అమృతాజ్జజ్ఞిరే సర్వా ఓషధ్యః పుష్టిహేతవః । అన్నమేవ సుసంస్కృత్య ఔషధవ్యంజనాన్వితమ్
అమృతంనుండే అన్ని ఔషధులు, శక్తిని పెంచే వాటి అన్నీ పుట్టాయి; మంచి రుచితో, ఔషధ కూరగాయలతో కలిపిన అన్నాన్ని
దేవేభ్యో విష్ణురూపేభ్య ఇతి సంకల్ప్య దీయతే । పితృభ్యో విష్ణురూపేభ్యో హస్తే చ బ్రాహ్మణస్య హి
దేవతలకు విష్ణురూపంగా, పితృదేవతలకు విష్ణురూపంగా, బ్రాహ్మణుని చేతిలో ఉంచుతూ, ఈ సంకల్పంతో సమర్పించాలి.
అతిథిభ్యస్తతో దత్వా పరిజనం ప్రభోజయేత్ । స్వయం తు భుంజతే పశ్చాత్తదన్నమమృతోపమమ్
అతిథులకు ఇచ్చిన తర్వాత, తన ఇంటివారిని తినిపించాలి; తరువాత ఆ అన్నాన్ని తానే తినవచ్చు, అది అమృతంతో సమానం.
ప్రేత్య దుఃఖం న చైవాస్తి తస్య సౌఖ్యం తు భూపతే । బ్రాహ్మణాః పితరో దేవాః క్షత్రరూపాశ్చ భూపతే
అతడు మరణించిన తర్వాత బాధ ఉండదు, రాజా! సుఖమే ఉంటుంది; బ్రాహ్మణులు, పితృదేవతలు, దేవతలు, క్షత్రియులు, రాజా!
యథా హి కర్షకః కశ్చిత్సుకృషిం కురుతే సదా । తద్వన్మర్త్యః కృషిం కుర్యాత్క్షేత్రే విప్రాస్యకే నృప
ఎలా ఒక రైతు ఎప్పుడూ మంచి పొలాన్ని సాగు చేస్తాడో, అలాగే మానవుడు బ్రాహ్మణుని పొలాన్ని సాగు చేయాలి, రాజా!
స్వభావలాంగలేనాపి శ్రద్ధా శస్త్రేణ భేదయేత్ । వృషభౌ తు మతౌ నిత్యం బుద్ధిశ్చైవ తపస్తథా
తన స్వభావం అనే లాంగలంతో, విశ్వాసం అనే ఆయుధంతో పొలాన్ని దున్నాలి; బుద్ధి, తపస్సు అనే రెండు ఎద్దులు ఎప్పుడూ అవసరం.
సత్యజ్ఞానానుభావీశః శుద్ధాత్మా తు ప్రతోదకః । విప్రనామ్ని మహాక్షేత్రే నమస్కారైర్విసర్జయేత్
సత్యం, జ్ఞానం, అనుభవం, అధికారం ఇవే ప్రేరణ; శుద్ధాత్మ కూడా. బ్రాహ్మణుడు అనే గొప్ప పొలంలో నమస్కారాలతో విత్తనం వేయాలి.
స్ఫోటయేత్కల్మషం నిత్యం కృషికో హి యథా నృప । క్షేత్రస్య ఉద్యమే యుక్తో విష్ణుకామః ప్రసాదయేత్
రైతు ఎప్పుడూ కల్మషాన్ని తొలగించేదిలా, రాజా! మనిషి కూడా పాపాన్ని ఎప్పుడూ తొలగించాలి; విష్ణువును కోరుతూ, ఆ పొలంలో శ్రద్ధగా ఉండి ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందాలి.
తద్వద్వాక్యైః శుభైః పుణ్యైర్విప్రాంశ్చాపి ప్రసాదయేత్ । పర్వతీర్థాప్తికాలశ్చ ఘనరూపోభివర్షణే
అదే విధంగా, శుభమైన, పుణ్యమైన మాటలతో బ్రాహ్మణులను సంతోషపెట్టాలి. పర్వత ప్రాంతాల్లో విత్తనాలు వేసే కాలం వచ్చినప్పుడు, మేఘాలు వర్షం కురిపించినప్పుడు,
వప్తుకామో భవేత్క్షేత్రీ తతః క్షేత్రే ప్రవాపయేత్ । తద్వద్భూపప్రసన్నాయ విప్రాయ పరిదీయతే
అప్పుడే రైతు విత్తనాలు వేసేందుకు తన పొలాన్ని నీటితో నింపుతాడు. అలాగే, రాజా! సంతోషించిన బ్రాహ్మణునికి దానం ఇస్తారు.
