భోజయిత్వా సుదైత్యేంద్రో హుండో హృష్టోభవత్తదా । శాపమశోకసుందర్యా మోఘం మేనే తదాసురః
ఆ జింక మాంసాన్ని హుండ అనే రాక్షసరాజుకు భోజనం పెట్టాక, అతడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు. అశోకసుందరీ ఇచ్చిన శాపం వృధా అయిందని ఆ రాక్షసుడు భావించాడు.
హర్షేణ మహతావిష్టః స హుండో దానవేశ్వరః । కుంజల ఉవాచ- ప్రభాతే విమలే జాతే వశిష్ఠో మునిసత్తమః
అంత ఆనందంతో నిండిన హుండ అనే దానవాధిపతి ఇలా అన్నాడు— కుంజలుడు చెప్పాడు: తెల్లవారినప్పుడు, పవిత్రమైన ఉదయం వచ్చినపుడు, మహర్షి వశిష్ఠుడు,
బహిర్గతో హి ధర్మాత్మా కుటీద్వారాత్ప్రపశ్యతి । సంపూర్ణం బాలకం దృష్ట్వా దివ్యలక్షణసంయుతమ్
ఆ ధర్మాత్ముడు గుడిసె తలుపు బయటకు వచ్చి, అక్కడ ఉన్న ఆ బాలుడిని చూసాడు. ఆ బాలుడు దివ్య లక్షణాలతో సంపూర్ణంగా ఉన్నాడు.
సంపూర్ణేందుప్రతీకాశం సుందరం చారులోచనమ్ । వశిష్ఠ ఉవాచ- పశ్యంతు మునయః సర్వే యూయమాగత్య బాలకమ్
ఆ బాలుడు పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశిస్తూ, అందంగా, ఆకర్షణీయమైన కళ్లతో ఉన్నాడు. వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: మునులు అందరూ వచ్చి ఈ బాలుడిని చూడండి.
కస్య కేన సమానీతం రాత్రౌ ద్వారాంగణే మమ । దేవగంధర్వగర్భాభం రాజలక్షణసంయుతమ్
ఈ బాలుడు ఎవరిది? ఎవరు ఈ రాత్రి నా గుడిసె తలుపు వద్దకు తీసుకొచ్చారు? దేవతలు, గంధర్వులు పుట్టినవాడిలా, రాజలక్షణాలతో ఉన్నాడు.
కందర్పకోటిసంకాశం పశ్యంతు మునయోఽమలమ్ । మహాకౌతుకసంయుక్తా హృష్టా ద్విజవరాస్తతః
ఈ బాలుడు కోటి మన్మథులా మెరిసిపోతున్నాడు, మునులు అందరూ ఈ అమలమైన వాడిని చూడండి. అప్పుడు ద్విజశ్రేష్ఠులు ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో నిండిపోయారు.
సమపశ్యన్సుతం తే తు ఆయోశ్చైవ మహాత్మనః । వశిష్ఠః స తు ధర్మాత్మా జ్ఞానేనాలోక్య బాలకమ్
వారు ఆ మహాత్ముడు ఆయువు కుమారుడిని చూశారు. వశిష్ఠుడు ఆ బాలుడిని తన జ్ఞానంతో పరిశీలించి,
ఆయుపుత్రం సమాజ్ఞాతం చరిత్రేణ సమన్వితమ్ । వృత్తాంతం తస్య దుష్టస్య హుణ్డస్యాపి దురాత్మనః
ఆయన ఆయువు కుమారుడని, మంచి స్వభావం కలవాడని తెలుసుకున్నాడు. అలాగే హుండ అనే దుష్టుని చెడు కార్యాలన్నీ కూడా గ్రహించాడు.
కృపయా బ్రహ్మపుత్రస్తు సముత్థాయ సుబాలకమ్ । కరాభ్యామథ గృహ్ణాతి యావద్ద్విజో వరోత్తమః
బ్రహ్మ కుమారుడు కరుణతో లేచి, ఆ అందమైన బాలుడిని తన చేతులతో ఎత్తుకున్నాడు, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు.
తావత్పుష్పసువృష్టిం చ చక్రుర్దేవాః సుతోపరి । లలితం సుస్వరం గీతం జగుర్గంధర్వకిన్నరాః
అప్పుడే దేవతలు ఆ బాలుడిపై పుష్పవృష్టి చేశారు. గంధర్వులు, కిన్నరులు మధురమైన స్వరాలతో పాటలు పాడారు.
