తీర్థే భూతాలయే స్నాత్వా దృష్ట్వా భూతాలయం వటమ్ । భూతేశ్వరప్రసాదేన భూతేభ్యో న లభేద్భయమ్
భూతాలయ తీర్థంలో స్నానం చేసి, భూతాలయ వటవృక్షాన్ని దర్శించినవాడు, భూతేశ్వరుని కృపతో భూతాల భయాన్ని అనుభవించడు.
ఇతి శ్రీభూతేశ్వరతీర్థమ్ । అతస్తీర్థాత్పరం తీర్థం ఘటేశ్వరమితి స్మృతమ్ । యత్ర స్నాత్వా తు తం దృష్ట్వా ముక్తిభాగీ భవేద్ధ్రువమ్
ఇది భూతేశ్వర తీర్థం. దీని తరువాత ఉన్న పవిత్ర స్థలం ఘటేశ్వరంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసి, దాన్ని దర్శించినవాడు తప్పక మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
యత్ర సాభ్రమతీ తీర్థం ఘటో వై పరమో మహాన్ । దృష్ట్వా చైవ మహాదేవం ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
అక్కడ ఆభ్రమతీ నది ప్రవహించే తీర్థం ఉంది, ఘటము అతి గొప్పది. అక్కడ మహాదేవుని దర్శించినవాడు, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా విముక్తి పొందుతాడు.
తత్ర గత్వా విశేషేణ ప్లక్షపూజాం కరోతి యః । మనసాభీప్సితాన్కామాఁల్లభతే మానవో భువి
ఎవరైనా అక్కడికి వెళ్లి, ముఖ్యంగా ప్లక్షవృక్షాన్ని పూజిస్తే, మనసులో కోరుకున్న అన్ని ఇష్టాలను భూమిపై పొందుతాడు.
ఇతి ఘటేశ్వరతీర్థమ్ । తతో గచ్ఛేన్నరో భక్త్యా వైద్యనాథేతి విశ్రుతమ్ । తత్ర స్నాత్వా నరస్తీర్థే శివపూజనతత్పరః
ఇది ఘటేశ్వర తీర్థం. ఆ తరువాత భక్తితో వైద్యనాథుని పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన స్థలానికి వెళ్లాలి. అక్కడ పవిత్ర తీర్థంలో స్నానం చేసి, శివపూజలో నిమగ్నమవాలి.
పితౄన్సంతర్ప్య విధినా సర్వయజ్ఞఫలం లభేత్ । విజయో దేవసంభూతః సర్వపాపక్షయంకరః । యం దృష్ట్వా వివిధాన్కామాన్ప్రాప్నుయుస్తే నరాః సదా 6.165.
పితృదేవతలను విధిగా తృప్తిపరిచినవాడు అన్ని యజ్ఞఫలాలను పొందుతాడు. దేవతల అనుగ్రహంతో కలిగే విజయం అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది. ఆయనను దర్శించినవారు ఎల్లప్పుడూ అనేక కోరికలను పొందుతారు.
మహాదేవ ఉవాచ। తతోగచ్ఛేన్మహాదేవి వార్త్రఘ్న్యా గిరికన్యయా । శక్రశ్చైవ తయా సాధ్వ్యా సంగమం యత్ర లబ్ధవాన్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ తరువాత, ఓ మహాదేవి, వృత్రాసురుని సంహారిణి అయిన పర్వత కుమార్తె, శక్రుడు ఆ సతీతో కలిసిన స్థలానికి వెళ్లాలి.
తత్ర స్నానం ప్రకుర్వంతి నరా నియతమానసాః । దశానామశ్వమేధానాం యత్ఫలం స్నానకృల్లభేత్
అక్కడ నియమితమైన మనస్సుతో స్నానం చేసే మనుష్యులు, పది అశ్వమేధ యాగాల ఫలితాన్ని స్నానం ద్వారా పొందుతారు.
తత్ర యః కురుతే శ్రాద్ధం పిండాన్వై తిలచూర్ణజాన్ । పునాతి పురుషో వంశాన్సప్తసప్తపరావరాన్
అక్కడ ఎవరైనా తిలపిండాలతో పిండప్రదానం చేస్తే, అతడు తన వంశాన్ని ఏడడుగులు పూర్వీకులు, ఏడడుగులు వంశజులు కలిపి శుద్ధి చేస్తాడు.
సంపూజ్య విధివత్స్నాత్వా సంగమే గణనాయకమ్ । న విఘ్నైరభిభూయేత లక్ష్మ్యా నైవ విహీయతే
సంగమంలో గణనాయకుని విధిగా పూజించి, స్నానం చేసినవాడు, ఎలాంటి అడ్డంకులు కలగకుండా, లక్ష్మిని కోల్పోకుండా ఉంటాడు.
