ఇత్యేవం ప్రవిచార్యైవ విపులా క్రోధమూర్చ్ఛితా । మేకలాం తు సమాహూయ సైరంధ్రీం వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా ఆమె బాగా ఆలోచించి, కోపంతో ఉప్పొంగిపోయి, మేకల అనే పనిమనిషిని పిలిపించి, సైరంధ్రీతో ఇలా చెప్పింది.
జహ్యేనం బాలకం దుష్టం మేకలేఽద్య మహానసే । సూదహస్తే ప్రదేహి త్వం హుణ్డభోజనహేతవే
మేకల, ఈ చెడ్డ పిల్లవాడిని నేడు వంటగదిలో వదిలేయి. వంటవాడి చేతికి అప్పగించి, హుండకు భోజనం కోసం ఇస్తావు.
మేకలా బాలకం గృహ్య సూదమాహూయ చాబ్రవీత్ । రాజాదేశం కురుష్వాద్య పచస్వైనం హి బాలకమ్
మేకల ఆ బాలుడిని తీసుకుని, వంటవాడిని పిలిచి ఇలా చెప్పింది: 'రాజు ఆజ్ఞను నేడు నెరవేర్చు. ఈ బాలుడిని వండిపెట్టు.'
ఏవమాకర్ణితం తేన సూదేనాపి మహాత్మనా । ఆదాయ బాలకం హస్తాచ్ఛస్త్రముద్యమ్య చోద్యతః
అలా విన్న వంటవాడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, ఆ బాలుడిని చేతిలోకి తీసుకుని, కత్తి ఎత్తి పని చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ఏష వై దేవదేవస్య దత్తాత్రేయస్య తేజసా । రక్షితస్త్వాయుపుత్రశ్చ స జహాస పునః పునః
దేవదేవుడు అయిన దత్తాత్రేయుని తేజస్సుతో, ఆయునందనుడు అయిన ఆ బాలుడు కాపాడబడి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వాడు.
హసంతం తం సమాలోక్య స సూదః కృపయాన్వితః । సైరంధ్రీ చ కృపాయుక్తా సూదం తం ప్రత్యభాషత
ఆ బాలుడు నవ్వుతుండటం చూసి, వంటవాడికి దయ కలిగింది. సైరంధ్రీకూ దయ పుట్టి, వంటవాడితో ఇలా చెప్పింది.
నైష వధ్యస్త్వయా సూద శిశురేవ మహామతే । దివ్యలక్షణసంపన్నః కస్య జాతః సుసత్కులే
ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఈ బాలుడిని నువ్వు చంపకూడదు. ఇతడు దివ్య లక్షణాలతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఏ మంచి కుటుంబంలో పుట్టాడో తెలియదు.
సూద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా భద్రే వాక్యం వై కృపయాన్వితమ్ । రాజలక్షణసంపన్నో రూపవాన్కస్య బాలకః
వంటవాడు అన్నాడు: 'భద్రే! నీవు దయతో చెప్పింది నిజమే. ఈ బాలుడు రాజలక్షణాలతో, అందంతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఎవరి వాడో?'
కస్మాద్భోక్ష్యతి దుష్టాత్మా హుండోఽయం దానవాధమః । యేన వై రక్షితో వంశః పూర్వమేవ సుకర్మణా
ఈ దుష్టుడు అయిన హుండ అనే దానవుడు, ఇతడిని ఎందుకు తినాలి? ఇతడు మంచి పనులతో వంశాన్ని ముందుగా కాపాడాడు కదా!
ఆపత్స్వపి స జీవేత దుర్గేషు నాన్యథా భవేత్ । సింధువేగేన నీతస్తు వహ్నిమధ్యే గతోఽథవా
కష్టాల్లో కూడా ఇతడు బ్రతికే వాడు. ఎలాంటి ప్రమాదంలోనైనా, నదిలో ప్రవాహానికి కొట్టుకుపోయినా, అగ్నిలో పడినా ఇతడు మరణించడు.
జీవతేనాత్ర సందేహో యశ్చ కర్మసహాయవాన్ । తస్మాద్ధి క్రియతే కర్మ ధర్మపుణ్యసమన్వితమ్
ఇతడు తప్పకుండా బ్రతికే వాడు. మంచి పనులు చేసే వారికి కూడా అదే. అందుకే ధర్మపుణ్యాలతో కూడిన పనులు చేయాలి.