క్షేత్రస్య ఉప్తబీజస్య యథా క్షేత్రీ ప్రభుంజతి । ఫలమేవ మహారాజ తథా దాతా భునక్తి చ
రైతు తన పొలంలో విత్తనాలు వేసి, ఆ ఫలితాన్ని అనుభవించినట్లే, మహారాజా! దానం చేసినవాడు కూడా ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ప్రేత్య చాత్రైవ నిత్యం చ తృప్తో భవతి నాన్యథా । బ్రాహ్మణాః పితరో దేవాః క్షేత్రరూపా న సంశయః
ఇక్కడే కాదు, మరణానంతరమూ కూడా ఎప్పుడూ తృప్తి కలుగుతుంది; వేరేలా కాదు. బ్రాహ్మణులు, పితృదేవతలు, దేవతలు — వీరంతా పొలాల రూపంలో ఉన్నారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మానవానాం మహారాజ వాపితాః ప్రదదంతి చ । ఫలమేవం న సందేహో యాదృశం తాదృశం ధ్రువమ్
మహారాజా! మనుషుల సాగునీటి పొలాలు తప్పకుండా ఫలితాన్ని ఇస్తాయి. చేసిన పని ఎలా ఉంటే, ఫలితం కూడా అలాగే ఉంటుందన్నదానిలో సందేహం లేదు.
కటుకాద్ధి న జాయేత రాజన్మధుర ఏవ చ । తద్వచ్చ మధురాఖ్యాచ్చ న జాయేత్కటుకః పునః
రాజా! చేదు పదార్థాల నుంచి తీపి రాదు. అలాగే, తీపిగా పిలవబడే వాటి నుంచి మళ్లీ చేదు రాదు.
యాదృశం వపతే బీజం తాదృశం ఫలమశ్నుతే । న వాపయతి యః క్షేత్రం న స భుంజతి తత్ఫలమ్
ఎలాంటి విత్తనం వేస్తే, అలాంటి ఫలితమే లభిస్తుంది. ఎవడు పొలంలో విత్తనం వేయడో, వాడికి ఆ ఫలం దక్కదు.
తద్వద్విప్రాశ్చ దేవాశ్చ పితరః క్షేత్రరూపిణః । దర్శయంతి ఫలం రాజన్దత్తస్యాపి న సంశయః
అదేవిధంగా, రాజా! బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, పితృదేవతలు పొలాల రూపంలో ఉన్నారు. వారు ఇచ్చిన దానానికి ఫలితాన్ని చూపిస్తారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యాదృశం హి కృతం కర్మ త్వయైవ చ శుభాశుభమ్ । తాదృశం భుంక్ష్వ వై రాజన్నన్యథా తన్న జాయతే
రాజా! నీవు చేసిన మంచి, చెడు కార్యం ఏదైనా, దానికి తగిన ఫలితాన్ని అనుభవించాల్సిందే; వేరేలా జరగదు.
న పురా దేవవిప్రేభ్యః పితృభ్యశ్చ కదాచన । మిష్టాన్నపానమేవాపి దత్తం సుమనసా తదా
ఇంతకు ముందు, దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు, పితృదేవతలకు, నీవు ఎప్పుడూ ఆనందంగా రుచికరమైన అన్నపానీయాలు ఇవ్వలేదు.
సుభోజ్యైర్భోజనైర్మృష్టైర్మధురైశ్చోష్యపేయకైః । సుభక్ష్యైరాత్మనా భుక్తం కస్మై దత్తం న చ త్వయా
ఉత్తమమైన, రుచికరమైన భోజనాలు, తీపి పదార్థాలు, మంచి పానీయాలు నీవు తినిపించుకున్నావే కానీ, వేరే వారికి ఇవ్వలేదు.
స్వశరీరం త్వయా పుష్టమన్నైరమృతసన్నిభైః । యస్మాత్కృతం మహారాజ తస్మాత్క్షుధా ప్రవర్తతే
మహారాజా! అమృతానికి సమానమైన అన్నంతో నీవు నీ శరీరాన్ని పోషించుకున్నావు. అందుకే ఇప్పుడు నీకు ఆకలి కలుగుతోంది.
