అశోకసుందరీ తేపే తపః పరమదుష్కరమ్ । కదా పశ్యతి సా దేవీ పుత్రమిందుమతీ శుభా
అశోకసుందరి అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసింది. ఆ మంగళకరమైన దేవి ఇంద్రమతికి తన కుమారుడిని ఎప్పుడు చూడగలుగుతుంది?
నాహుషం నామ ధర్మజ్ఞం హృతం పూర్వం తు దానవైః । తపస్తేపే నిరాలంబా శివస్య తనయా వరా
నహుషుడు అనే ధర్మజ్ఞుడు, గతంలో దానవులచేత అపహరించబడ్డాడు. శివుని కుమార్తె అయిన మహత్తరురాలు, ఎవరి సహాయమూ లేకుండా తపస్సు చేసింది.
అశోకసుందరీ బాలా ఆయుపుత్రస్య కారణాత్ । అనేనాపి కదా సా హి సంగతా తు భవిష్యతి
అశోకసుందరి చిన్నవయస్సులోనే, తన కుమారుడు ఆయు కోసం బాధపడుతోంది. ఈ విధంగా ఆమె ఎప్పుడు తన కుమారునితో కలుసుకుంటుందో?
ఏవం సాంసారికం వాక్యం దివి చారణభాషితమ్ । శుశ్రావ స హి ధర్మాత్మా నహుషో విభ్రమాన్వితః
ఇలా ఆ పరలోక గాయకులు మాట్లాడిన ఈ లోక సంబంధమైన మాటలను, ధర్మాత్ముడైన నహుషుడు ఆశ్చర్యంతో విన్నాడు.
స గత్వా వన్యమాదాయ వశిష్ఠస్యాశ్రమం ప్రతి । వన్యం నివేద్య ధర్మాత్మా వశిష్ఠాయ మహాత్మనే
అతడు అడవిలో ఫలాలు, వేరుళ్లు సేకరించి, వశిష్ఠుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. ఆ అడవి ఫలాలను మహాత్ముడైన వశిష్ఠునికి సమర్పించాడు.
బద్ధాంజలిపుటోభూత్వా భక్త్యా నమితకంధరః । తమువాచ మహాప్రాజ్ఞం వశిష్ఠం తపతాం వరమ్
కరతలాలు జోడించి, భక్తితో తలవంచి, తపస్సులో అగ్రగణ్యుడైన మహాపండితుడైన వశిష్ఠునిని నహుషుడు ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
భగవఞ్ఛ్రూయతాం వాక్యమపూర్వం చారణేరితమ్ । ఏష వై నహుషో నామ్నా ఆయుపుత్రో వియోజితః
భగవంతుడా, పరలోక గాయకుడు చెప్పిన ఈ అపూర్వమైన మాటలు మీరు వినండి. ఇతడే ఆయు కుమారుడైన నహుషుడు, తల్లితో విడిపోయినవాడు.
మాత్రా సహ సుదుఃఖైస్తు ఇందుమత్యా హి దానవైః । శివస్య తనయా బాలా తపస్తేపే సుదుశ్చరమ్
తన తల్లి ఇంద్రమతితో కలిసి దానవుల చేతిలో ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించాడు. శివుని కుమార్తె అయిన చిన్నారి, అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేసింది.
నిమిత్తమస్య ధీరస్య నహుషస్యేతి వై గురో । ఏవమాభాషితం తైస్తు తత్సర్వం హి మయా శ్రుతమ్
ఈ ధైర్యవంతుడైన నహుషుడే ఆ కారణమని గురువుగారు, వారు చెప్పారు. ఈ సంగతులన్నీ నేను విన్నాను.
కోసావాయుః స ధర్మాత్మా కాసా త్విందుమతీ శుభా । అశోకసుందరీ కాసా నహుషేతి క ఉచ్యతే
ఆయు అనే ధర్మాత్ముడు ఎవరు? ఇంద్రమతి అనే మంగళకరురాలు ఎవరు? అశోకసుందరి ఎవరు? నహుషుడు అని ఎవడిని అంటారు?
