గోదానం భూమిదానం తు అన్నోదకే చ వై త్వయా । జీవమానేన రాజేంద్ర న దత్తం బ్రాహ్మణాయ వై
ఆవు దానం, భూమి దానం, అన్నం, నీరు—ఇవి బ్రాహ్మణునికి నీవు బ్రతికున్నప్పుడే ఇవ్వలేదు, రాజేంద్ర.
మృత్యుకాలేపి నో దత్తం తస్మాత్క్షుధా ప్రవర్తతే । ఏతత్తే కారణం ప్రోక్తం జాతం కర్మవశానుగమ్
మరణ సమయంలో కూడా ఇవ్వలేదు. అందుకే నీకు ఆకలి కలుగుతోంది. ఇది నీ కర్మఫలితంగా వచ్చిన కారణం అని చెప్పాను.
యాదృశం తు కృతం కర్మ తాదృశం పరిభుజ్యతే । సుబాహురువాచ- కథం క్షుధా ప్రశాంతిం మే ప్రయాతి మునిసత్తమ
ఏ విధంగా కర్మ చేశావో, అలాగే అనుభవించాల్సి ఉంటుంది. సుబాహు అడిగాడు: మునిశ్రేష్ఠా, నా ఆకలి ఎలా శాంతిస్తుంది?
అనయా శోషితః కాయో హ్యతీవ పరిదూయతే । క్షుధాం ప్రతి ద్విజశ్రేష్ఠ ప్రాయశ్చిత్తం వదస్వ నౌః
ఈ ఆకలితో నా శరీరం పూర్తిగా ఎండిపోతోంది, చాలా బాధపడుతోంది. ద్విజశ్రేష్ఠా, ఈ ఆకలికి ప్రాయశ్చిత్తం ఏమిటో మాకు చెప్పు.
కర్మణశ్చాస్యఘోరస్య యథా శాంతిర్భవేన్మమ । వామదేవ ఉవాచ- ప్రాయశ్చిత్తం న చైవాస్తి ఋతేభోగాన్నృపోత్తమ
ఈ భయంకరమైన పాపానికి నాకు శాంతి ఎలా కలుగుతుంది? వామదేవుడు ఇలా అన్నాడు — రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, దాని ఫలితాన్ని అనుభవించకుండా పాపానికి పరిహారం లేదు.
కర్మణోస్య ఫలం సర్వం భవాన్స్వస్థః ప్రభోక్ష్యతి । యత్ర తే పతితః కాయః ప్రియాయాశ్చైవ భూపతే
భూపాలకా, నువ్వు చేసిన ఆ కార్యానికి వచ్చే ఫలితాన్ని నీవు పూర్తిగా, స్పష్టంగా అనుభవించవలసిందే. నీవు, నీ ప్రియమైన భార్యతో కలసి పడిపోయిన చోటే అది జరుగుతుంది.
యువాభ్యాం హి ప్రగంతవ్యమితశ్చైవ న సంశయః । ఉభాభ్యామపి భోక్తవ్యం కాయమక్షయమేవ తత్
నిజంగా, మీరు ఇద్దరూ ఇక్కడినుంచి వెళ్లక తప్పదు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. మీరు ఇద్దరూ మీకు తగిన శరీరాన్ని ఎప్పటికీ అనుభవించవలసిందే.
స్వంస్వం రాజన్న సందేహస్త్వయా వై ప్రియయా సహ । రాజోవాచ- కియత్కాలం ప్రభోక్తవ్యం మయైవం ప్రియయా సహ
రాజా, నువ్వు నీ ప్రియతో కలసి, నీకు తగినదాన్ని అనుభవించాల్సిందే — ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు. రాజు అడిగాడు — నేను నా ప్రియతో కలిసి ఎంతకాలం ఇలా అనుభవించాలి?
తదాదిశ మహాభాగ ప్రమాణం తద్వచో మమ । వామదేవ ఉవాచ- వాసుదేవ మహాస్తోత్రం మహాపాతకనాశనమ్
అది ఎంతకాలం అనేది నాకు చెప్పు మహాభాగా, నీ మాటే నాకు ప్రమాణం. వామదేవుడు అన్నాడు — వాసుదేవుని గొప్ప స్తోత్రం మహాపాతకాలను కూడా నశింపజేస్తుంది.
