దివ్యం దివ్యగుణం పుణ్యం పుణ్యధామ సమాకులమ్ । సేవితం పుణ్యలోకైశ్చ పుణ్యరాశిం మహాగిరిమ్
ఆ మహాపర్వతం దివ్యమైన, సద్గుణాలతో నిండిన, పవిత్రతతో పరిపూర్ణమైనది. పుణ్యాత్ములు అక్కడకు వచ్చి సేవిస్తారు. అది పుణ్యరాశిగా నిలుస్తుంది.
పులిందభిల్లకోలైశ్చ సేవితం పర్వతోత్తమమ్ । వికటైః శిఖరైః కోటైరద్రిరాజః ప్రకాశతే
పులిందులు, భిల్లులు, కోళ్లు వంటి జనులు ఆ ఉత్తమ పర్వతాన్ని దర్శించేందుకు వస్తారు. దాని ఉగ్రమైన శిఖరాలు, కోణాలతో ఆ పర్వతరాజు ప్రకాశిస్తుంది.
అన్యైర్నానావిధైః పుణ్యైః కౌతుకైర్మంగలైః శుభైః । గంగోదకప్రవాహైశ్చ మహాశబ్దం ప్రసుస్రువే
అక్కడ రకరకాల మంగళకరమైన, ఆశ్చర్యకరమైన పవిత్ర వస్తువులతో పాటు, గంగా జల ప్రవాహాల గర్జనతో ఆ ప్రదేశం గొప్ప శబ్దంతో మారుమోగుతుంది.
శంకరస్య గృహం తత్ర కైలాసం గతవానహమ్ । తత్రాశ్చర్యం మయా దృష్టం యన్న దృష్టం కదా శ్రుతమ్
అక్కడ నేను శంకరుని నివాసమైన కైలాసాన్ని చేరుకున్నాను. అక్కడ నేను ఎన్నడూ చూడని, వినని ఒక అద్భుతాన్ని చూశాను.
శ్రూయతామభిధాస్యామి తాత సర్వం మయోదితమ్ । శిఖరాద్గిరిరాజస్య మేరోః పుణ్యాన్మహోదయాత్
ఓ ప్రియమైనవాడా! నేను కైలాస శిఖరంపై చూసిన వాటిని నీకు పూర్తిగా వినిపిస్తాను. విను.
హిమక్షీరసువర్ణస్తు ప్రవాహః పతతే భువి । గంగాయాశ్చ మహాభాగ రంహసా ఘోషభూషితః
అక్కడ మంచు, పాల, బంగారు ప్రవాహం భూమిపైకి జారిపడుతుంది. మహాగంగా గొప్ప శబ్దంతో వేగంగా ప్రవహిస్తుంది.
కైలాసస్య శిరః ప్రాప్య తత్ర విస్తరతాం గతః । దశయోజనమానేన తత్ర గంగా హ్రదో మహాన్
కైలాస శిఖరాన్ని చేరుకుని అక్కడ విస్తరించిన గంగా సరస్సు ఉంది. అది పది యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉంది.
మహాతోయేన పుణ్యేన విమలేన విరాజతే । సర్వతోభద్రతాం ప్రాప్తో మహాహంసైః ప్రశోభతే
ఆ సరస్సు పవిత్రమైన, నిర్మలమైన నీటితో మెరిసిపోతుంది. అన్ని వైపులా మంగళకరంగా ఉండి, పెద్ద హంసలతో అలంకరించబడింది.
సామోచ్చారేణ పుణ్యేన దివ్యేన మధురేణ చ । హంసాస్తత్ర ప్రకూజంతి సరస్తేన విరాజతే
అక్కడ హంసలు దివ్యమైన, మధురమైన, పవిత్రమైన స్వరంతో ఆలాపిస్తూ, ఆ సరస్సును మరింత అందంగా మారుస్తున్నాయి.
తస్య తీరే శిలాయాం వై హిమకన్యా మహామతే । ఆసీనా ముక్తకేశాంతా రూపద్రవిణశాలినీ
ఆ సరస్సు తీరంలో, ఒక శిలపై, హిమపర్వత కుమార్తె, విడువబడిన జుట్టుతో, అందమైన రూపంతో, సంపదతో కూర్చొని ఉంది.