ఆయుష్మంతో నరాస్తేన ప్రవదంతి సుఖం తతః । తారకం పాలకం కర్మ రక్షతే జాగ్రతే హి తత్
దీని వల్ల ఆయుష్షు కలిగిన వారు సుఖంగా ఉంటారని చెబుతారు. రక్షించే, పోషించే పనులు జాగ్రత్తగా చేస్తే మనల్ని కాపాడతాయి.
ముక్తిదం జాయతే నిత్యం మైత్రస్థానప్రదాయకమ్ । దానపుణ్యాన్వితం కర్మ ప్రియవాక్యసమన్వితమ్
ఇలాంటి పనులు ఎప్పుడూ మోక్షాన్ని ఇస్తాయి, స్నేహితుల మధ్య స్థానం కల్పిస్తాయి, దానం వల్ల పుణ్యం కూడా వస్తుంది, మధురమైన మాటలతో కూడి ఉంటాయి.
ఉపకారయుతం యశ్చ కరోతి శుభకృత్తదా । తమేవ రక్షతే కర్మ సర్వదైవ న సంశయః
ఎవరైనా ఉపకారం చేసే మంచి పనులు చేస్తే, ఆ పనులే వారిని ఎప్పుడూ కాపాడతాయి—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అన్యయోనిం ప్రయాతి స్మ ప్రేరితః స్వేన కర్మణా । కిం కరోతి పితా మాతా అన్యే స్వజనబాన్ధవాః
తన స్వంత కర్మ వల్లనే మనిషి మరో జన్మకు వెళ్తాడు. తండ్రి, తల్లి, ఇతర బంధువులు ఏమీ చేయలేరు.
కర్మణా నిహతో యస్తు న స్యుస్తస్య చ రక్షణే । సూత ఉవాచ- యేనైవ కర్మణా చైవ రక్షితశ్చాయునందనః
తన కర్మ వల్లనే ఎవరు నాశనం అయినా, వారిని రక్షించేవారు ఉండరు. వంటవాడు అన్నాడు: 'అదే కర్మ వల్ల ఆయునందనుడు కాపాడబడ్డాడు.'
తస్మాత్కృపాన్వితో జాతః సూదః కర్మవశానుగః । సైరంధ్రీ చ తథా జాతా ప్రేరితా తస్య కర్మణా
అందుకే వంటవాడికి కర్మ ప్రభావంతో దయ కలిగింది. అలాగే సైరంధ్రీకి కూడా అతని కర్మ వల్ల దయ పుట్టింది.
ద్వాభ్యామేవ సుతశ్చాయో రక్షితశ్చారులక్షణః । రాత్రావేవ ప్రణీతోఽసౌ తస్మాద్గేహాన్మహాశ్రమే
ఈ ఇద్దరి వల్ల, అందమైన లక్షణాలు ఉన్న ఆయునందనుడు కాపాడబడ్డాడు. రాత్రి సమయంలో, అతడిని ఆ ఇంటి నుండి మహాశ్రమానికి తీసుకెళ్లారు.
వశిష్ఠస్యాశ్రమే పుణ్యే సైరంధ్ర్యా పుణ్యకర్మణా । శుభే పర్ణకుటీద్వారే తస్మిన్నేవ మహాశ్రమే
వశిష్ఠుని పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో, సైరంధ్రీ తన పుణ్యమైన కార్యాలతో, ఆ ఆశ్రమంలోనే ఉన్న అందమైన ఆకుల గుడిసె తలుపు వద్ద,
గతా సా స్వగృహం పశ్చాన్నిక్షిప్య బాలకోత్తమమ్ । ఏణం నిపాత్య సూదేన పాచితం మాంసమేవ హి
ఆమె ఆ అద్భుతమైన బాలుడిని అక్కడే వదిలి, తరువాత తన ఇంటికి వెళ్లింది. అప్పటికి వంటవాడు ఒక జింకను వధించి, దాని మాంసాన్ని మాత్రమే వండాడు.
భోజయిత్వా సుదైత్యేంద్రో హుండో హృష్టోభవత్తదా । శాపమశోకసుందర్యా మోఘం మేనే తదాసురః
ఆ జింక మాంసాన్ని హుండ అనే రాక్షసరాజుకు భోజనం పెట్టాక, అతడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు. అశోకసుందరీ ఇచ్చిన శాపం వృధా అయిందని ఆ రాక్షసుడు భావించాడు.