ఏతన్మే సంశయం జాతం తద్భవాంశ్ఛేత్తుమర్హతి । అన్యః కోపి మహాప్రాజ్ఞః కుత్రాసౌ నహుషేతి చ
ఈ సందేహం నాకు కలిగింది; దయచేసి మీరు దీన్ని తీర్చాలి. మహాపండితుడైన మీరు, ఆ నహుషుడు ఎవరు? ఆయన ఎక్కడ ఉన్నాడు? చెప్పగలరా?
తత్సర్వం తాత మే బ్రూహి కారణాంతరమేవ హి । వశిష్ఠ ఉవాచ- ఆయు రాజా స ధర్మాత్మా సప్తద్వీపాధిపో బలీ
తండ్రి, ఈ సంగతులన్నీ నాకు చెప్పండి. ఇంకా ఏమైనా కారణం ఉంటే అది కూడా వివరించండి. వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు— ఆయు అనే రాజు ధర్మబద్ధుడూ, బలవంతుడూ, ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు.
భార్యా ఇందుమతీ తస్య సత్యరూపా యశస్వినీ । తస్యాముత్పాదితః పుత్రో భవాన్వై గుణమందిరమ్
ఆయన భార్య ఇందుమతి, నిజాయితీకి, మంచితనానికి ప్రసిద్ధురాలు. ఆమె ద్వారా మీరు పుట్టారు; మీరు అన్ని మంచిగుణాల నిలయంగా ఉన్నారు.
ఆయునా రాజరాజేన సోమవంశస్య భూషణమ్ । హరస్య కన్యా సుశ్రోణీ గుణరూపైరలంకృతా
రాజుల రాజైన ఆయు ద్వారా, మీరు సోమవంశానికి అలంకారంగా పుట్టారు. హరుడి కుమార్తె, అందమైన నడుముతో, గుణాలు, అందంతో అలంకరించబడి—
అశోకసుందరీ నామ్నా సుభగా చారుహాసినీ । తస్య హేతోస్తపస్తేపే నిరాలంబా తపోవనే
ఆమె పేరు అశోకసుందరి, అదృష్టవంతురాలు, మధురమైన నవ్వుతో అందమైనవారు. మీ కోసం, ఆమె ఒంటరిగా తపోవనంలో కఠిన తపస్సు చేసింది.
తస్యా భర్తా భవాన్సృష్టో ధాత్రా యోగేన నిశ్చితః । గంగాయాస్తీరమాశ్రిత్య ధ్యానయోగ సమాశ్రితా
ఆమెకు భర్తగా మీరు సృష్టికర్త ద్వారా, యోగశక్తితో ఖచ్చితంగా ఏర్పడ్డారు. గంగా తీరంలో నివసిస్తూ, ఆమె ధ్యానం, యోగంలో లీనమయ్యింది.
హుండశ్చ దానవేంద్రో యో దృష్ట్వా చైకాకినీం సతీమ్ । తపసా ప్రజ్వలంతీం చ సుభగాం కమలేక్షణామ్
అక్కడ దానవేంద్రుడు హుండుడు, ఆమెను ఒంటరిగా, తపస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, పద్మాకారమైన కళ్లతో ఉన్న అదృష్టవంతురాలిని చూసి—
రూపౌదార్యగుణోపేతాం కామబాణైః ప్రపీడితః । తాం బభాషేఽన్తికం గత్వా మమ భార్యా భవేతి చ
ఆమె అందం, ఉదారత, మంచితనంతో ఉన్నదాన్ని చూసి, కామబాణాలతో బాధపడుతూ, ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి, 'నా భార్యవు కావాలి' అని అన్నాడు.
ఏవం సా తద్వచః శ్రుత్వా తమువాచ తపస్వినీ । మా హుండ సాహసం కార్షీర్మా జల్పస్వ పునః పునః
అతని మాటలు విని, ఆ తపస్విని అతనితో ఇలా చెప్పింది— 'హుండా, దయచేసి దురాగ్రహం చేయకు; మళ్లీ మళ్లీ ఇలాంటి మాటలు చెప్పకు.'
