విచక్రే ఉద్యమం దుష్టః కాలాకృష్టో దురాత్మవాన్ । ఛిద్రాన్వేషీ తతో భూత్వా ఇందుమత్యాస్తు నిత్యశః
ఆ దుష్టుడు, కాలానికి లోబడి, ఎప్పుడూ ఇందుమతిలో లోపాలు వెతికేవాడు, అవకాశం కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడు.
యదా పశ్యతి తాం రాజ్ఞీం రూపౌదార్యగుణాన్వితామ్ । దివ్యతేజః సమాయుక్తాం రక్షితాం విష్ణుతేజసా
ఆ రాణి అందంతో, ఉదారతతో, సద్గుణాలతో, దివ్య తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, విష్ణువు తేజస్సుతో రక్షించబడుతూ ఉండగా, ఆ దానవుడు ఆమెను చూసినప్పుడల్లా—
దివ్యేన తేజసా యుక్తాం సూర్యబింబోపమాం తు తామ్ । తస్యాః పార్శ్వే మహాభాగ రక్షణార్థం స్థితః సదా
దివ్యమైన కాంతితో మెరిసిపోతూ, సూర్యుడి వలె ప్రకాశించే ఆమె పక్కన, ఓ మహాభాగ, ఆమెను కాపాడేందుకు ఆయన ఎప్పుడూ నిలిచివుండేవాడు.
దూరాత్స దానవో దుష్టస్తస్యాశ్చ బహుదర్శయన్ । నానావిద్యాం మహోగ్రాం చ భీషికాం సువిభీషికామ్
దూరంగా నుంచిన ఆ దుష్ట దానవుడు, ఆమెకు ఎన్నో భయంకరమైన, భయపెట్టే మాయలు చూపించేవాడు.
గర్భస్య తేజసా యుక్తా రక్షితా విష్ణుతేజసా । భయం న జాయతే తస్యా మనస్యేవ కదాపునః
గర్భంలోని తేజంతో మెరిసిపోతూ, విష్ణువు తేజస్సుతో రక్షించబడిన ఆమె మనసులో ఎప్పుడూ భయం కలగలేదు.
విఫలో దానవో జాత ఉద్యమశ్చ నిరర్థకః । మనీప్సితం నైవ జాతం హుండస్యాపి దురాత్మనః
ఆ దానవుని ప్రయత్నం వృథా అయింది, అతని యత్నం ఫలించలేదు. దుర్మార్గుడైన హుండుడు తాను కోరినది సాధించలేకపోయాడు.
ఏవం వర్షశతం పూర్ణం పశ్యమానస్య తస్య చ । ప్రసూతా సా హి పుత్రం చ స్వర్భానోస్తనయా తదా
ఇలా, వంద సంవత్సరాలు పూర్తయ్యే వరకు అతడు చూస్తూ ఉండగా, ఆమే స్వర్భాను కుమారుడిని ప్రసవించింది.
రాత్రావేవ సుతశ్రేష్ఠ తస్యాః పుత్రో వ్యజాయత । తేజసాతీవ భాత్యేష యథా సూర్యో నభస్తలే
ఓ ఉత్తమ కుమారా, రాత్రిపూట ఆమె కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు ఆకాశంలో సూర్యుడు మెరిసేలా ప్రకాశంతో కనిపించాడు.
సూత ఉవాచ- అథ దాసీ మహాదుష్టా కాచిత్సూతిగృహాగతా । అశౌచాచారసంయుక్తా మహామంగలవాదినీ
సూతుడు చెప్పాడు — అప్పుడు, ఒక మహాదుష్ట దాసి, అపవిత్రమైన ప్రవర్తనతో ఉన్నా, మంగళకరమైన మాటలు పలుకుతూ, సూతిగృహానికి వచ్చింది.