దివ్యరూపసుసంపన్నా సగుణా దివ్యలక్షణా । దివ్యాలంకారభూషా చ తస్యాస్తీరే విరాజతే
ఆమె దివ్యమైన రూపంతో, సద్గుణాలతో, దివ్య లక్షణాలతో, ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఆ సరస్సు తీరంలో ప్రకాశిస్తుంది.
న జానే గిరిరాజస్య తనయా వా మహోదధేః । నో వాస్తి బ్రహ్మణః పత్నీ సా వా స్వాహా భవిష్యతి
ఆమె పర్వతరాజు కుమార్తెయో, మహాసముద్రపు కుమార్తెయో, బ్రహ్మదేవుడి భార్యయో, లేక స్వాహాదేవియో నాకు తెలియదు.
ఇంద్రాణీ వా మహాభాగా రోహిణీ వా భవిష్యతి । ఈదృశీ రూపసంపత్తిర్యువతీనాం న దృశ్యతే
ఆమె ఇంద్రాణి అయినా, లేక రోహిణి అయినా, ఇలాంటి అందం, యవ్వనంలో ఉన్న యువతులలో ఎక్కడా కనిపించదు.
అన్యాసాం చ సుదివ్యానాం నారీణాం తాత సర్వథా । యాదృశం రూపసంభావం గుణశీలం ప్రదృశ్యతే
తాత, ఇతర దివ్య స్త్రీలలో కూడా, ఆమెలో కనిపించే అందం, గుణం, స్వభావం అసాధారణంగా ఉంటుంది.
అప్సరసాం కదా నాస్తి తాదృశం రూపలక్షణమ్ । యాదృశం తు మయా దృష్టం తదంగం విశ్వమోహనమ్
అప్సరసలలో కూడా నేను చూచినంత అందం ఎప్పుడూ ఉండదు; ఆమె రూపం మొత్తం లోకాన్ని ఆకర్షిస్తుంది.
శిలాపదే సమాసీనా దుఃఖేనాపి సమాకులా । రుదతే సుస్వరైర్బాలా అనేకైః స్వజనైర్వినా
ఒక రాయి మీద కూర్చొని, బాధతో కలవరపడుతూ, ఆ బాలిక తన అనేక బంధువులు లేని దుఃఖంతో మధురమైన స్వరంతో ఏడుస్తోంది.
అశ్రూణి ముంచమానా సా ముక్తాభాని బహూని చ । నిర్మలాని సరస్యత్ర పతంత్యేవ మహామతే
ఆమె వదిలే కన్నీళ్లు, ముత్యాల్లా మెరిసే స్వచ్ఛమైనవిగా, ఇక్కడి సరస్సులో పడిపోతున్నాయి, ఓ మహామతి.
బిందవో మౌక్తికాభాస్తే నిపతంతి మహోదకే । తేభ్యో భవంతి పద్మాని హృద్యాని సురభీణి తు
ఆ ముత్యంలా మెరిసే కన్నీటి బిందువులు ఆ మహాసరస్సులో పడగానే, వాటి నుండి సువాసనతో, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే పద్మాలు పుట్టుకొస్తాయి.
పద్మాని జజ్ఞిరే తేభ్యో నేత్రాశ్రుభ్యో మహామతే । గంగాంభసి తరంత్యేవ అసంఖ్యాతాని తాని తు
ఆమె కన్నీటి బిందువుల నుండి పద్మాలు పుట్టాయి, ఓ మహామతి; అవి అనేకంగా గంగాజలంలో తేలుతూ ఉంటాయి.
పతితాని సుహృద్యాని రంహసా యాని తాని తు । గంగాప్రవాహమధ్యే తు హంసవృందైః సుసేవితే
ఆ పడిపోయిన, మధురమైన పద్మాలు వేగంగా గంగ ప్రవాహ మధ్యలో, హంసల గుంపులతో కూడిన చోట తేలుతూ ఉంటాయి.
