తస్య కర్మవిపాకస్య శుభాత్మా హసతే నృప । మమ సంగప్రసంగేన న దత్తం పాపచేతన
తన కర్మ ఫలితంగా అతని శుభాత్మా నవ్వుతోంది, రాజా. దుష్టమనస్కుడా, నా సాంగత్యంతో ఏదీ దానం చేయలేదు.
ప్రజ్ఞా చ వచనైస్తైస్తు రాజానం హసతే పునః । క్వగతోసౌ మహామోహో యేన త్వం మోహితో నృప
జ్ఞానం ఆ మాటలతో మళ్లీ రాజును నవ్వుతోంది: రాజా, నిన్ను మాయలో ముంచిన ఆ గొప్ప మోహం ఎక్కడికి పోయింది?
లోభేన మోహయుక్తేన తమోగర్తే నిపాత్యతే । తత్రాపతిత్వా మామైవ పతితం దుఃఖసంకటే
లోభంతో, మాయతో కలిసిపోయి, మనిషి అంధకారపు గోతిలో పడిపోతాడు. అక్కడ పడిపోయినవాడు, తాను ఒంటరిగా బాధల్లో, కష్టాల్లో మునిగిపోయినట్టు అనుభవిస్తాడు.
దానమార్గం పరిత్యజ్య లోభమార్గం గతో నృప । భార్యయా సహ భుంక్ష్వ త్వం వ్యాపితః క్షుధయా భృశమ్
దానం మార్గాన్ని వదిలేసి, లోభ మార్గాన్ని ఎంచుకున్న రాజా! ఇప్పుడు నువ్వు నీ భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడాల్సిందే.
ఏవం తం హసతే ప్రజ్ఞా సుబాహుం ప్రియయాన్వితమ్ । ఏతద్ధి కారణం సర్వం తయోర్హాసస్య పుత్రక
ఇలా ప్రాజ్ఞ అనే జ్ఞానం, తన ప్రియమైన భార్యతో ఉన్న సుబాహును చూసి నవ్వింది. పిల్లా! వారిద్దరూ నవ్విన కారణం ఇదే.
భక్ష్యమాణస్య భూపస్య దేహం స్వం దుఃఖితే తదా । ఊచతుర్దేహిదేహీతి యాచ్యమానః సదైవ హి
ఆ రాజు బాధలో ఉండగా, తినబోయే సమయంలో, వారు ఎప్పుడూ 'నీ శరీరం ఇవ్వు, నీ శరీరం ఇవ్వు' అని అడుగుతూనే ఉన్నారు.
క్షుధాతృష్ణామహాప్రాజ్ఞ భీమరూపే భయానకే । పయసా మిశ్రితం భక్షం యాచేతే నృపతీశ్వరమ్
ఆ భయంకరమైన ఆకలి, దాహం రూపాలు, భయపడేలా ఉండి, నీళ్ళు కలిపిన ఆహారం ఇవ్వమని రాజును అడిగాయి.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్త్వయా పరిపృచ్ఛితమ్ । అన్యత్కిం తే ప్రవక్ష్యామి తద్వదస్వ మహామతే
నువ్వు అడిగిన ప్రతిదీ నేను చెప్పేశాను. ఇంకేమైనా తెలుసుకోవాలంటే చెప్పు, మహామతి!
విజ్వల ఉవాచ- వాసుదేవాభిధానం తత్స్తోత్రం కథయ మే పితః । యేన మోక్షం వ్రజేద్రాజా తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విజ్వలుడు ఇలా అన్నాడు — నాన్నా! వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రాన్ని నాకు చెప్పు. దానివల్ల రాజు మోక్షాన్ని పొందుతాడు, విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే శుభే వాక్యే విజ్వలేన మహాత్మనా ।। కుంజలో వదతాం శ్రేష్ఠః స్తోత్రం పుణ్యముదైరయత్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — మహాత్ముడైన విజ్వలుడు ఆ మంగళమైన మాటలు చెప్పిన తర్వాత, మాటల్లో శ్రేష్ఠుడైన కుంజలుడు పవిత్రమైన ఆ స్తోత్రాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.
