ఆదిత్యతేజః సమతేజసాం గణైః ప్రభాతి వై రశ్మిభిర్జాతరూపః। పుష్పైః ఫలైః కామగుణోపపన్నః కల్పద్రుమో నందనకాననేపి
నందనవనంలో ఉన్న కల్పవృక్షం, సూర్యుడి తేజస్సుతో సమానమైన కాంతి గల సమూహాల మధ్య, బంగారు వెలుగు, పుష్పాలు, పండ్లు, కావలసిన లక్షణాలతో ప్రకాశిస్తోంది.
ఏవంవిధం పాదపరాజమేవ సంవీక్ష్య దేవీ చ శివం బభాషే। అస్యాభిధానం కథయస్వ నాథ సర్వస్య పుణ్యస్య నగస్య పుణ్యమ్
అలాంటి అద్భుతమైన వృక్షాన్ని చూసి, దేవీ శివునితో ఇలా అడిగింది: 'ప్రభూ, ఈ వృక్షానికి పేరు ఏమిటి? ఈ పవిత్ర పర్వతానికి ఉన్న మహిమను చెప్పండి.'
తేజస్వినాం సూర్యవరః సమంతాత్స దేవ దేవీం చ శివో బభాషే । శివ ఉవాచ- అస్య ప్రతిష్ఠా మహతీ శుభాఖ్యా దేవేషు ముఖ్యో మధుసూదనశ్చ
తేజస్సుతో మెరిసే సమూహాల మధ్య, సూర్యుని వంటి శివుడు దేవీతో ఇలా అన్నాడు: 'దేవతల్లో ఈ వృక్షానికి గొప్ప స్థానం ఉంది, దీనికి శుభమయమైనదని పేరు. దేవతలలో మధుసూదనుడు ప్రధానుడు.'
నదీషు ముఖ్యా సురనిమ్నగాపి విసృష్టికర్త్తాపి యథైవ ధాతా । సుఖావహానాం చ యథా సుచంద్రో భూతేషు ముఖ్యా చ యథైవ పృథ్వీ
నదుల్లో దైవనదీ ప్రధానమైనట్లు, సృష్టికర్తల్లో ధాతా ముఖ్యుడైనట్లు, సుఖాన్ని ఇచ్చేవారిలో చంద్రుడు, భూతాల్లో భూమి ముఖ్యమైనట్లే,
నగేంద్రరాజో హి యథా నగానాం జలాశయేష్వేవ యథా సముద్రః । మహౌషధీనామివ దేవి చాన్నం మహీధరాణాం హిమవాన్యథైవ
పర్వతాల్లో పర్వతాధిరాజు, జలాశయాల్లో సముద్రం, ఔషధాల్లో అన్నం, పర్వతాల్లో హిమవంతు ముఖ్యమైనవాడైనట్లే, ఓ దేవీ!
విద్యాసు మధ్యే చ యథాత్మవిద్యా లోకేషు సర్వేషు యథా నరేంద్రః। తథైవ ముఖ్యస్తరురాజ ఏష సర్వాతిథిర్దేవపతేః ప్రియోయమ్
విద్యల్లో ఆత్మవిద్య ముఖ్యమైనట్లూ, ప్రజల్లో రాజు ప్రధానమైనట్లూ, అలాగే ఈ వృక్షరాజు కూడా అందరికీ ముఖ్యుడు, దేవతాధిపతికి ప్రియమైన అతిథి.
శ్రీపార్వత్యువాచ- గుణాన్ను శంభో మమ కీర్త్తయస్వ వృక్షాధిపస్యాస్య శుభాన్సుపుణ్యాన్ । ఆకర్ణ్య దేవో వచనం బభాషే దేవ్యాస్తు సర్వం సుతరోర్హి తస్య
శ్రీపార్వతీ ఇలా అడిగింది: 'శంభో, ఈ వృక్షాధిపతి యొక్క శుభమైన, పుణ్యమైన గుణాలను నాకు చెప్పు.' దేవీ మాటలు విని, శివుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ వృక్షానికి అన్ని గుణాలూ ఉన్నాయి.'
