూపిణిగా, కొత్త బంగారం వలె మెరిసే అందాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని కలిగిన ఆ స్త్రీని చూసి మోహించిపోయాడు.
లుబ్ధో విహుండః పాపాత్మా తామువాచ వరాంగనామ్ । కాసి కస్య వరారోహే మమచిత్తప్రమాథిని
విహుండుడు, పాపాత్ముడు, ఆశతో ఆమెను ఇలా అడిగాడు: 'ఓ సుందరివి, నువ్వెవరు? ఎవరి వారు? నా మనసును ముంచినవు.'
సంగమం దేహి మే భద్రే రక్షరక్ష వరాననే । సంగమాత్తవ దేవేశి యద్యదిచ్ఛసి సాంప్రతమ్
'ఓ మంగళకరమైనవాడివి, నాకు సమ్మిళితమవ్వు. రక్షించు, రక్షించు, ఓ సుందర ముఖినీ. దేవతలారా, నీతో సమ్మేళనం వల్ల నువ్వు ఏది కోరినా ఇప్పుడే అడుగు.'
తత్తద్దద్మి మహాభాగే దుర్లభం దేవదానవైః । మాయోవాచ- మామేవ భోక్తుమిచ్ఛా చేద్దాయం మే దేహి దానవ
'ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా, దేవతలు, దానవులకు కూడా దొరకని దానిని కూడా నేను ఇస్తాను.' మాయ ఇలా చెప్పింది: 'నన్ను అనుభవించాలనుకుంటే, నా కౌలు ఇవ్వు, దానవా.'
సప్తకోటిమితైశ్చైవ పుష్పైః పూజయ శంకరమ్ । కామోదసంభవైర్దివ్యైః సౌగంధైర్దేవదుర్లభైః
'ఎనిమిది కోట్ల సువాసన కలిగిన, దేవతలకు కూడా దొరకని కామోదజలాల నుండి పుట్టిన పుష్పాలతో శంకరుని పూజించు.'
తేషాం పుష్పకృతాం మాలాం మమ కంఠే తు దానవ । ఆరోపయ మహాభాగ ఏతద్దాయం ప్రదేహి మే
'ఆ పుష్పాలతో ఒక మాలను తయారుచేసి, నా మెడలో వేసి పెట్టు, ఓ మహాభాగుడా. ఇదే నా కౌలు.'
తదాహం సుప్రియా భార్యా భవిష్యామి న సంశయః । విహుండ ఉవాచ- ఏవం దేవి కరిష్యామి వరం దద్మి ప్రయాచితమ్
'అప్పుడు నేను నీకు ప్రియమైన భార్యగా మారుతాను, సందేహం లేదు.' విహుండుడు ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరుగుతుంది దేవీ, నేను నీ కోరికను నెరవేర్చుతాను.'
వనాని యాని పుణ్యాని దివ్యాని దితిజేశ్వరః । బభ్రామమన్మథావిష్టో న చ పశ్యతి తం ద్రుమమ్
దైత్యాధిపతి, ప్రేమవశుడై, పవిత్రమైన దివ్యవనాల్లో తిరిగాడు. అయినా ఆ వృక్షాన్ని కనుగొనలేకపోయాడు.
కామోదకాఖ్యం పప్రచ్ఛ యత్రతత్ర గతః స్వయమ్ । కామోదాఖ్యద్రుమో నాస్తి వదంత్యేవం మహాజనాః
ఎక్కడికెళ్లినా, 'కామోదక' అనే వృక్షం ఎక్కడ ఉందని అడిగాడు. పెద్దలు, 'కామోదక వృక్షం లేదు' అని చెప్పారు.
పృచ్ఛమానః స దుష్టాత్మా కామబాణైః ప్రపీడితః । పప్రచ్ఛ భార్గవం గత్వా భక్త్యా నమిత కంధరః
ఆ పాపాత్ముడు, కామబాణాల వల్ల బాధపడుతూ, ఎవరినైనా అడుగుతూనే ఉన్నాడు. భక్తితో భార్గవుని దగ్గరకు వెళ్లి, తల వంచి ప్రశ్నించాడు.
కామోదకం ద్రుమం బ్రూహి కాంతం పుష్పసమన్వితమ్ । శుక్ర ఉవాచ- కామోదః పాదపో నాస్తి యోషిదేవాస్తి దానవ
'కామోదక వృక్షం గురించి చెప్పు, అది ఎంతో అందమైన పుష్పాలతో ఉంటుంది.' శుక్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'కామోదక అనే వృక్షం లేదు, అది దేవతా స్త్రీల దగ్గర మాత్రమే ఉంటుంది, దానవా.'