మహాజనే ప్రసుప్తే చ నిద్రయాతీవమోహితే । తం పుత్రం దేవగర్భాభమపహృత్య బహిర్గతః
ఇంట్లో అందరూ నిద్రలో మునిగి ఉండగా, ఆ దానవుడు ఆ దేవతా గర్భం వలె ఉన్న కుమారుణ్ణి తీసుకొని బయటకు వెళ్లిపోయాడు.
కాంచనాఖ్యపురే ప్రాప్తః స్వకీయే దానవాధమః । సమాహూయ ప్రియాం భార్యాం విపులాం వాక్యమబ్రవీత్
తన స్వంత పట్టణమైన కాంచనపురానికి ఆ దుర్మార్గ దానవుడు చేరి, తన ప్రియ భార్య విపులాను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
వధస్వైనం మహాపాపం బాలరూపం రిపుం మమ । పశ్చాత్సూదస్య వై హస్తే భోజనార్థం ప్రదీయతామ్
ఈ మహాపాపిని, నా శత్రువును, బాలరూపంలో ఉన్నవాడిని చంపు. తర్వాత వంటకారుని చేతికి భోజనానికి ఇవ్వు.
నానాభేదైర్విభేదైశ్చ పాచయస్వ హి నిర్ఘృణమ్ । సూదహస్తాన్మహాభాగే పశ్చాద్భోక్ష్యే న సంశయః
వివిధ రకాలుగా, కరుణ లేకుండా వండిపెట్టు. ఓ మహాభాగ, తర్వాత వంటకారుని చేతిలోంచి నేనే తినేస్తాను, సందేహం లేదు.
వాక్యమాకర్ణ్య తద్భర్తుర్విపులా విస్మితాభవత్ । కస్మాన్నిర్ఘృణతాం యాతి భర్త్తా మమ సునిష్ఠురః
భర్త మాటలు విని విపులా ఆశ్చర్యపోయింది — నా భర్త ఎందుకు ఇంత క్రూరంగా, కరుణ లేకుండా మారిపోయాడు?
సర్వలక్షణసంపన్నం దేవగర్భోపమం సుతమ్ । కస్య కస్మాత్ప్రభక్ష్యేత క్షమాహీనః సునిర్ఘృణః
అన్ని శుభలక్షణాలతో, దేవతా గర్భం వలె ఉన్న కుమారుణ్ణి, ఎవరు, ఎందుకు, ఇంత కరుణ లేకుండా తినగలరు?
ఇత్యేవం చింతయామాస కారుణ్యేన సమన్వితా । పునః పప్రచ్ఛ భర్తారం కస్మాద్భక్ష్యసి బాలకమ్
ఇలా, కరుణతో నిండిన ఆమె ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ భర్తను అడిగింది — ఈ బాలుణ్ణి ఎందుకు తినాలని అనుకుంటున్నావు?
కస్మాద్భవసి సంక్రుద్ధో అతీవ నిరపత్రపః । సర్వం మే కారణం బ్రూహి తత్త్వేన దనుజేశ్వర
ఎందుకు నీవు ఇంత కోపంతో, పూర్తిగా నిర్లజ్జగా ఉన్నావు? నిజంగా కారణం మొత్తం నాకు చెప్పు, ఓ దానవాధిపతి.
ఆత్మదోషం చ వృత్తాంతం సమాసేన నివేదితమ్ । శాపమశోకసుందర్యా హుండేనాపి దురాత్మనా
తన తప్పును, జరిగిన విషయాన్ని, అశోకసుందరీ ఇచ్చిన శాపాన్ని కూడా హుండుడు సంక్షిప్తంగా వివరించాడు.
తయా జ్ఞాతం తు తత్సర్వం కారణం దానవస్య వై । వధ్యోఽయం బాలకః సత్యం నో వా భర్త్తా మరిష్యతి
ఆమె ద్వారా ఆ దానవుని కారణం అంతా తెలిసింది — ఈ బాలుడు చంపబడాలి, లేదంటే నా భర్త చనిపోతాడు.