ఋషయో వేదమంత్రైస్తు స్తువంతి నృపనందనమ్ । వశిష్ఠస్తం సమాలోక్య వరం వై దత్తవాంస్తదా
ఋషులు వేదమంత్రాలతో ఆ రాజకుమారుని స్తుతించారు. వశిష్ఠుడు ఆ బాలుడిని చూసి, అప్పుడు ఒక వరం ఇచ్చాడు.
నహుషేత్యేవ తే నామ ఖ్యాతం లోకే భవిష్యతి । హుషితో నైవ తేనాపి బాలభావైర్నరాధిప
నీ పేరు నహుషుడిగా లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. నరాధిపా, చిన్నవయసులోనూ హుండ వల్ల నీవు ఏమీ నష్టపోవవు.
తస్మాన్నహుష తే నామ దేవపూజ్యో భవిష్యసి। జాతకర్మాదికం కర్మ తస్య చక్రే ద్విజోత్తమః
అందువల్ల నీ పేరు నహుషుడే, దేవతలు కూడా నిన్ను పూజిస్తారు. ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు జన్మకర్మ మొదలైన అన్ని శుభకార్యాలు చేశాడు.
వ్రతదానం విసర్గం చ గురుశిష్యాదిలక్షణమ్। వేదం చాధీత్య సంపూర్ణం షడంగం సపదక్రమమ్
వ్రతాలు, దానాలు, ఉపనయనం, గురుశిష్య లక్షణాలు అన్నీ నిర్వహించాడు. ఆ బాలుడు వేదాన్ని, దాని ఆరు భాగాలను, పదక్రమాన్ని పూర్తిగా అభ్యసించాడు.
సర్వాణ్యేవ చ శాస్త్రాణి అధీత్య ద్విజసత్తమాత్। వశిష్ఠాచ్చ ధనుర్వేదం సరహస్యం మహామతిః
అన్ని శాస్త్రాలను ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుని వద్ద నేర్చుకున్నాడు. వశిష్ఠుని వద్ద ధనుర్వేదం, దాని రహస్యాలన్నీ కూడా గ్రహించాడు, మహామతి.
శస్త్రాణ్యస్త్రాణి దివ్యాని గ్రాహమోక్షయుతాని చ। జ్ఞానశాస్త్రాదికం న్యాయ రాజనీతిగుణాదికాన్
దివ్యాయుధాలు, శస్త్రాలు, వాటి ప్రయోగ, ఉపసంహరణ విధానాలు నేర్చుకున్నాడు. జ్ఞానశాస్త్రాలు, న్యాయం, రాజనీతి, ఇతర గుణాలూ అభ్యసించాడు.
వశిష్ఠాదాయుపుత్రశ్చ శిష్యరూపేణ భక్తిమాన్। ఏవం స సర్వనిష్పన్నో నాహుషశ్చాతిసుందరః
వశిష్ఠుని శిష్యుడిగా, ఆ యు కుమారుడు నాహుషుడు, భక్తితో కూడి, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడై, అపూర్వమైన అందంతో ప్రకాశించాడు.
వశిష్ఠస్య ప్రసాదాచ్చ చాపబాణధరోభవత్
వశిష్ఠుని కృపవల్ల, అతడు విల్లు బాణాలు ధరించే వీరుడయ్యాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే గురుతీర్థమాహాత్మ్యే చ్యవనచరిత్రే పంచోత్తరశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో, భూమిఖండంలో, వేనుని కథలో, గురుతీర్థ మహిమను వివరించే, చ్యవనుని చరిత్రలో, నూరు అయిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
కుంజల ఉవాచ- ఆయుభార్యా మహాభాగా స్వర్భానోస్తనయా సుతమ్ । అపశ్యంతీ సుబాలం తం దేవోపమమనౌపమమ్
కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు — ఆయువు భార్య, స్వర్భానువు కుమార్తె, మహాభాగ్యవంతురాలు, తన చిన్నవయసు కుమారుని, దేవతలకు సమానంగా, అపూర్వంగా చూసింది.
