న శేకుర్దానవాః సర్వే బాణవర్షం మహాత్మనః । మృతాః కేచిద్ద్రుతాః కేచిత్కేచిన్నష్టా మహాహవాత్
ఆ మహాత్ముని బాణవర్షాన్ని దానవులెవరూ తట్టుకోలేకపోయారు. కొంతమంది అక్కడే చనిపోయారు, మరికొంతమంది పరుగెత్తిపారిపోయారు, ఇంకొంతమంది మహాయుద్ధంలో కనపడకుండా పోయారు.
సూత ఉవాచ- మహాతేజం మహాప్రాజ్ఞం మహాదానవనాశనమ్ । చుక్రోధ హుండో దుష్టాత్మా దృష్ట్వా తం నృపనందనమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — మహాతేజస్సుతో, గొప్ప జ్ఞానంతో, మహాదానవులను సంహరించగల శక్తితో ఉన్న ఆ నరపుత్రుణ్ని చూసి, దుష్టహృదయుడైన హుండుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
స్థితో గత్వేదమాభాష్య తిష్ఠతిష్ఠేతి చాహవే । త్వామద్య చ నయిష్యామి ఆయుపుత్ర యమాంతికమ్
హుండుడు ముందుకు వచ్చి, యుద్ధరంగంలో నిలబడి, 'నిలువు, నిలువు! ఈ రోజు, ఆయు కుమారుడా, నిన్ను యమలోకానికి పంపిస్తాను' అని చెప్పాడు.
నహుష ఉవాచ- స్థితోస్మి సమరే పశ్య త్వామహం హంతుమాగతః । అహం త్వాం తు హనిష్యామి దానవం పాపచేతనమ్
నహుషుడు ఇలా అన్నాడు — 'నేను యుద్ధరంగంలో నిలబడి ఉన్నాను. చూడు, నిన్ను సంహరించడానికి వచ్చాను. పాపబుద్ధి ఉన్న దానవుడా, నిన్ను నేను చంపుతాను.'
ఇత్యుక్త్వా ధనురాదాయ బాణానగ్నిశిఖోపమాన్ । ఛత్రేణ ధ్రియమాణేన శుశుభే సోఽపి సంయుగే
ఇలా చెప్పి, నహుషుడు అగ్నిజ్వాలలవంటి బాణాలతో తన విల్లును తీసుకున్నాడు. అతని మీద చంద్రబింబంలాంటి గొడుగు పట్టి ఉండగా, యుద్ధరంగంలో అతడు మరింత వెలిగిపోయాడు.
ఇంద్రస్య సారథిం దివ్యం మాతలిం వాక్యమబ్రవీత్ । వాహయతు రథం మేఽద్య హుండస్య సమ్ముఖం భవాన్
ఇంద్రుని రథసారథియైన మాతలిని చూసి, 'ఈ రోజు నా రథాన్ని హుండుడి ఎదురుగా నడిపించు' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్తస్తేన వీరేణ మాతలిర్లఘువిక్రమః । తురగాంశ్చోదయామాస మహావాతజవోపమాన్
ఆ వీరుడు చెప్పిన వెంటనే, చురుకైన మాతలి, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలను పరుగెత్తించాడు.
ఉత్పేతుశ్చ తతో వాహా హంసా ఇవ యథాంబరే । ఛత్రేణ ఇందువర్ణేన రథేనాపి పతాకినా
ఆ గుర్రాలు ఆకాశంలో హంసలు ఎగిరినట్టు పైకి ఎగిరాయి. చంద్రబింబంలాంటి గొడుగు, జెండాలతో అలంకరించబడిన రథం అక్కడ వెలిగిపోయింది.
నభస్తలం తు సంప్రాప్య యథా సూర్యో విరాజతే । ఆయుపుత్రస్తథా సంఖ్యే తేజసా విక్రమేణ తు
ఆ రథం ఆకాశంలోకి చేరినప్పుడు, సూర్యుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో, ఆయు కుమారుడు కూడా తన తేజస్సుతో, పరాక్రమంతో యుద్ధరంగంలో వెలిగిపోయాడు.
అథ హుండో రథస్థోఽపి రాజమానః స్వతేజసా । సర్వాయుధైశ్చ సంయుక్తస్తద్వద్వీరవ్రతే స్థితః
అప్పుడా హుండుడు తన రథంపై నిలబడి, తన స్వతంత్ర తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, అన్ని ఆయుధాలతో సిద్ధంగా, వీరవ్రతాన్ని పాటిస్తూ నిలిచాడు.