భాగీరథ్యాః ప్రవాహస్తు తస్మాత్స్థానాద్వినిర్గతః । కైలాసశిఖరం ప్రాప్య రత్నాఖ్యం చారుకందరమ్
భాగీరథి ప్రవాహం ఆ స్థలం నుండి బయలుదేరి, కైలాస శిఖరాన్ని చేరి, రత్న అనే అందమైన గుహలో ప్రవేశిస్తుంది.
వర్తతే తోయపూర్ణస్తు యోజనద్వయవిస్తృతః । హంసవృందసమాకీర్ణో జలపక్షి సమాకులః
అక్కడ రెండు యోజనల వెడల్పుతో, నీటితో నిండిన సరస్సు ఉంది; అది హంసల గుంపులతో, జలపక్షులతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
నానావర్ణవిశేషాణి సంతి పద్మాని తత్ర చ । ప్రవాహే నిర్మలే తాత మునివృందనిషేవితే
అక్కడ వివిధ రంగుల, విశేషమైన పద్మాలు ఉన్నాయి, తాత; ఆ స్వచ్ఛమైన ప్రవాహంలో, మునుల గుంపులు తటస్థించే చోట.
అశ్రుభ్యో యాని జాతాని ప్రభాతే కమలాని తు । గంగోదకప్లుతాన్యేవ సౌరభాణి మహాంతి చ
ఆమె కన్నీళ్ల నుండి ఉదయాన్నే పుట్టిన పద్మాలు, గంగాజలంలో తడిసి, పరిమళంతో, గొప్పవిగా ఉంటాయి.
ప్రతరంతి ప్రవాహే తు నిర్మలే జలపూరితే । మధ్యే మధ్యే సుహంసైశ్చ జలపక్షినినాదితే
ఆ పద్మాలు స్వచ్ఛమైన, నీటితో నిండిన ప్రవాహంలో తేలుతూ, మధ్య మధ్యలో మధురమైన స్వరంతో హంసలు, జలపక్షులు తోడుగా ఉంటాయి.
సూత ఉవాచ- రత్నాఖ్యే తు గిరౌ తస్మిన్రత్నేశ్వరమహేశ్వరః । దేవదైత్యసుపూజ్యోపి తిష్ఠతే తాత సర్వదా
సూతుడు చెప్పాడు—ఆ రత్న అనే పర్వతంపై రత్నేశ్వర మహేశ్వరుడు, దేవతలు, దానవులు పూజించే వారు, ఎప్పుడూ నివసిస్తారు, తాత.
తత్ర దృష్టో మయా తాత కశ్చిత్పుణ్యమయో మునిః । జటాభారసమాక్రాంతో నిర్వాసా దండధారకః
అక్కడ నేను ఒక మహాపుణ్యమంతుడైన మునిని చూచాను, తాత; ఆయన జటలతో, కేవలం ముండలతో, దండం పట్టుకొని ఉన్నారు.
నిరాధారో నిరాహారస్తపసాతీవ దుర్బలః । కృశాంగోఽప్యస్థిసంఘాతస్త్వచామాత్రేణ వేష్టితః
ఆయనకు ఆధారం లేకుండా, ఆహారం లేకుండా, తపస్సుతో బలహీనంగా, శరీరం ఎముకల సమాహారంగా, చర్మంతో మాత్రమే కప్పబడి ఉంది.
భస్మోద్ధూలితమాత్రాణి సర్వాంగాని మహాత్మనః । శుష్కపత్రాణి భక్షేత శీర్ణాని పతితాని చ
ఆ మహాత్ముని శరీరం అంతా బస్మంతో మాత్రమే కప్పబడి ఉంది; ఆయన ఎండిపోయిన, నేలపై పడిపోయిన ఆకులు మాత్రమే భోజనం చేస్తారు.
శివభక్తిసమాసీనో దురాధారో మహాతపాః । అశ్రుభ్యో యాని జాతాని పద్మాని సురభీణి చ
శివభక్తిలో లీనమై, దుర్లభమైన తపస్సుతో ఉన్న ఆ మహాత్ముని ముందే, ఆమె కన్నీళ్ల నుండి పుట్టిన సువాసన పద్మాలు ఉన్నాయి.