అప్రాప్యాహం త్వయా వీర పరభార్యా విశేషతః । దైవేన మే పురా సృష్ట ఆయుపుత్రో మహాబలః
'వీరా, నేను నీకు అందుబాటులో లేను, ముఖ్యంగా నేను పరస్త్రీనని. నా భర్త ఆయు ద్వారా పుట్టిన మహాబలశాలి కుమారుడు నాకు విధిగా నిర్ణయించబడ్డాడు.'
నహుషో నామ మేధావీ భవిష్యతి న సంశయః । దేవదత్తో మహాతేజా అన్యథా త్వం కరిష్యసి
'నహుషుడు అనే బుద్ధిమంతుడు తప్పకుండా పుట్టబోతున్నాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. అతడు దేవతలిచ్చినవాడు, మహాతేజస్సుతో ఉంటాడు; లేకపోతే నువ్వు వేరేలా ప్రవర్తిస్తావు.'
తతః శాప్రం పదాస్యామి యేన భస్మీ భవిష్యసి । ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం కామబాణైః ప్రపీడితః
'అప్పుడు నేను శాపం ఇస్తాను, దాంతో నీవు బూడిదవుతావు.' ఆమె మాటలు విని, కామబాణాలతో బాధపడుతూ—
వ్యాజేనాపి హృతా తేన ప్రణీతా నిజమందిరే । జ్ఞాత్వా తయా మహాభాగ శప్తోఽసౌ దానవాధమః
అతడు మోసంతో ఆమెను అపహరించి తన ఇంటికి తీసుకెళ్లాడు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు, ఆ దుర్మార్గ దానవుడిని శపించింది.
నహుషస్యైవ హస్తేన తవ మృత్యుర్భవిష్యతి । అజాతే త్వయి సంజాతా వదసే త్వం యథైవ తత్
'నహుషుడి చేతిలోనే నీ మరణం సంభవిస్తుంది. నీవు పుట్టకముందే ఇది చెప్పబడింది, నీవు ఇప్పుడే విన్నట్లుగానే.'
స త్వమాయుసుతో వీర హృతో హుండేన పాపినా । సూదేన రక్షితో దాస్యా ప్రేషితో మమ చాశ్రమమ్
వీరా, ఆయు కుమారుడా, నీవు పాపాత్ముడైన హుండుడిచేత అపహరించబడ్డావు. ఒక వంటవాడు, ఒక దాసితో రక్షించబడి, నన్ను ఆశ్రమానికి పంపించబడ్డావు.
భవంతం వనమధ్యే చ దృష్ట్వా చారణకిన్నరైః । యత్తు వై శ్రావితం వత్స మయా తే కథితం పునః
అరణ్యంలో నిన్ను చరణులు, కిన్నరులు చూసినప్పుడు, వారు విన్నదాన్ని, నా బిడ్డా, నేను మళ్లీ నీకు వివరించాను.
జహి తం పాపకర్తారం హుండాఖ్యం దానవాధమమ్ । నేత్రాభ్యాం హి ప్రముంచంతీమశ్రూణి పరిమార్జయ
ఆ పాపకర్త, హుండ అనే దుర్మార్గ దానవుడిని సంహరించు. నీ కన్నీళ్లు తుడుచుకో.
ఇతో గత్వా ప్రపశ్య త్వం గంగాతీరం మహాబలమ్ । నిపాత్య దానవేంద్రం తం కారాగృహాత్సమానయ
ఇక్కడినుంచి వెళ్లి, గంగా తీరంలో ఉన్న మహాబలుడిని చూడు. ఆ దానవేంద్రుడిని జయించి, కారాగారంనుంచి అతన్ని తీసుకురా.
అశోకసుందరీ యాహి తస్యా భర్తా భవస్వ హి । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం ప్రశ్నస్యాస్య హి కారణమ్
అశోకసుందరి, వెళ్లి అతనికి భార్యవైయి. నీవు అడిగిన ప్రశ్నకు కారణం మొత్తం నీకు చెప్పాను.
ఆభాష్య నహుషం విప్రో విరరామ మహామతిః
ఆ మహాజ్ఞాని బ్రాహ్మణుడు నహుషునితో మాట్లాడి మౌనంగా నిలిచిపోయాడు.