పార్వత్యువాచ। కస్మిన్కార్యసమారంభే సమాయాతః పురందరః । స్వర్గలోకాదిమం లోకమేతదాఖ్యాతుమర్హసి
పార్వతీ అడిగింది: పరమేశ్వరా! ఏ కార్యాన్ని ప్రారంభించేందుకు పురందరుడు స్వర్గం నుండి ఈ లోకానికి వచ్చాడు? దయచేసి నాకు వివరించండి.
వార్త్రఘ్నీ చ నదీ కేన నిరుక్తేన నిగద్యతే । పురందరపురం దేవ బ్రహ్మఘోషనినాదితమ్ । సంభావయతి యోఽజస్రం మమ తత్సంగమం వద
వృత్రఘ్నీ అనే నదిని ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? బ్రహ్మఘోషంతో మారుమోగే పురందరునగరంలో, ఎవరైనా ఆ నదిని ఎప్పుడూ గౌరవిస్తే, వారు పొందే కలయికను నాకు చెప్పండి ప్రభూ.
మహాదేవ ఉవాచ। అస్మింశ్చైవ తు భూర్లోకే ప్రశ్నోఽయం సమభూత్పురా । యుధిష్ఠిరేతి విఖ్యాతో రాజా వై ధార్మికో మహాన్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ భూమిలోనే, ఈ ప్రశ్న ఒకప్పుడు ఉద్భవించింది. యుధిష్ఠిరుడు అనే ధార్మికుడైన గొప్ప రాజు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
పృష్టవాన్స తు భీష్మాయ ధర్మిణే జ్ఞానరూపిణే । తేనోక్తం యత్తు తద్దేవి ప్రవక్ష్యామి తవాగ్రతః
ఆయన ధర్మాన్ని అనుసరించే జ్ఞానస్వరూపుడైన భీష్ముని అడిగాడు. భీష్ముడు చెప్పింది ఏమిటో, దేవీ, ఇప్పుడు నీ ముందు నేను వివరించబోతున్నాను.
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ । వృత్రవాసవయోర్యుద్ధమభవల్లోమహర్షణమ్
పది వేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు వృత్రుడు, వాసవుడు ఇద్దరి మధ్య జుట్టు నిక్కబొడిచే యుద్ధం జరిగింది.
తతః పరాజితః శక్రః కృత్వా వృత్రేణ సంవిధమ్ । అద్రోహే స రణం త్యక్త్వా జగామ శరణం మమ
తర్వాత శక్రుడు ఓడిపోయి, వృత్రునితో ఒప్పందం చేసుకున్నాడు. మోసం చేయకుండా యుద్ధాన్ని వదిలేసి నా ఆశ్రయానికి వచ్చాడు.
వార్త్రఘ్న్యా సంగమే పుణ్యే తోషయామాస శంకరమ్ । అథాంతరిక్షేఽహం దేవి దర్శనం దత్తవాంస్తదా
వృత్రఘ్న్యా పవిత్ర సంగమంలో శక్రుడు శంకరుని సంతుష్టిపరిచాడు. అప్పుడు, దేవీ, నేను ఆకాశంలో ప్రత్యక్షమై దర్శనం ఇచ్చాను.
మమగాత్రాత్తు యద్భస్మ పతితం కాశ్యపీ తటే । భస్మగాత్రేతి తత్పుణ్యం లింగం దేవి వినిర్మితమ్
నా శరీరం నుండి పడిన బస్మం కాశ్యపీ నది తీరంలో పడింది. అక్కడ బస్మగాత్రం అనే పవిత్ర లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాను, దేవీ.
భూతేశ్వరం భస్మగాత్రం బ్రహ్మణా సంప్రతిష్ఠితమ్ । తస్య వై దర్శనాదేవ బ్రహ్మహత్యా లయం వ్రజేత్
భూతేశ్వరుడు, బస్మగాత్రం అనే లింగాన్ని బ్రహ్మదేవుడు ప్రతిష్ఠించాడు. దాన్ని కేవలం దర్శించడానికే బ్రహ్మహత్య పాపం తొలగిపోతుంది.
ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః శ్రాద్ధం కృత్వా యుగాదిషు । తదహం సుప్రసన్నోఽభూదిన్ద్రాయ సుమహాత్మనే
యుగాది సమయంలో అక్కడ శ్రాద్ధం చేసినవారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. అప్పుడు నేను మహాత్ముడైన ఇంద్రుడిపై ఎంతో సంతోషించాను.