హాహాకారం మహత్కృత్వా రురోద వరవర్ణినీ । కేన మే లక్షణోపేతో హృతో బాలః సులక్షణః
ఆ సుందరవతి, గొప్పగా అరవడంతో, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది — 'ఎవరు నా లక్షణాలతో కూడిన, మంచి గుణాలున్న నా చిన్నబిడ్డను తీసుకుపోయారు?' అని విలపించింది.
తపసా దానయజ్ఞైశ్చ నియమైర్దుష్కరైః సుతః । సంప్రాప్తో హి మయా వత్స కష్టైశ్చ దారుణైః పునః
తపస్సు, దానం, యజ్ఞాలు, కఠిన నియమాలతో, నా బిడ్డను నేను ఎన్నో కష్టాలతో సంపాదించాను, నా ప్రియమైనవాడా!
దత్తాత్రేయేణ పుణ్యేన సంతుష్టేన మహాత్మనా । దత్తః పుత్రో హృతః కేన రురోద కరుణాన్వితా
పుణ్యాత్ముడైన, సంతృప్తుడైన దత్తాత్రేయుడు ఇచ్చిన నా కుమారుడిని ఎవరు తీసుకుపోయారు? అని ఆమె దయతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుంది.
హా పుత్ర వత్స మే తాత హా బాలగుణమందిర । క్వాసి కేనాపనీతోసి మమ శబ్దః ప్రదీయతామ్
'హాయ్ నా బిడ్డా! నా ప్రాణప్రియమైన వాడా! నా చిన్నవాడా! బాలగుణాల నిలయమా! నువ్వెక్కడ ఉన్నావు? ఎవరు నిన్ను తీసుకుపోయారు? నా మాట నీ చెవికి వినిపించాలి.'
సోమవంశస్య సర్వస్య భూషణోసి న సంశయః । కేన త్వమపనీతోసి మమ ప్రాణైః సమన్వితః
'సోమవంశానికి నీవు అలంకారమవు, దీనిలో సందేహం లేదు. నా ప్రాణాలతో సమానమైన నిన్ను ఎవరు తీసుకుపోయారు?'
రాజసులక్షణైర్దివ్యైః సంపూర్ణః కమలేక్షణః । కేనాద్యాపహృతో వత్సః కిం కరోమి క్వ యామ్యహమ్
'రాజసులక్షణాలతో, దివ్యమైన లక్షణాలతో నిండిన, కమలనేత్రుడా! నిన్ను ఈరోజు ఎవరు తీసుకుపోయారు బిడ్డా? నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి?'
స్ఫుటం జానామ్యహం కర్మ హ్యన్యజన్మని యత్కృతమ్ । న్యాసనాశః కృతః కస్య తస్మాత్పుత్రో హృతో మమ
'ఇది నిశ్చయంగా నా మునుపటి జన్మలో చేసిన పాపఫలితమే అని నాకు స్పష్టంగా తెలుసు. ఎవరి విశ్వాసాన్ని నేను దెబ్బతీశానో, అందుకే నా కుమారుడు నన్ను వదిలిపోయాడు.'
కిం వా ఛలం కృతం కస్య పూర్వజన్మని పాపయా । కర్మణస్తస్య వై దుఃఖమనుభుంజామి నాన్యథా
'లేదా, ఎవరి మీద నేను మోసం చేశానో, ఆ పూర్వజన్మలో చేసిన పాపపు ఫలితమే ఇప్పుడు నేను అనుభవిస్తున్నాను, వేరే కారణం లేదు.'
రత్నాపహారిణీ జాతా పుత్రరత్నం హృతం మమ । తస్మాద్దైవేన మే దివ్య అనౌపమ్య గుణాకరః
'రత్నాలను దొంగిలించినవాడిని నేను అయ్యాను, నా రత్నమైన కుమారుడు నన్ను వదిలిపోయాడు. అందుకే, దైవకృప వల్ల నా అపూర్వమైన గుణాల బిడ్డను కోల్పోయాను.'
కిం వా వితర్కితో విప్రః కర్మణస్తస్య వై ఫలమ్ । ప్రాప్తం మయా న సందేహః పుత్రశోకాన్వితం భృశమ్
'లేదా, ఏ బ్రాహ్మణుని నేను బాధించానో, అది చేసిన పాపపు ఫలితమే నాకు వచ్చింది. నా కుమారుని కోల్పోయిన దుఃఖంలో నేను మునిగిపోయాను.'