యం యం కల్పయంతి సుపుణ్యదేవా దేవోపమా దేవవరాశ్చ కాంతే । తం తం హి తేభ్యః ప్రదదాతి వృక్షః కల్పద్రుమో నామ వరిష్ఠ ఏషః
పుణ్యదేవతలు, దేవతలకు సమానమైనవారు, ఉత్తమ దేవతలు ఏదైనా కోరుకున్నా, ఓ సుందరీ, ఆ కోరికను ఈ కల్పవృక్షం వారికి ఇస్తుంది. ఇదే అత్యుత్తమమైనది.
అస్మాచ్చ సర్వే ప్రభవంతి పుణ్యా దుఃప్రాప్యమత్రైవ తపోధికాస్తే। జీవాధికం రత్నమయం సుదివ్యం దేవాస్తు భుంజంతి మహాప్రధానాః
దీనివల్ల అన్ని పుణ్యఫలాలు కలుగుతాయి. సాధించడానికి కష్టమైనవి, తపస్సును మించిపోయినవి కూడా ఇక్కడ లభిస్తాయి. ప్రధాన దేవతలు ఇక్కడ అద్భుతమైన, రత్నమయమైన, అమూల్యమైన వస్తువులను ఆస్వాదిస్తారు.
శుశ్రావ దేవీ వచనం శివస్య ఆశ్చర్యభూతం మనసా విచింత్య । తస్యానుమత్యా పరికల్పితం చ స్త్రీరత్నమేకం సుగుణం సురూపమ్
దేవీ శివుని మాటలు విని, ఆశ్చర్యపడి మనసులో ఆలోచించింది. ఆమె అనుమతితో, ఒకే ఒక్క సుందరమైన, సద్గుణాలున్న స్త్రీరత్నం అక్కడ ఏర్పడింది.
సర్వాంగరూపాం సగుణాం సురూపాం తస్మాత్సువృక్షాద్గిరిజా ప్రలేభే। విశ్వస్య మోహాయ యథోపవిష్టా సాహాయ్యరూపా మకరధ్వజస్య
ఆ సువృక్షం నుండి గిరిజా, అన్ని అవయవాలు అందమైన, సద్గుణాలు గల, సుందరమైన స్త్రీని పొందింది. ఆమె ప్రపంచాన్ని మోహింపజేయడానికి, మకరధ్వజునికి సహాయంగా కూర్చుంది.
క్రీడానిధానం సుఖసిద్ధిరూపం సర్వోపపన్నా కమలాయతాక్షీ । పద్మాననా పద్మకరా సుపద్మా చామీకరస్యాపి యథా సుమూర్తిః
కమలాక్షి, క్రీడలకు నిలయం, సుఖసిద్ధి స్వరూపిణి, అన్ని గుణాలతో కూడినది, పద్మముఖి, పద్మహస్త, సువర్ణవర్ణంతో మెరిసే సుందర రూపాన్ని కలిగి ఉంది.
ప్రభాసు తద్వద్విమలా సుతేజా లీలా సుతేజాశ్చ సుకుంచితాస్తే । ప్రలంబకేశాః పరిసూక్ష్మబద్ధాః పుష్పైః సుగంధైః పరిలేపితాశ్చ
ఆమె కాంతి నిర్మలంగా, ప్రకాశంగా ఉంది. ఆమె లీలలు వెలుగునిచ్చేలా ఉన్నాయి. ఆమె జుట్టు మృదువుగా, వంకరగా, పొడవుగా, సున్నితంగా కట్టబడి, సువాసన గల పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది.
ప్రబద్ధకుంతా దృఢకేశబంధైర్విభాతి సా రూపవరేణ బాలా। సీమంతమార్గే చ ముక్తాఫలానాం మాలా విభాత్యేవ యథా తరూణామ్
ఆమె జుట్టు బలమైన ముడులతో బిగువుగా కట్టబడి, అత్యుత్తమ సౌందర్యంతో మెరిసిపోతుంది. జుట్టు విడిభాగంలో ముత్యాల హారం మెరిసిపోతుంది, అది వృక్షాలపై హారాలు అలంకరించినట్లే.