కర్మైవ కారణం రాజన్నరాణాం సుఖదుఃఖయోః । జన్మమృత్య్వోర్మహాభాగ భుంక్ష్వ తత్కర్మణః ఫలమ్
రాజా! మనుషులకు సుఖదుఃఖాలకు కారణం కర్మే. మహాభాగ! పుట్టుక, మరణంలో నీ కార్యఫలితాన్ని అనుభవించు.
పూర్వేపి చ మహాత్మానో దివం ప్రాప్తాః స్వకర్మణా । పునః ప్రయాతా భూర్లోకం కర్మణః క్షయకాలతః
పూర్వంలో మహాత్ములు తమ సొంత కర్మఫలితంతో స్వర్గాన్ని పొందారు. కానీ ఆ పుణ్యం ముగిసిన తర్వాత మళ్లీ భూమికి వచ్చారు.
నలో భగీరథశ్చైవ విశ్వామిత్రో యుధిష్ఠిరః । కర్మణైవ హి సంప్రాప్తాః స్వర్గం రాజన్స్వకాలతః
నలుడు, భగీరథుడు, విశ్వామిత్రుడు, యుధిష్ఠిరుడు — రాజా! వీరందరూ తమ కర్మబలంతోనే తగిన సమయంలో స్వర్గాన్ని పొందారు.
దిష్టం హి ప్రాక్తనం కర్మ తేన దుఃఖం సుఖం లభేత్ । తదుల్లంఘయితుం రాజన్కః సమర్థోపి హీశ్వరః
మునుపు చేసిన కర్మఫలితంతోనే సుఖం, దుఃఖం లభిస్తుంది. రాజా! దాన్ని దాటి పోవడంలో దేవతలు కూడా సమర్థులు కారు.
అథ తస్మాన్నృపశ్రేష్ఠ స్వర్గతస్యాపి తేఽభవత్ । క్షుత్తృష్ణాసంభవో వేగస్తతో దుష్టం హి కర్మ తే
అందువల్ల, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు స్వర్గంలో ఉన్నా ఆకలి, దాహం కలిగాయి. ఇది నీ చెడు కర్మ వల్లే జరిగింది.
యది తే క్షుత్ప్రతీకారో హ్యభీష్టో నృపసత్తమ । తద్గత్వా భుంక్ష్వ కాయం స్వమానందారణ్యసంస్థితమ్
రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీకు ఆకలి నివారణ కావాలనుకుంటే, అడవిలో ఉన్న నీ శరీరాన్ని వెళ్లి తిను.
తవ చేయం మహారాజ్ఞీ క్షుత్క్షామాతీవ దృశ్యతే । సుబాహురువాచ- కియత్కాలమిదం కర్మ కర్తవ్యం ప్రియయా సహ
నీ మహారాణి ఆకలితో చాలా క్షీణించిపోయినట్టు కనిపిస్తోంది. సుబాహు ఇలా అడిగాడు: నా ప్రియతో కలిసి ఈ కార్యాన్ని ఎంత కాలం చేయాలి?
తన్మే బ్రూహి మహాభాగానుగ్రహో దృశ్యతే కదా । కస్య దానేన కిం పుణ్యం ద్రవ్యస్య మునిసత్తమ
అందుకే, మహాభాగ, నీ అనుగ్రహం ఎప్పుడు లభిస్తుంది చెప్పు. ఏ వస్తువు దానం చేస్తే పుణ్యం కలుగుతుంది, మునిశ్రేష్ఠా, దయచేసి వివరించు.
తత్ప్రబ్రూహి మహాప్రాజ్ఞ యది తుష్టోసి సాంప్రతమ్ । వామదేవ ఉవాచ- అన్నదానాన్మహాసౌఖ్యముదకస్య మహామతే
మహాప్రజ్ఞుడా, నీవు ఈ సమయంలో సంతుష్టుడివైతే దయచేసి నాకు చెప్పు. వామదేవుడు ఇలా అన్నాడు: అన్నదానం వల్ల గొప్ప ఆనందం లభిస్తుంది, నీటి దానం వల్ల కూడా—
భుంజంతి మర్త్యాః స్వర్గం వై పీడ్యంతే నైవ పాతకైః । యదా దానం న దత్తం తు భవేదపి హి మానవైః
మనుషులు స్వర్గంలో సుఖంగా ఉంటారు, పాపాలు వారిని బాధించవు. కాని, దానం చేయకపోతే—