యదా త్వం శ్రోష్యసే పుణ్యం తదా మోక్షం ప్రయాస్యసి । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం గచ్ఛ రాజన్ప్రభుంక్ష్వహి
నీవు ఆ పవిత్రమైన స్తోత్రాన్ని వినినప్పుడు, అప్పుడు నీకు మోక్షం లభిస్తుంది. నీకు కావాల్సినది అంతా చెప్పాను; రాజా, ఇప్పుడు వెళ్లి నీ ఫలితాన్ని అనుభవించు.
ఏవం శ్రుత్వా తతో రాజా భార్యయా సహ వై పునః । స్వశరీరస్య వై మాంసం భక్షతే ప్రియయా సహ
ఇలా విన్న రాజు, తన భార్యతో కలిసి, మళ్లీ తన శరీర మాంసాన్ని తినసాగాడు.
నిత్యమేవ మహాప్రాజ్ఞ తద్వత్పూర్ణం భవేద్వపుః । నిత్యం ప్రభక్షతే రాజా రాజ్ఞీ తస్య చ పుత్రక
ఓ మహాపండితా, ఎప్పుడూ అతని శరీరం మళ్లీ పూర్తిగా ఏర్పడేది. రాజు, రాణి ఇద్దరూ నిరంతరం దాన్ని తినేవారు, బిడ్డా.
యథాయథా చ రాజా చ భక్షతే చ కలేవరమ్ । హసేతే వై సదా నార్యౌ తయోర్భావం వదామ్యహమ్
రాజు తన శరీరాన్ని తినేటప్పుడు, ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు ఎప్పుడూ నవ్వేవారు. వారి నవ్వు వెనుక ఉన్న కారణాన్ని నేను చెబుతాను.
ప్రజ్ఞా సార్ద్ధం మహాసాధ్వీ చరిత్రం తస్య భూపతేః । హాస్యం హి కురుతే నిత్యం తస్య శ్రద్ధానపాయినీ
రాజు జ్ఞానం, ధర్మపత్నితో కలసి, అతని స్వభావాన్ని — అతని విశ్వాసరాహిత్యమైన భార్య ఎప్పుడూ అవహేళన చేసేది.
ప్రజ్ఞయా ప్రేర్యమాణేన న దత్తం శ్రద్ధయాన్వితమ్ । బ్రాహ్మణేభ్యః సుసంకల్ప్య అన్నముద్దిశ్య వైష్ణవే
జ్ఞానంతో ప్రేరేపించబడి, విశ్వాసం లేకుండా, బ్రాహ్మణులకు, మంచి సంకల్పంతో, విష్ణువుకు అర్పించిన అన్నాన్ని నేను ఇవ్వలేదు.
ఏవం స భక్షతే మాంసం స్వస్య కాయస్య నిత్యదా । యోషిదప్యాత్మకాయం చ రసైశ్చామృతసన్నిభైః
అందువల్ల అతను ఎప్పుడూ తన శరీర మాంసాన్ని తింటున్నాడు; ఆ స్త్రీ కూడా తన శరీరాన్ని, అమృతానికి సమానమైన రసాలతో తింటోంది.
తతో వర్షశతాంతే తు వామదేవం మహామునిమ్ । స్మృత్వా స గర్హయామాస ఆత్మానం ప్రతి సువ్రత
ఇలా వంద సంవత్సరాలు గడిచిన తర్వాత, వామదేవ మహర్షిని స్మరించుకుని, సుబాహు తనను తాను నిందించుకున్నాడు, ఓ సత్ప్రవర్తన కలవాడా.
న దత్తం పితృదేవేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యః కదా మయా । న దత్తమతిథిభ్యో హి వృద్ధేభ్యశ్చ విశేషతః
నేను ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు దానం చేయలేదు; అతిథులకు, ముఖ్యంగా వృద్ధులకు కూడా ఇవ్వలేదు.
దీనేభ్యో హి న దత్తం చ కృపయా చాతురాయ చ । ఏవం స భుంక్తే స్వం మాంసం గర్హయన్స్వీయ కర్మ చ
బాధపడే వారికి, దయతో గానీ, తెలివితో గానీ నేను దానం చేయలేదు. అందుకే తన పాపాన్ని తాను నిందించుకుంటూ తన శరీర మాంసాన్ని తింటున్నాడు.
ఏవం స్వమాంసం భుంజానం సుబాహుం ప్రియయా సహ । హసేతే చ తదా దృష్ట్వా ప్రజ్ఞా శ్రద్ధా చ ద్వే స్త్రియౌ
ఇలా సుబాహు తన ప్రియతో కలసి తన మాంసాన్ని తినేటప్పుడు, జ్ఞానం, విశ్వాసం అనే ఆ ఇద్దరు స్త్రీలు అతన్ని చూసి నవ్వుతున్నారు.