సీమంతమూలే తిలకం సుదేవ్యా యథోదితో దైత్యగురుః సతేజాః । భాలేషు పద్మే మృగనాభిపద్మ సముత్థతేజః ప్రకరైర్విభాతి
సుదేవి తలవెనుక సీమంతానికి వేసిన తిలకం, దైత్యగురువు వంటి తేజంతో మెరిసిపోతుంది. ఆమె నుదుటిపై మృగనాభి పరిమళం, పద్మపు వెలుగు గుంపులుగా ప్రకాశిస్తాయి.
సీమంతమూలే తిలకస్య తేజః ప్రకాశయేద్రూపశ్రియం సులోకే । కేశేషు ముక్తాఫలకే చ భాలే తస్యాః సుశోభాం వికరోతి నిత్యమ్
తల సీమంతానికి వేసిన తిలకం తేజస్సు ఆమె అందాన్ని, మహిమను స్వర్గంలో వెలిగిస్తుంది. ఆమె జుట్టులో ముత్యాలు, నుదుటిపై ఆ తేజం ఆమె సౌందర్యాన్ని ఎప్పుడూ పెంచుతుంది.
యథా సుచంద్రః పరిభాతి భాసా సా రమ్యచేష్టేవ విభాతి తద్వత్। సంపూర్ణచంద్రోపి యథా విభాతి జ్యోత్స్నావితానేన హిమాంశుజాలః
ఎలా అందమైన చంద్రుడు తన వెలుగుతో మెరిసిపోతాడో, అలాగే ఆమె ఆనందకరమైన హావభావాలతో ప్రకాశిస్తుంది. పూర్ణచంద్రుడు చంద్రకాంతులతో చుట్టబడి ఎలా మెరిసిపోతాడో, ఆమె కూడా అలా వెలుగుతుంటుంది.
తస్యాస్తు వక్త్రం పరిభాతి తద్వచ్ఛోభాకరం విశ్వవిశారదం చ। హిమాంశురేవాపి కలంకయుక్తః సంక్షీయతే నిత్యకలావిహీనః
ఆమె ముఖం కూడా అలాగే మెరిసి, లోకానికి అందాన్ని, జ్ఞానాన్ని ప్రసరిస్తుంది. చంద్రుడు మచ్చలతో, తక్కువ కళతో ఉన్నప్పుడు కాంతి తగ్గిపోతుంది. కానీ ఆమె కాంతి ఎప్పుడూ పూర్ణంగా ఉంటుంది.
సంపూర్ణమస్త్యేవ సదైవ హృష్టం తస్యాస్తు వక్త్రం పరినిష్కలంకమ్ । గంధం వికాశం కమలే స్వకీయం తతః సమాలోక్య సుఖం న లేభే
ఆమె ముఖం ఎప్పుడూ పూర్ణంగా, ఆనందంగా, ఎలాంటి మచ్చ లేకుండా ఉంటుంది. తన పద్మపు పరిమళాన్ని, వికాసాన్ని చూసి కూడా ఆమె సంతృప్తి పొందలేదు.
పద్మాననా సర్వగుణోపపన్నా మదీయభావైఃపరినిర్మితేయమ్। గంధం స్వకీయం తు విపశ్య పద్మం తస్యా ముఖాద్వాతి జగత్సమీరః
పద్మమువంటి ముఖం కలిగి, అన్ని గుణాలతో అలంకరించబడిన ఆమె, నా భావాలతో నిర్మించబడి ఉంది. ఆమె స్వంత పరిమళాన్ని చూడు, ఎందుకంటే ప్రపంచపు గాలి ఆమె నోటివెంట పద్మానికి ఆ పరిమళాన్ని తీసుకెళ్తుంది.
లజ్జాభియుక్తః సహసా బభూవ జలం సమాశ్రిత్య సదైవ తిష్ఠతి । కతిమతినియతబుద్ధ్యాసౌ ధియో వదంతి సుమదననృపతేః కోశం సముద్ర కలాభిః
ఆమె అకస్మాత్తుగా లజ్జతో నిండి, ఎప్పుడూ నీటికి దగ్గరగా ఉంటుంది. తెలివిగా, నియమంగా ఆలోచించే వారు, మదనరాజు యొక్క ధనాన్ని సముద్ర కళలతో కూడిన కోశంగా చెబుతారు.