ధ్యాత్వా నత్వా హృషీకేశం సర్వక్లేశవినాశనమ్ ।। సర్వశ్రేయః ప్రదాతారం హరేః స్తోత్రముదీరితమ్
హృషీకేశుని ధ్యానించి, నమస్కరించి, అన్ని కష్టాలను తొలగించేవాడైన హరిని స్మరిస్తూ, ఆ స్తోత్రాన్ని ఉచ్చరించారు.
వాసుదేవాభిధానం తత్సర్వశ్రేయః ప్రదాయకమ్ ।। మోక్షద్వారం సుఖోపేతం శాంతిదం పుష్టివర్ద్ధనమ్
వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రం అన్ని శుభాలను ఇస్తుంది, మోక్ష ద్వారాన్ని తెరుస్తుంది, సుఖాన్ని, శాంతిని, సంపదను పెంచుతుంది.
సర్వకామప్రదాతారం జ్ఞానదం జ్ఞానవర్ద్ధనమ్ ।। వాసుదేవస్య యత్స్తోత్రం విజ్వలాయ ప్రకాశితమ్
అది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది, జ్ఞానాన్ని పెంచుతుంది. వాసుదేవుని ఆ స్తోత్రాన్ని విజ్వలుడికి తెలియజేశారు.
వాసుదేవాభిధానం చాప్రమేయం పుణ్యవర్ద్ధనమ్ ।। సోఽవగమ్య పితుః సర్వం విజ్వలః పక్షిణాంవరః
వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రం అపారమైనది, పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది. పక్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విజ్వలుడు తన తండ్రి నుండి దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నాడు.
తత్రగంతుంప్రచక్రామపితుఃపృష్టంతదానృప ।। ఏవం గంతుం కృతమతిం విజ్వలం జ్ఞానపారగమ్
అప్పుడు తన తండ్రిని అడిగి, రాజు అక్కడికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అలాగే విజ్వలుడు కూడా జ్ఞానంలో నిపుణుడై, వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఉవాచ పుత్రం ధర్మాత్మా ఉపకారసముద్యతమ్
ధర్మమార్గంలో ఉన్న కుంజలుడు, మంచి చేయాలని తపనతో ఉన్న తన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
కుంజల ఉవాచ- పుత్ర తస్య మహజ్జానే పాతకం భూపతేః శృణు ।। యతో గత్వా పఠ స్వత్వం సుబాహోశ్చోపశృణ్వతః
కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు — కుమారా! ఆ రాజు చేసిన గొప్ప పాపాన్ని విను. అక్కడికి వెళ్లి, నువ్వే దాన్ని చదువుము. సుబాహు కూడా వినేలా చేయు.
యథాయథా శ్రోష్యతి స్తోత్రముత్తమం తథా తథా జ్ఞానమయో భవిష్యతి ।। శ్రీవాసుదేవస్య న సంశయో వై తస్య ప్రసాదాత్సుశివం మయోక్తమ్
ఎంతగా ఈ ఉత్తమ స్తోత్రాన్ని వినితే, అంతగా జ్ఞానంతో నిండిపోతాడు. శ్రీ వాసుదేవుని కృపతో, నేను చెప్పినట్లే, అతనికి శుభం తప్పక లభిస్తుంది.
ఆమంత్ర్య స గురుం పశ్చాదుడ్డీయ లఘువిక్రమః ।। ఆనందకాననం పుణ్యం సంప్రాప్తో విజ్వలస్తదా
తన గురువును అభివాదం చేసి, విజ్వలుడు వేగంగా పయనించి, ఆనందవనంగా పుణ్యమైన ఆ అడవిని చేరాడు.
వృక్షచ్ఛాయాం సమాశ్రిత్య ఉపవిష్టో ముదాన్వితః । సమాలోక్య స రాజానం విమానేనాగతం పునః
ఒక చెట్టు నీడలో ఆశ్రయమై, సంతోషంగా కూర్చున్నాడు. అప్పుడు, మళ్ళీ విమానంలో వచ్చిన రాజును చూశాడు.