తస్య కర్మవిపాకస్య శుభాత్మా హసతే నృప । మమ సంగప్రసంగేన న దత్తం పాపచేతన
తన కర్మ ఫలితంగా అతని శుభాత్మా నవ్వుతోంది, రాజా. దుష్టమనస్కుడా, నా సాంగత్యంతో ఏదీ దానం చేయలేదు.
ప్రజ్ఞా చ వచనైస్తైస్తు రాజానం హసతే పునః । క్వగతోసౌ మహామోహో యేన త్వం మోహితో నృప
జ్ఞానం ఆ మాటలతో మళ్లీ రాజును నవ్వుతోంది: రాజా, నిన్ను మాయలో ముంచిన ఆ గొప్ప మోహం ఎక్కడికి పోయింది?
లోభేన మోహయుక్తేన తమోగర్తే నిపాత్యతే । తత్రాపతిత్వా మామైవ పతితం దుఃఖసంకటే
లోభంతో, మాయతో కలిసిపోయి, మనిషి అంధకారపు గోతిలో పడిపోతాడు. అక్కడ పడిపోయినవాడు, తాను ఒంటరిగా బాధల్లో, కష్టాల్లో మునిగిపోయినట్టు అనుభవిస్తాడు.
దానమార్గం పరిత్యజ్య లోభమార్గం గతో నృప । భార్యయా సహ భుంక్ష్వ త్వం వ్యాపితః క్షుధయా భృశమ్
దానం మార్గాన్ని వదిలేసి, లోభ మార్గాన్ని ఎంచుకున్న రాజా! ఇప్పుడు నువ్వు నీ భార్యతో కలిసి తీవ్రమైన ఆకలితో బాధపడాల్సిందే.
ఏవం తం హసతే ప్రజ్ఞా సుబాహుం ప్రియయాన్వితమ్ । ఏతద్ధి కారణం సర్వం తయోర్హాసస్య పుత్రక
ఇలా ప్రాజ్ఞ అనే జ్ఞానం, తన ప్రియమైన భార్యతో ఉన్న సుబాహును చూసి నవ్వింది. పిల్లా! వారిద్దరూ నవ్విన కారణం ఇదే.
భక్ష్యమాణస్య భూపస్య దేహం స్వం దుఃఖితే తదా । ఊచతుర్దేహిదేహీతి యాచ్యమానః సదైవ హి
ఆ రాజు బాధలో ఉండగా, తినబోయే సమయంలో, వారు ఎప్పుడూ 'నీ శరీరం ఇవ్వు, నీ శరీరం ఇవ్వు' అని అడుగుతూనే ఉన్నారు.
క్షుధాతృష్ణామహాప్రాజ్ఞ భీమరూపే భయానకే । పయసా మిశ్రితం భక్షం యాచేతే నృపతీశ్వరమ్
ఆ భయంకరమైన ఆకలి, దాహం రూపాలు, భయపడేలా ఉండి, నీళ్ళు కలిపిన ఆహారం ఇవ్వమని రాజును అడిగాయి.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్త్వయా పరిపృచ్ఛితమ్ । అన్యత్కిం తే ప్రవక్ష్యామి తద్వదస్వ మహామతే
నువ్వు అడిగిన ప్రతిదీ నేను చెప్పేశాను. ఇంకేమైనా తెలుసుకోవాలంటే చెప్పు, మహామతి!
విజ్వల ఉవాచ- వాసుదేవాభిధానం తత్స్తోత్రం కథయ మే పితః । యేన మోక్షం వ్రజేద్రాజా తద్విష్ణోః పరమం పదమ్
విజ్వలుడు ఇలా అన్నాడు — నాన్నా! వాసుదేవుని పేరుతో ఉన్న ఆ స్తోత్రాన్ని నాకు చెప్పు. దానివల్ల రాజు మోక్షాన్ని పొందుతాడు, విష్ణువు పరమపదాన్ని చేరతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తే శుభే వాక్యే విజ్వలేన మహాత్మనా ।। కుంజలో వదతాం శ్రేష్ఠః స్తోత్రం పుణ్యముదైరయత్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — మహాత్ముడైన విజ్వలుడు ఆ మంగళమైన మాటలు చెప్పిన తర్వాత, మాటల్లో శ్రేష్ఠుడైన కుంజలుడు పవిత్రమైన ఆ స్తోత్రాన్ని చెప్పడం మొదలుపెట్టాడు.