ఏవం శ్రుత్వా తతో రాజా భార్యయా సహ వై పునః । స్వశరీరస్య వై మాంసం భక్షతే ప్రియయా సహ
ఇలా విన్న రాజు, తన భార్యతో కలిసి, మళ్లీ తన శరీర మాంసాన్ని తినసాగాడు.
నిత్యమేవ మహాప్రాజ్ఞ తద్వత్పూర్ణం భవేద్వపుః । నిత్యం ప్రభక్షతే రాజా రాజ్ఞీ తస్య చ పుత్రక
ఓ మహాపండితా, ఎప్పుడూ అతని శరీరం మళ్లీ పూర్తిగా ఏర్పడేది. రాజు, రాణి ఇద్దరూ నిరంతరం దాన్ని తినేవారు, బిడ్డా.
యథాయథా చ రాజా చ భక్షతే చ కలేవరమ్ । హసేతే వై సదా నార్యౌ తయోర్భావం వదామ్యహమ్
రాజు తన శరీరాన్ని తినేటప్పుడు, ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు ఎప్పుడూ నవ్వేవారు. వారి నవ్వు వెనుక ఉన్న కారణాన్ని నేను చెబుతాను.
ప్రజ్ఞా సార్ద్ధం మహాసాధ్వీ చరిత్రం తస్య భూపతేః । హాస్యం హి కురుతే నిత్యం తస్య శ్రద్ధానపాయినీ
రాజు జ్ఞానం, ధర్మపత్నితో కలసి, అతని స్వభావాన్ని — అతని విశ్వాసరాహిత్యమైన భార్య ఎప్పుడూ అవహేళన చేసేది.
ప్రజ్ఞయా ప్రేర్యమాణేన న దత్తం శ్రద్ధయాన్వితమ్ । బ్రాహ్మణేభ్యః సుసంకల్ప్య అన్నముద్దిశ్య వైష్ణవే
జ్ఞానంతో ప్రేరేపించబడి, విశ్వాసం లేకుండా, బ్రాహ్మణులకు, మంచి సంకల్పంతో, విష్ణువుకు అర్పించిన అన్నాన్ని నేను ఇవ్వలేదు.
ఏవం స భక్షతే మాంసం స్వస్య కాయస్య నిత్యదా । యోషిదప్యాత్మకాయం చ రసైశ్చామృతసన్నిభైః
అందువల్ల అతను ఎప్పుడూ తన శరీర మాంసాన్ని తింటున్నాడు; ఆ స్త్రీ కూడా తన శరీరాన్ని, అమృతానికి సమానమైన రసాలతో తింటోంది.
తతో వర్షశతాంతే తు వామదేవం మహామునిమ్ । స్మృత్వా స గర్హయామాస ఆత్మానం ప్రతి సువ్రత
ఇలా వంద సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, వామదేవ మహర్షిని స్మరించుకుని, సుబాహు తనను తాను నిందించుకున్నాడు, ఓ సత్ప్రవర్తన కలవాడా.
న దత్తం పితృదేవేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యః కదా మయా । న దత్తమతిథిభ్యో హి వృద్ధేభ్యశ్చ విశేషతః
నేను ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు దానం చేయలేదు; అతిథులకు, ముఖ్యంగా వృద్ధులకు కూడా ఇవ్వలేదు.
దీనేభ్యో హి న దత్తం చ కృపయా చాతురాయ చ । ఏవం స భుంక్తే స్వం మాంసం గర్హయన్స్వీయ కర్మ చ
బాధపడే వారికి, దయతో గానీ, తెలివితో గానీ నేను దానం చేయలేదు. అందుకే తన పాపాన్ని తాను నిందించుకుంటూ తన శరీర మాంసాన్ని తింటున్నాడు.
ఏవం స్వమాంసం భుంజానం సుబాహుం ప్రియయా సహ । హసేతే చ తదా దృష్ట్వా ప్రజ్ఞా శ్రద్ధా చ ద్వే స్త్రియౌ
ఇలా సుబాహు తన ప్రియతో కలసి తన మాంసాన్ని తినేటప్పుడు, జ్ఞానం, విశ్వాసం అనే ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు అతన్ని చూసి నవ్వుతున్నారు.