యద్యత్త్వం వాంఛసే దేవ తత్సర్వం హి దదామి తే । అనేన వజ్రయోగేన శీఘ్రం వృత్రం హనిష్యసి
ప్రభూ! నీవు కోరినదల్లా నీకు ఇస్తాను. ఈ వజ్రయోగంతో నీవు వృత్రుణ్ణి త్వరగా సంహరిస్తావు.
శక్ర ఉవాచ। భగవంస్త్వత్ప్రసాదేన దితిజం చ దురాసదమ్ । వజ్రేణ నిహనిష్యామి పశ్యతస్తే సురోత్తమ
శక్రుడు అన్నాడు: ప్రభూ! నీ అనుగ్రహంతో, నేను దితి కుమారుడైన దుర్జయుడిని వజ్రాయుధంతో సంహరిస్తాను. ఇది నీకు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.
ఏవముక్త్వా తదా ఇంద్రో గతవాంశ్చాసురం ప్రతి । తదా దుందుభయో నేదుర్దేవసైన్యే విశేషతః
ఇలా చెప్పి, అప్పుడు ఇంద్రుడు అసురుని వైపు వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో, ముఖ్యంగా దేవతల సైన్యంలో దుందుభులు ఘనంగా మోగాయి.
మృదంగ డిండిమాశ్చైవ భేరీ తూర్యాణ్యనేకశః । అసురాణాం చ సర్వేషాం వృత్తిలోభో మహానభూత
మృదంగాలు, ఢింఢిమాలు, భేరీలు, ఇంకా ఎన్నో వాద్యాలు మోగాయి. అసురులందరిలోను అధికమైన లాభదాహం కలిగింది.
బలవాన్మఘవా చైవ క్షణేన సమజాయత్ । తమావిష్టం తతో జ్ఞాత్వా ఋషయః పన్నగాస్తథా
బలవంతుడైన మఘవాన్ ఒక్క క్షణంలోనే జన్మించాడు. అతడిని ఆవేశంతో చూడగానే, ఋషులు, పన్నగులు కూడా అది గ్రహించారు.
స్తువంతి శక్రమీశానం స్తుత్యా జయజయేతి చ । గచ్ఛతస్తస్య శక్రస్య యుద్ధకామస్య సన్నిధౌ । ఋషిభిః స్తూయమానస్య రూపమాసీత్సుదుర్భరమ్
ఋషులు శక్రుని, పరమేశ్వరుని జయజయకారాలతో స్తుతించారు. యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వెళ్లుతున్న శక్రుని చుట్టూ ఋషుల స్తోత్రాలతో అతని రూపం భరించలేనంత మహిమాన్వితంగా మారింది.
మహాదేవ ఉవాచ। వృత్రస్యసహసా దేవి తదా సంగ్రామమూర్ద్ధని । అభవన్యాని లింగాని శరీరే తాని మే శృణు
మహాదేవుడు అన్నాడు: దేవీ! వృత్రుడితో యుద్ధం ముదుసరినప్పుడు, నా శరీరంలో అనేక లింగాలు ఉద్భవించాయి. వాటిని విను.
జ్వలతాస్యోభవద్ధోరో వైవర్ణ్యమభవత్పరమ్ । గాత్రకంపశ్చ సుమహాన్శ్వాసః సోష్మా వ్యజాయత్
ఒక భయంకరమైన అగ్ని మండుతున్న నోరు ఏర్పడింది; తీవ్రమైన వర్ణహీనత వచ్చింది; శరీరం బాగా కంపించటం, వేడిగా ఊపిరి తీసుకోవడం మొదలయ్యాయి.
రోమహర్షశ్చ తీవ్రోఽభూచ్ఛ్వాసశ్చైవ మహానభూత్ । నిష్పపాత మహాఘోరా ఉల్కాః పార్శ్వం ప్రపేదిరే
అక్కడ అందరిలోనూ రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి, శరీరం వణికిపోయింది, గొప్ప ఊపిరి బయటకు వచ్చింది. భయంకరమైన ఉల్కలు పడిపడి ప్రక్కనే తాకాయి.
గృధ్రా వటాః శ్యేన కంకా వచో ముంచన్సుదారుణాః । వృత్రస్యోపరి తే సర్వే చక్రవత్పరిబభ్రముః
గద్దలు, వంటలు, గద్దరిపక్షులు, నెమళ్ళు—all భయానకంగా అరవడం మొదలుపెట్టాయి. అవన్నీ వృత్రుని మీద చక్రంలా చుట్టుముట్టాయి.