తస్యాః సర్వం సమాజ్ఞాయ స హుండో దానవాధమః । దాస్యా అంగం ప్రవిశ్యైవ ప్రవిష్టశ్చాయుమన్దిరే
ఆమె గురించి అన్నీ తెలుసుకున్న హుండుడు అనే దానవ దుర్మార్గుడు, ఆ దాసి శరీరంలోకి ప్రవేశించి, అంతఃపురంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
మహాజనే ప్రసుప్తే చ నిద్రయాతీవమోహితే । తం పుత్రం దేవగర్భాభమపహృత్య బహిర్గతః
ఇంట్లో అందరూ నిద్రలో మునిగి ఉండగా, ఆ దానవుడు ఆ దేవతా గర్భం వలె ఉన్న కుమారుణ్ణి తీసుకొని బయటకు వెళ్లిపోయాడు.
కాంచనాఖ్యపురే ప్రాప్తః స్వకీయే దానవాధమః । సమాహూయ ప్రియాం భార్యాం విపులాం వాక్యమబ్రవీత్
తన స్వంత పట్టణమైన కాంచనపురానికి ఆ దుర్మార్గ దానవుడు చేరి, తన ప్రియ భార్య విపులాను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
వధస్వైనం మహాపాపం బాలరూపం రిపుం మమ । పశ్చాత్సూదస్య వై హస్తే భోజనార్థం ప్రదీయతామ్
ఈ మహాపాపిని, నా శత్రువును, బాలరూపంలో ఉన్నవాడిని చంపు. తర్వాత వంటకారుని చేతికి భోజనానికి ఇవ్వు.
నానాభేదైర్విభేదైశ్చ పాచయస్వ హి నిర్ఘృణమ్ । సూదహస్తాన్మహాభాగే పశ్చాద్భోక్ష్యే న సంశయః
వివిధ రకాలుగా, కరుణ లేకుండా వండిపెట్టు. ఓ మహాభాగ, తర్వాత వంటకారుని చేతిలోంచి నేనే తినేస్తాను, సందేహం లేదు.
వాక్యమాకర్ణ్య తద్భర్తుర్విపులా విస్మితాభవత్ । కస్మాన్నిర్ఘృణతాం యాతి భర్త్తా మమ సునిష్ఠురః
భర్త మాటలు విని విపులా ఆశ్చర్యపోయింది — నా భర్త ఎందుకు ఇంత క్రూరంగా, కరుణ లేకుండా మారిపోయాడు?
సర్వలక్షణసంపన్నం దేవగర్భోపమం సుతమ్ । కస్య కస్మాత్ప్రభక్ష్యేత క్షమాహీనః సునిర్ఘృణః
అన్ని శుభలక్షణాలతో, దేవతా గర్భం వలె ఉన్న కుమారుణ్ణి, ఎవరు, ఎందుకు, ఇంత కరుణ లేకుండా తినగలరు?
ఇత్యేవం చింతయామాస కారుణ్యేన సమన్వితా । పునః పప్రచ్ఛ భర్తారం కస్మాద్భక్ష్యసి బాలకమ్
ఇలా, కరుణతో నిండిన ఆమె ఆలోచిస్తూ, మళ్లీ భర్తను అడిగింది — ఈ బాలుణ్ణి ఎందుకు తినాలని అనుకుంటున్నావు?
కస్మాద్భవసి సంక్రుద్ధో అతీవ నిరపత్రపః । సర్వం మే కారణం బ్రూహి తత్త్వేన దనుజేశ్వర
ఎందుకు నీవు ఇంత కోపంతో, పూర్తిగా నిర్లజ్జగా ఉన్నావు? నిజంగా కారణం మొత్తం నాకు చెప్పు, ఓ దానవాధిపతి.
ఆత్మదోషం చ వృత్తాంతం సమాసేన నివేదితమ్ । శాపమశోకసుందర్యా హుండేనాపి దురాత్మనా
తన తప్పును, జరిగిన విషయాన్ని, అశోకసుందరీ ఇచ్చిన శాపాన్ని కూడా హుండుడు సంక్షిప్తంగా వివరించాడు.
తయా జ్ఞాతం తు తత్సర్వం కారణం దానవస్య వై । వధ్యోఽయం బాలకః సత్యం నో వా భర్త్తా మరిష్యతి
ఆమె ద్వారా ఆ దానవుని కారణం అంతా తెలిసింది — ఈ బాలుడు చంపబడాలి, లేదంటే నా భర్త చనిపోతాడు.