తస్య కర్మవిపాకస్య శుభాత్మా హసతే నృప । మమ సంగప్రసంగేన న దత్తం పాపచేతన
తన కర్మ ఫలితంగా అతని శుభాత్మా నవ్వుతోంది, రాజా. దుష్టమనస్కుడా, నా సాంగత్యంతో ఏదీ దానం చేయలేదు.
ప్రజ్ఞా చ వచనైస్తైస్తు రాజానం హసతే పునః । క్వగతోసౌ మహామోహో యేన త్వం మోహితో నృప
జ్ఞానం ఆ మాటలతో మళ్లీ రాజును నవ్వుతోంది: రాజా, నిన్ను మాయలో ముంచిన ఆ గొప్ప మోహం ఎక్కడికి పోయింది?
లోభేన మోహయుక్తేన తమోగర్తే నిపాత్యతే । తత్రాపతిత్వా మామైవ పతితం దుఃఖసంకటే
లోభంతో, మాయతో కలిసిపోయి, మనిషి అంధకారపు గోతిలో పడిపోతాడు. అక్కడ పడిపోయినవాడు, తాను ఒంటరిగా బాధల్లో, కష్టాల్లో మునిగిపోయినట్టు అనుభవిస్తాడు.
దానమార్గం పరిత్యజ్య లోభమార్గం గతో నృప । భార్యయా సహ భుంక్ష్వ త్వం వ్యాపితః క్షుధయా భృశమ్
దానం మార్గాన్ని వదిలేసి, లోభ మార్గాన్ని ఎంచుకున్న రాజా! ఇప్పుడు నువ్వు నీ భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడాల్సిందే.
ఏవం తం హసతే ప్రజ్ఞా సుబాహుం ప్రియయాన్వితమ్ । ఏతద్ధి కారణం సర్వం తయోర్హాసస్య పుత్రక
ఇలా ప్రాజ్ఞ అనే జ్ఞానం, తన ప్రియమైన భార్యతో ఉన్న సుబాహును చూసి నవ్వింది. పిల్లా! వారిద్దరూ నవ్విన కారణం ఇదే.
భక్ష్యమాణస్య భూపస్య దేహం స్వం దుఃఖితే తదా । ఊచతుర్దేహిదేహీతి యాచ్యమానః సదైవ హి
ఆ రాజు బాధలో ఉండగా, తినబోయే సమయంలో, వారు ఎప్పుడూ 'నీ శరీరం ఇవ్వు, నీ శరీరం ఇవ్వు' అని అడుగుతూనే ఉన్నారు.
క్షుధాతృష్ణామహాప్రాజ్ఞ భీమరూపే భయానకే । పయసా మిశ్రితం భక్షం యాచేతే నృపతీశ్వరమ్
ఆ భయంకరమైన ఆకలి, దాహం రూపాలు, భయపడేలా ఉండి, నీళ్ళు కలిపిన ఆహారం ఇవ్వమని రాజును అడిగాయి.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్త్వయా పరిపృచ్ఛితమ్ । అన్యత్కిం తే ప్రవక్ష్యామి తద్వదస్వ మహామతే
నువ్వు అడిగిన ప్రతిదీ నేను చెప్పేశాను. ఇంకేమైనా తెలుసుకోవాలంటే చెప్పు, మహామతి!
విజ్వల ఉవాచ- వాసుదేవాభిధానం తత్స్తోత్రం కథయ మే పితః । యేన మోక్షం వ్రజేద్రాజా తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విజ్వలుడు ఇలా అన్నాడు — నాన్నా! వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రాన్ని నాకు చెప్పు. దానివల్ల రాజు మోక్షాన్ని పొందుతాడు, విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే శుభే వాక్యే విజ్వలేన మహాత్మనా ।। కుంజలో వదతాం శ్రేష్ఠః స్తోత్రం పుణ్యముదైరయత్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — మహాత్ముడైన విజ్వలుడు ఆ మంగళమైన మాటలు చెప్పిన తర్వాత, మాటల్లో శ్రేష్ఠుడైన కుంజలుడు పవిత్రమైన ఆ స్తోత్రాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.