ఏష్యత్యసౌ కదా రాజా సుబాహుః ప్రియయా సహ ।। పాతకాన్మోచయిష్యామి స్తోత్రేణానేన వై కదా
రాజు సుబాహు తన ప్రియతో కలిసి ఎప్పుడు ఇక్కడికి వస్తాడో? ఈ స్తోత్రంతో అతన్ని పాపాల నుండి ఎప్పుడు విముక్తుడిని చేస్తానో అని ఆశిస్తున్నాను.
తావద్విమానః సంప్రాప్తః కింకిణీజాలమండితః ।। ఘంటారవసమాకీర్ణో వీణావేణుసమన్వితః
అంతలోనే గంటలతో అలంకరించబడిన, ఘంటారవాలతో నిండిన, వీణలు మరియు వంశీల స్వరాలతో కూడిన ఒక విమానం అక్కడికి వచ్చింది.
గంధర్వస్వరసంఘుష్టశ్చాప్సరోభిః సమన్వితః ।। సర్వకామసమృద్ధస్తు అన్నోదకవివర్జితః
ఆ విమానం గంధర్వుల సంగీతంతో మోగుతూ, అప్సరసలతో కూడి, అన్ని రకాల సుఖాలు కలిగి ఉండి, కానీ అన్నపానీయాలు లేని విధంగా ఉంది.
తస్మిన్యానే స్థితో రాజా సుబాహుః ప్రియయా సహ ।। సముత్తీర్ణో విమానాత్స సుతార్క్ష్య ప్రియయా సహ
ఆ యానంలో రాజు సుబాహు తన ప్రియతో కలిసి కూర్చున్నాడు. తరువాత విమానం నుండి దిగిన తరువాత కూడా తన ప్రియతో పాటు నిలబడ్డాడు.
శస్త్రమాదాయ తీక్ష్ణం తు యావత్కృంతతి తచ్ఛవమ్ ।। తావద్ధి విజ్వలేనాపి సమాహ్వానం కృతం తదా
అతడు పదునైన ఆయుధాన్ని తీసుకుని ఆ శవాన్ని కోయడం ప్రారంభించిన సమయంలో, అప్పుడు ఒక ప్రకాశవంతమైన రూపం పిలిచింది.
భో భోః పురుషశార్దూల దేవోపమ భవానిదమ్ ।। కరోతి నిర్ఘృణం కర్మ నృశంసైర్న చ శక్యతే
ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, దేవతలతో సమానమైనవాడా, నీవు ఎంత క్రూరమైన పనిని చేస్తున్నావు! ఇలాంటి దుష్టత్వాన్ని దుష్టులు కూడా చేయలేరు.
కర్తుం పురుషశార్దూల కోఽయం విధివిపర్యయః ।। దుష్కృతం సాహసం కర్మ నింద్యం లోకేషు సర్వదా
ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, ఇది ఏమి న్యాయానికి విరుద్ధంగా జరుగుతోంది? ఇలాంటి పాపకార్యాన్ని, అతి ధైర్యంగా చేసిన పనిని ప్రజలు ఎప్పుడూ నిందిస్తారు.
వేదాచారవిహీనం తు కస్మాత్ప్రారబ్ధవాని హ ।। తన్మే త్వం కారణం సర్వం కథయస్వ యథా తథా
వేదాచారాన్ని పాటించకుండా నీవు ఎందుకు ఇలాంటి పని ప్రారంభించావు? దయచేసి దీనికి కారణం ఏమిటో నాకు పూర్తిగా చెప్పు.
ఇత్యేవం భాషితం తస్య విజ్వలస్య మహాత్మనః ।। సమాకర్ణ్య మహారాజః స్వప్రియాం వాక్యమబ్రవీత్
మహాత్ముడు విజయలుడు ఇలా మాట్లాడిన మాటలు విని, రాజు తన ప్రియతో ఇలా అన్నాడు.
ప్రియే వర్షశతం భుక్తం మయేదం పాపకర్మణా ।। కదా న భాషితం కేన యథాయం పరిభాషతే
ప్రియమైనవాడా, నన్ను పాపకర్మ వల్ల నూరు సంవత్సరాలు బాధలు అనుభవించాను. ఇంతవరకు ఎవ్వరూ ఇలా నన్ను ప్రశ్నించలేదు, ఇప్పుడు ఈయన అడుగుతున్నాడు.