హర్షేణ మహతావిష్టః స హుండో దానవేశ్వరః । కుంజల ఉవాచ- ప్రభాతే విమలే జాతే వశిష్ఠో మునిసత్తమః
అంత ఆనందంతో నిండిన హుండ అనే దానవాధిపతి ఇలా అన్నాడు— కుంజలుడు చెప్పాడు: తెల్లవారినప్పుడు, పవిత్రమైన ఉదయం వచ్చినపుడు, మహర్షి వశిష్ఠుడు,
బహిర్గతో హి ధర్మాత్మా కుటీద్వారాత్ప్రపశ్యతి । సంపూర్ణం బాలకం దృష్ట్వా దివ్యలక్షణసంయుతమ్
ఆ ధర్మాత్ముడు గుడిసె తలుపు బయటకు వచ్చి, అక్కడ ఉన్న ఆ బాలుడిని చూసాడు. ఆ బాలుడు దివ్య లక్షణాలతో సంపూర్ణంగా ఉన్నాడు.
సంపూర్ణేందుప్రతీకాశం సుందరం చారులోచనమ్ । వశిష్ఠ ఉవాచ- పశ్యంతు మునయః సర్వే యూయమాగత్య బాలకమ్
ఆ బాలుడు పూర్ణచంద్రునిలా ప్రకాశిస్తూ, అందంగా, ఆకర్షణీయమైన కళ్లతో ఉన్నాడు. వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: మునులు అందరూ వచ్చి ఈ బాలుడిని చూడండి.
కస్య కేన సమానీతం రాత్రౌ ద్వారాంగణే మమ । దేవగంధర్వగర్భాభం రాజలక్షణసంయుతమ్
ఈ బాలుడు ఎవరిది? ఎవరు ఈ రాత్రి నా గుడిసె తలుపు వద్దకు తీసుకొచ్చారు? దేవతలు, గంధర్వులు పుట్టినవాడిలా, రాజలక్షణాలతో ఉన్నాడు.
కందర్పకోటిసంకాశం పశ్యంతు మునయోఽమలమ్ । మహాకౌతుకసంయుక్తా హృష్టా ద్విజవరాస్తతః
ఈ బాలుడు కోటి మన్మథులా మెరిసిపోతున్నాడు, మునులు అందరూ ఈ అమలమైన వాడిని చూడండి. అప్పుడు ద్విజశ్రేష్ఠులు ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో నిండిపోయారు.
సమపశ్యన్సుతం తే తు ఆయోశ్చైవ మహాత్మనః । వశిష్ఠః స తు ధర్మాత్మా జ్ఞానేనాలోక్య బాలకమ్
వారు ఆ మహాత్ముడు ఆయువు కుమారుడిని చూశారు. వశిష్ఠుడు ఆ బాలుడిని తన జ్ఞానంతో పరిశీలించి,
ఆయుపుత్రం సమాజ్ఞాతం చరిత్రేణ సమన్వితమ్ । వృత్తాంతం తస్య దుష్టస్య హుణ్డస్యాపి దురాత్మనః
ఆయన ఆయువు కుమారుడని, మంచి స్వభావం కలవాడని తెలుసుకున్నాడు. అలాగే హుండ అనే దుష్టుని చెడు కార్యాలన్నీ కూడా గ్రహించాడు.
కృపయా బ్రహ్మపుత్రస్తు సముత్థాయ సుబాలకమ్ । కరాభ్యామథ గృహ్ణాతి యావద్ద్విజో వరోత్తమః
బ్రహ్మ కుమారుడు కరుణతో లేచి, ఆ అందమైన బాలుడిని తన చేతులతో ఎత్తుకున్నాడు, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు.
తావత్పుష్పసువృష్టిం చ చక్రుర్దేవాః సుతోపరి । లలితం సుస్వరం గీతం జగుర్గంధర్వకిన్నరాః
అప్పుడే దేవతలు ఆ బాలుడిపై పుష్పవృష్టి చేశారు. గంధర్వులు, కిన్నరులు మధురమైన స్వరాలతో పాటలు పాడారు.