ఇత్యేవం ప్రవిచార్యైవ విపులా క్రోధమూర్చ్ఛితా । మేకలాం తు సమాహూయ సైరంధ్రీం వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా ఆమె బాగా ఆలోచించి, కోపంతో ఉప్పొంగిపోయి, మేకల అనే పనిమనిషిని పిలిపించి, సైరంధ్రీతో ఇలా చెప్పింది.
జహ్యేనం బాలకం దుష్టం మేకలేఽద్య మహానసే । సూదహస్తే ప్రదేహి త్వం హుణ్డభోజనహేతవే
మేకల, ఈ చెడ్డ పిల్లవాడిని నేడు వంటగదిలో వదిలేయి. వంటవాడి చేతికి అప్పగించి, హుండకు భోజనం కోసం ఇస్తావు.
మేకలా బాలకం గృహ్య సూదమాహూయ చాబ్రవీత్ । రాజాదేశం కురుష్వాద్య పచస్వైనం హి బాలకమ్
మేకల ఆ బాలుడిని తీసుకుని, వంటవాడిని పిలిచి ఇలా చెప్పింది: 'రాజు ఆజ్ఞను నేడు నెరవేర్చు. ఈ బాలుడిని వండిపెట్టు.'
ఏవమాకర్ణితం తేన సూదేనాపి మహాత్మనా । ఆదాయ బాలకం హస్తాచ్ఛస్త్రముద్యమ్య చోద్యతః
అలా విన్న వంటవాడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, ఆ బాలుడిని చేతిలోకి తీసుకుని, కత్తి ఎత్తి పని చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ఏష వై దేవదేవస్య దత్తాత్రేయస్య తేజసా । రక్షితస్త్వాయుపుత్రశ్చ స జహాస పునః పునః
దేవదేవుడు అయిన దత్తాత్రేయుని తేజస్సుతో, ఆయునందనుడు అయిన ఆ బాలుడు కాపాడబడి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వాడు.
హసంతం తం సమాలోక్య స సూదః కృపయాన్వితః । సైరంధ్రీ చ కృపాయుక్తా సూదం తం ప్రత్యభాషత
ఆ బాలుడు నవ్వుతుండటం చూసి, వంటవాడికి దయ కలిగింది. సైరంధ్రీకూ దయ పుట్టి, వంటవాడితో ఇలా చెప్పింది.
నైష వధ్యస్త్వయా సూద శిశురేవ మహామతే । దివ్యలక్షణసంపన్నః కస్య జాతః సుసత్కులే
ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఈ బాలుడిని నువ్వు చంపకూడదు. ఇతడు దివ్య లక్షణాలతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఏ మంచి కుటుంబంలో పుట్టాడో తెలియదు.
సూద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా భద్రే వాక్యం వై కృపయాన్వితమ్ । రాజలక్షణసంపన్నో రూపవాన్కస్య బాలకః
వంటవాడు అన్నాడు: 'భద్రే! నీవు దయతో చెప్పింది నిజమే. ఈ బాలుడు రాజలక్షణాలతో, అందంతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఎవరి వాడో?'
కస్మాద్భోక్ష్యతి దుష్టాత్మా హుండోఽయం దానవాధమః । యేన వై రక్షితో వంశః పూర్వమేవ సుకర్మణా
ఈ దుష్టుడు అయిన హుండ అనే దానవుడు, ఇతడిని ఎందుకు తినాలి? ఇతడు మంచి పనులతో వంశాన్ని ముందుగా కాపాడాడు కదా!
ఆపత్స్వపి స జీవేత దుర్గేషు నాన్యథా భవేత్ । సింధువేగేన నీతస్తు వహ్నిమధ్యే గతోఽథవా
కష్టాల్లో కూడా ఇతడు బ్రతికే వాడు. ఎలాంటి ప్రమాదంలోనైనా, నదిలో ప్రవాహానికి కొట్టుకుపోయినా, అగ్నిలో పడినా ఇతడు మరణించడు.
జీవతేనాత్ర సందేహో యశ్చ కర్మసహాయవాన్ । తస్మాద్ధి క్రియతే కర్మ ధర్మపుణ్యసమన్వితమ్
ఇతడు తప్పకుండా బ్రతికే వాడు. మంచి పనులు చేసే వారికి కూడా అదే. అందుకే ధర్మపుణ్యాలతో కూడిన పనులు చేయాలి.