ఉభయోర్వీరయోర్యుద్ధం దేవవిస్మయకారకమ్ । తదా ఆసీన్మహాప్రాజ్ఞ దారుణం భీతిదాయకమ్
ఆ ఇద్దరు వీరుల మధ్య జరిగిన యుద్ధం దేవతలకు ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. ఆ సమయంలో, పండితులు కూడా దానిని భయంకరంగా, హృదయాన్ని కలవరపరిచేలా చూశారు.
సుబాణైర్నిశితైస్తీక్ష్ణైః కంకపత్రైః శిలీముఖైః । హుండేన తాడితో రాజా సుబాహ్వోరంతరే తదా
హుండుడు, గద్దపక్షి రెక్కలతో, రాయి అంచులతో పదునైన బాణాలతో రాజును రెండు భుజాల మధ్య గాయపరిచాడు.
సుభాలే పంచభిర్బాణైర్విద్ధః క్రుద్ధోఽభవత్తదా । సవిద్ధస్తు తదా బాణైరధికం శుశుభే నృపః
రాజు ఐదు బాణాలతో భుజంలో గాయపడగా కోపంతో మండిపోయాడు. ఆ బాణాలు అతని శరీరంలో దిగిపోవడంతో, రాజు మరింత ప్రకాశించాడు.
సారుణః కరమాలాభిరుదయంశ్చ దివాకరః । రుధిరేణ తు దిగ్ధాంగో హేమబాణైస్తనుస్థితైః
రక్తంతో తడిసిన శరీరంపై బంగారు బాణాలు మెరిసిపోతుండగా, ఉదయించే సూర్యుడు ఎర్రటి కిరణాలతో ఎలా కనపడతాడో, ఆ రాజు కూడా అలాగే కనిపించాడు.
సూర్యవచ్ఛోభతే రాజా పూర్వకాలస్య చాంబరే । దృష్ట్వా తు పౌరుషం తస్య దానవం వాక్యమబ్రవీత్
పూర్వకాలంలో ఆ రాజు ఆకాశంలో సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు. ఆ దానవుని పరాక్రమాన్ని చూసి, అతడితో ఇలా అన్నాడు.
తిష్ఠతిష్ఠ క్షణం దైత్య పశ్య మే లాఘవం పునః । ఇత్యుక్త్వా తు రణే దైత్యం జఘాన దశభిః శరైః
"ఓ దైత్యా! ఒక క్షణం ఆగు, నా వేగాన్ని మళ్లీ చూడు," అని చెప్పి, యుద్ధంలో ఆ దైత్యుడిని పది బాణాలతో హతమార్చాడు.
ముఖే భాలే హతస్తేన మూర్చ్ఛితో నిపపాత హ । పశ్యామానైః సురైర్దివ్యై రథోపరి మహాబలః
అతని ముఖం, నుదుటిపై బలంగా బాణాలు తగిలి, ఆ మహాబలుడు అపస్మారంగా తన రథంపై పడిపోయాడు. దేవతలు తమ దివ్యదృష్టితో అది చూశారు.
దేవైశ్చ చారణైః సిద్ధైః కృతః శబ్దః సుహర్షజః । జయజయేతి రాజేంద్ర శంఖాన్దధ్ముః పునః పునః
దేవతలు, చారణులు, సిద్ధులు ఆనందంతో గొప్ప శబ్దం చేశారు. "జయము! జయము! ఓ రాజేంద్రా!" అని పలుకుతూ, వారు పునఃపునః శంఖాలు ఊదారు.
సకోలాహలశబ్దస్తు తుమలో దేవతేరితః । కర్ణరంధ్రమావివేశ హుండస్య మూర్ఛితస్య చ
దేవతలు చేసిన ఆ గొప్ప కలకల శబ్దం, అపస్మారంలో ఉన్న హుండుడి చెవుల్లోకి ప్రవేశించింది.