ఇత్యేవం ప్రవిచార్యైవ విపులా క్రోధమూర్చ్ఛితా । మేకలాం తు సమాహూయ సైరంధ్రీం వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా ఆమె బాగా ఆలోచించి, కోపంతో ఉప్పొంగిపోయి, మేకల అనే పనిమనిషిని పిలిపించి, సైరంధ్రీతో ఇలా చెప్పింది.
జహ్యేనం బాలకం దుష్టం మేకలేఽద్య మహానసే । సూదహస్తే ప్రదేహి త్వం హుణ్డభోజనహేతవే
మేకల, ఈ చెడ్డ పిల్లవాడిని నేడు వంటగదిలో వదిలేయి. వంటవాడి చేతికి అప్పగించి, హుండకు భోజనం కోసం ఇస్తావు.
మేకలా బాలకం గృహ్య సూదమాహూయ చాబ్రవీత్ । రాజాదేశం కురుష్వాద్య పచస్వైనం హి బాలకమ్
మేకల ఆ బాలుడిని తీసుకుని, వంటవాడిని పిలిచి ఇలా చెప్పింది: 'రాజు ఆజ్ఞను నేడు నెరవేర్చు. ఈ బాలుడిని వండిపెట్టు.'
ఏవమాకర్ణితం తేన సూదేనాపి మహాత్మనా । ఆదాయ బాలకం హస్తాచ్ఛస్త్రముద్యమ్య చోద్యతః
అలా విన్న వంటవాడు, గొప్ప మనసున్నవాడు, ఆ బాలుడిని చేతిలోకి తీసుకుని, కత్తి ఎత్తి పని చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
ఏష వై దేవదేవస్య దత్తాత్రేయస్య తేజసా । రక్షితస్త్వాయుపుత్రశ్చ స జహాస పునః పునః
దేవదేవుడు అయిన దత్తాత్రేయుని తేజస్సుతో, ఆయునందనుడు అయిన ఆ బాలుడు కాపాడబడి, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వాడు.
హసంతం తం సమాలోక్య స సూదః కృపయాన్వితః । సైరంధ్రీ చ కృపాయుక్తా సూదం తం ప్రత్యభాషత
ఆ బాలుడు నవ్వుతుండటం చూసి, వంటవాడికి దయ కలిగింది. సైరంధ్రీకూ దయ పుట్టి, వంటవాడితో ఇలా చెప్పింది.
నైష వధ్యస్త్వయా సూద శిశురేవ మహామతే । దివ్యలక్షణసంపన్నః కస్య జాతః సుసత్కులే
ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఈ బాలుడిని నువ్వు చంపకూడదు. ఇతడు దివ్య లక్షణాలతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఏ మంచి కుటుంబంలో పుట్టాడో తెలియదు.
సూద ఉవాచ- సత్యముక్తం త్వయా భద్రే వాక్యం వై కృపయాన్వితమ్ । రాజలక్షణసంపన్నో రూపవాన్కస్య బాలకః
వంటవాడు అన్నాడు: 'భద్రే! నీవు దయతో చెప్పింది నిజమే. ఈ బాలుడు రాజలక్షణాలతో, అందంతో ఉన్నాడు. ఇతడు ఎవరి వాడో?'
కస్మాద్భోక్ష్యతి దుష్టాత్మా హుండోఽయం దానవాధమః । యేన వై రక్షితో వంశః పూర్వమేవ సుకర్మణా
ఈ దుష్టుడు అయిన హుండ అనే దానవుడు, ఇతడిని ఎందుకు తినాలి? ఇతడు మంచి పనులతో వంశాన్ని ముందుగా కాపాడాడు కదా!
ఆపత్స్వపి స జీవేత దుర్గేషు నాన్యథా భవేత్ । సింధువేగేన నీతస్తు వహ్నిమధ్యే గతోఽథవా
కష్టాల్లో కూడా ఇతడు బ్రతికే వాడు. ఎలాంటి ప్రమాదంలోనైనా, నదిలో ప్రవాహానికి కొట్టుకుపోయినా, అగ్నిలో పడినా ఇతడు మరణించడు.