ఆయుష్మంతో నరాస్తేన ప్రవదంతి సుఖం తతః । తారకం పాలకం కర్మ రక్షతే జాగ్రతే హి తత్
దీని వల్ల ఆయుష్షు కలిగిన వారు సుఖంగా ఉంటారని చెబుతారు. రక్షించే, పోషించే పనులు జాగ్రత్తగా చేస్తే మనల్ని కాపాడతాయి.
ముక్తిదం జాయతే నిత్యం మైత్రస్థానప్రదాయకమ్ । దానపుణ్యాన్వితం కర్మ ప్రియవాక్యసమన్వితమ్
ఇలాంటి పనులు ఎప్పుడూ మోక్షాన్ని ఇస్తాయి, స్నేహితుల మధ్య స్థానం కల్పిస్తాయి, దానం వల్ల పుణ్యం కూడా వస్తుంది, మధురమైన మాటలతో కూడి ఉంటాయి.
ఉపకారయుతం యశ్చ కరోతి శుభకృత్తదా । తమేవ రక్షతే కర్మ సర్వదైవ న సంశయః
ఎవరైనా ఉపకారం చేసే మంచి పనులు చేస్తే, ఆ పనులే వారిని ఎప్పుడూ కాపాడతాయి—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అన్యయోనిం ప్రయాతి స్మ ప్రేరితః స్వేన కర్మణా । కిం కరోతి పితా మాతా అన్యే స్వజనబాన్ధవాః
తన స్వంత కర్మ వల్లనే మనిషి మరో జన్మకు వెళ్తాడు. తండ్రి, తల్లి, ఇతర బంధువులు ఏమీ చేయలేరు.
కర్మణా నిహతో యస్తు న స్యుస్తస్య చ రక్షణే । సూత ఉవాచ- యేనైవ కర్మణా చైవ రక్షితశ్చాయునందనః
తన కర్మ వల్లనే ఎవరు నాశనం అయినా, వారిని రక్షించేవారు ఉండరు. వంటవాడు అన్నాడు: 'అదే కర్మ వల్ల ఆయునందనుడు కాపాడబడ్డాడు.'
తస్మాత్కృపాన్వితో జాతః సూదః కర్మవశానుగః । సైరంధ్రీ చ తథా జాతా ప్రేరితా తస్య కర్మణా
అందుకే వంటవాడికి కర్మ ప్రభావంతో దయ కలిగింది. అలాగే సైరంధ్రీకి కూడా అతని కర్మ వల్ల దయ పుట్టింది.
ద్వాభ్యామేవ సుతశ్చాయో రక్షితశ్చారులక్షణః । రాత్రావేవ ప్రణీతోఽసౌ తస్మాద్గేహాన్మహాశ్రమే
ఈ ఇద్దరి వల్ల, అందమైన లక్షణాలు ఉన్న ఆయునందనుడు కాపాడబడ్డాడు. రాత్రి సమయంలో, అతడిని ఆ ఇంటి నుండి మహాశ్రమానికి తీసుకెళ్లారు.
వశిష్ఠస్యాశ్రమే పుణ్యే సైరంధ్ర్యా పుణ్యకర్మణా । శుభే పర్ణకుటీద్వారే తస్మిన్నేవ మహాశ్రమే
వశిష్ఠుని పవిత్రమైన ఆశ్రమంలో, సైరంధ్రీ తన పుణ్యమైన కార్యాలతో, ఆ ఆశ్రమంలోనే ఉన్న అందమైన ఆకుల గుడిసె తలుపు వద్ద,
గతా సా స్వగృహం పశ్చాన్నిక్షిప్య బాలకోత్తమమ్ । ఏణం నిపాత్య సూదేన పాచితం మాంసమేవ హి
ఆమె ఆ అద్భుతమైన బాలుడిని అక్కడే వదిలి, తరువాత తన ఇంటికి వెళ్లింది. అప్పటికి వంటవాడు ఒక జింకను వధించి, దాని మాంసాన్ని మాత్రమే వండాడు.