సువరదశనరత్నైర్హాస్యలీలాభియుక్తా అరుణఅధరబింబంశోభమానస్తు ఆస్యః
ఆమె నోరు, మెరిసే దంతమణులతో, నవ్వుతో అలంకరించబడి, అరుణవర్ణపు పెదవులతో, పండిన పండువంటి అందాన్ని ప్రసరిస్తుంది.
సుభ్రూః సునాసికా తస్యాః సుకర్ణౌ రత్నభూషితౌ । హేమకాంతిసమోపేతౌ కపోలౌ దీప్తిసంయుతౌ
ఆమె కళ్లభ్రువులు అందంగా ఉన్నాయి, ముక్కు నాజూగగా ఉంది, చెవులు బాగా ఆకారంలో, రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆమె కనుపాపలు బంగారు వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, కాంతిని ప్రసరిస్తున్నాయి.
రేఖాత్రయం ప్రశోభేత గ్రీవాయాం పరిసంస్థితమ్ । సౌభాగ్యశీలశృంగారైస్తిస్రో రేఖా ఇహైవ హి
ఆమె మెడపై మూడు రేఖలు అందంగా అమర్చబడి ఉన్నాయి. ఇవే ఈమెకు అదృష్టం, మంచితనం, ప్రేమ లక్షణాలుగా ఉంటాయి.
సుస్తనౌ కఠినౌ పీనౌ వర్తులాకారసన్నిభౌ । తస్యాః కందర్పకలశావభిషేకాయ కల్పితౌ
ఆమె వక్షోజాలు బాగా ఏర్పడినవి, గట్టిగా, పుష్టిగా, వృత్తాకారంగా ఉన్నాయి. అవి మన్మథుని పూజకు తగినట్లుగా రూపొందించబడ్డాయి.
అంసావతీవ శోభేతే సుసమౌ మానసాన్వితౌ। సుభుజౌ వర్తులౌ శ్లక్ష్ణౌ సువర్ణౌ లక్షణాన్వితౌ
ఆమె భుజాలు ఎంతో మెరిసిపోతూ, సమంగా, కరుణతో ఉన్నాయి. చేతులు వృత్తంగా, మృదువుగా, బంగారు వర్ణంతో, శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
సుసమౌ కరపద్మౌ తు పద్మవర్ణౌ సుశీతలౌ । దివ్యలక్షణసంపన్నౌ పద్మస్వస్తికసంయుతౌ
ఆమె చేతులు బాగా ఆకారంలో, పద్మవర్ణంతో, చల్లగా ఉన్నాయి. అవి దివ్యలక్షణాలతో, పద్మం, స్వస్తిక చిహ్నాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
సరలాః పద్మసంయుక్తా అంగుల్యస్తు నఖాన్వితాః। నఖాని చ సుతీక్ష్ణాని జలబిందునిభాని చ
ఆమె వేళ్లు నేరుగా, పద్మాలతో కలిపి, నఖాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. ఆ నఖాలు చాలా పదునుగా, నీటి బిందువుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి.
పద్మగర్భప్రతీకాశో వర్ణస్తదంగసంభవః । పద్మగంధా చ సర్వాంగే పద్మేవ భాతి భామినీ
ఆమె అవయవాల నుంచి వచ్చే వర్ణం పద్మగర్భాన్ని పోలి ఉంటుంది. పద్మ పరిమళం ఆమె శరీరమంతా వ్యాపించి, ఆమె పద్మంలా ప్రకాశిస్తుంది.
సర్వలక్షణసంపన్నా నగకన్యా సుశోభనా। రక్తోత్పలనిభౌ పాదౌ సుశ్లక్ష్ణౌ చాతిశోభనౌ
అన్ని శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడిన పర్వత కుమార్తె ఎంతో అందంగా ఉంది. ఆమె పాదాలు ఎర్ర పద్మాలను పోలి, మృదువుగా, అత్యంత సుందరంగా ఉన్నాయి.