శ్రుత్వా సధనురాదాయ బాణమాశీవిషోపమమ్ । స్థీయతాం స్థీయతాం యుద్ధే న మృతోస్మి త్వయా హతః
ఆ శబ్దం విని, తన విల్లు, పామువంటి బాణాన్ని తీసుకుని, "యుద్ధంలో నిలబడు, నిలబడు! నేను నీ చేత చనిపోలేదు, నన్ను నువ్వు హతమార్చలేదు," అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా పునరుత్థాయ లాఘవేన సమన్వితః । ఏకవింశతిభిర్బాణైర్నహుషం చాహనత్పునః
అలా చెప్పి, మళ్లీ లేచి, వేగంగా నహుషుని మీద ఇరవై ఒక బాణాలతో మళ్లీ ప్రహారము చేశాడు.
ఏకేన ముష్టిమధ్యే తు చతుర్భిర్బాహుమధ్యతః । చతుర్భిశ్చ మహాశ్వాంశ్చ ఛత్రమేకేన తేన వై
ఒక బాణంతో ముష్టి మధ్యలో, నాలుగు బాణాలతో భుజ మధ్యంలో, ఇంకో నాలుగు బాణాలతో గొప్ప గుర్రాలను, ఒక బాణంతో ఛత్రాన్ని కొట్టాడు.
పంచభిర్మాతలిం విద్ధ్వా రథనీడం తు సప్తభిః । ధ్వజదండం త్రిభిస్తీక్ష్ణైర్దానవః శిఖిపత్రిభిః
ఐదు బాణాలతో మాతలిని గాయపరిచాడు, ఏడుతో రథపు వేదికను, మూడు నుక్కు బాణాలతో పావురపు రేకులతో ధ్వజదండాన్ని దెబ్బతీశాడు.
ఆదానం తు నిదానం తు లక్షమోక్షం దురాత్మనః । లాఘవం తస్య సందృష్ట్వా దేవతా విస్మయంగతాః
అతని బాణాల ఎత్తు, లక్ష్యాన్ని చూసి, దానవుని వేగాన్ని గమనించి, దేవతలు ఆశ్చర్యపోయారు.
తస్య పౌరుషమాపశ్య స రాజా దానవోత్తమమ్ । శూరోసి కృతవిద్యోసి ధీరోసి రణపండితః
ఆ రాజు ఆ దానవశ్రేష్ఠుని పరాక్రమాన్ని చూసి, "నీవు ధైర్యవంతుడు, విద్యలో నిపుణుడు, స్థిరమనస్సు కలవాడు, యుద్ధంలో పాండిత్యమున్నవాడు," అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్వా దానవం తం తు ధనుర్విస్ఫార్య భూపతిః । మార్గణైర్దశభిస్తం తు వివ్యాధ లఘువిక్రమః
అలా దానవునితో చెప్పి, రాజు తన విల్లు బలంగా వంచి, వేగంగా పది బాణాలతో అతడిని గాయపరిచాడు.
త్రిభిర్ధ్వజం ప్రచిచ్ఛేద స పపాత ధరాతలే । తురగాన్పాతయామాస చతుర్భిస్తస్య సాయకైః
మూడు బాణాలతో ధ్వజాన్ని కోసి నేలపై పడేశాడు. నాలుగు బాణాలతో గుర్రాలను పడగొట్టాడు.
ఏకేన ఛత్రం తస్యాపి చకర్త లఘువిక్రమః । దశభిః సారథిస్తస్య ప్రేషితో యమమందిరమ్
ఒక బాణంతో వేగంగా ఛత్రాన్ని కోసాడు. పది బాణాలతో అతని సారథిని యమలోకానికి పంపాడు.
దంశనం దశభిశ్ఛిత్త్వా శరైశ్చ విదలీకృతః । సర్వాంగేషు చ త్రింశద్భిర్వివ్యాధ దనుజేశ్వరమ్
పది బాణాలతో దంతాన్ని కోసి, దాన్ని విరిగిపోయేలా చేశాడు. ముప్పై బాణాలతో దానవాధిపతిని అన్ని అవయవాల్లో గాయపరిచాడు.
హతాశ్వో విరథో జాతో బాణపాణిర్ధనుర్ధరః । అభ్యధావత్స వేగేన వర్షయన్నిశితైః శరైః
గుర్రాలు చనిపోయి, రథం ధ్వంసమై, విల్లు చేత పట్టుకుని, ఆ ధనుర్ధారి వేగంగా పరుగెత్తి, పదునైన బాణాలతో వర్షంలా వదిలాడు.