ధ్యాత్వా నత్వా హృషీకేశం సర్వక్లేశవినాశనమ్ ।। సర్వశ్రేయః ప్రదాతారం హరేః స్తోత్రముదీరితమ్
హృషీకేశుని ధ్యానించి, నమస్కరించి, అన్ని కష్టాలను తొలగించేవాడైన హరిని స్మరిస్తూ, ఆ స్తోత్రాన్ని ఉచ్చరించారు.
వాసుదేవాభిధానం తత్సర్వశ్రేయః ప్రదాయకమ్ ।। మోక్షద్వారం సుఖోపేతం శాంతిదం పుష్టివర్ద్ధనమ్
వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రం అన్ని శుభాలను ఇస్తుంది, మోక్ష ద్వారాన్ని తెరుస్తుంది, సుఖాన్ని, శాంతిని, సంపదను పెంచుతుంది.
సర్వకామప్రదాతారం జ్ఞానదం జ్ఞానవర్ద్ధనమ్ ।। వాసుదేవస్య యత్స్తోత్రం విజ్వలాయ ప్రకాశితమ్
అది అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది, జ్ఞానాన్ని పెంచుతుంది. వాసుదేవుని ఆ స్తోత్రాన్ని విజ్వలుడికి తెలియజేశారు.
వాసుదేవాభిధానం చాప్రమేయం పుణ్యవర్ద్ధనమ్ ।। సోఽవగమ్య పితుః సర్వం విజ్వలః పక్షిణాంవరః
వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రం అపారమైనది, పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది. పక్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విజ్వలుడు తన తండ్రి నుండి దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నాడు.
తత్రగంతుంప్రచక్రామపితుఃపృష్టంతదానృప ।। ఏవం గంతుం కృతమతిం విజ్వలం జ్ఞానపారగమ్
అప్పుడు తన తండ్రిని అడిగి, రాజు అక్కడికి వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యాడు. అలాగే విజ్వలుడు కూడా జ్ఞానంలో నిపుణుడై, వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఉవాచ పుత్రం ధర్మాత్మా ఉపకారసముద్యతమ్
ధర్మమార్గంలో ఉన్న కుంజలుడు, మంచి చేయాలని తపనతో ఉన్న తన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
కుంజల ఉవాచ- పుత్ర తస్య మహజ్జానే పాతకం భూపతేః శృణు ।। యతో గత్వా పఠ స్వత్వం సుబాహోశ్చోపశృణ్వతః
కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు — కుమారా! ఆ రాజు చేసిన గొప్ప పాపాన్ని విను. అక్కడికి వెళ్లి, నువ్వే దాన్ని చదువుము. సుబాహు కూడా వినేలా చేయు.
యథాయథా శ్రోష్యతి స్తోత్రముత్తమం తథా తథా జ్ఞానమయో భవిష్యతి ।। శ్రీవాసుదేవస్య న సంశయో వై తస్య ప్రసాదాత్సుశివం మయోక్తమ్
ఎంతగా ఈ ఉత్తమ స్తోత్రాన్ని వినితే, అంతగా జ్ఞానంతో నిండిపోతాడు. శ్రీ వాసుదేవుని కృపతో, నేను చెప్పినట్లే, అతనికి శుభం తప్పక లభిస్తుంది.
ఆమంత్ర్య స గురుం పశ్చాదుడ్డీయ లఘువిక్రమః ।। ఆనందకాననం పుణ్యం సంప్రాప్తో విజ్వలస్తదా
తన గురువును అభివాదం చేసి, విజ్వలుడు వేగంగా పయనించి, ఆనందవనంగా పుణ్యమైన ఆ అడవిని చేరాడు.
వృక్షచ్ఛాయాం సమాశ్రిత్య ఉపవిష్టో ముదాన్వితః । సమాలోక్య స రాజానం విమానేనాగతం పునః
ఒక చెట్టు నీడలో ఆశ్రయమై, సంతోషంగా కూర్చున్నాడు. అప్పుడు, మళ్ళీ విమానంలో వచ్చిన రాజును చూశాడు.