రాజాపి ప్రియయా సార్ద్ధం క్షుధాతృష్ణాప్రపీడితః । న పశ్యతి హృషీకేశం దుఃఖేన మహతాన్వితః
రాజు తన ప్రియతో కలిసి ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, హృషీకేశుని చూడలేక, గొప్ప దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవం స దుఃఖితో రాజా ప్రియయా సహ సత్తమ । ఆకుల వ్యాకులో జాతః పీడితః క్షుధయా భృశమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — అలా రాజు తన ప్రియతో కలిసి, ఆకలితో బాగా బాధపడుతూ, చాలా కలవరపడి, మనశ్శాంతి కోల్పోయాడు.
ఇతశ్చేతశ్చ వేగైశ్చ ధావతే వసుధాధిపః । సర్వాభరణశోభాంగో వస్త్రచందనభూషితః
ఈదికదిక పరుగెత్తుతూ, భూమిపతి అన్ని ఆభరణాలతో, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, చందనం పూసుకుని తిరిగాడు.
పుష్పమాలాప్రశోభాంగో హారకుండలకంకణైః । రత్నదీప్తిప్రశోభాంగః ప్రయయౌ స మహీపతిః
పుష్పమాలలు, హారాలు, కుండలాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడి, రత్నాల కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఆ మహారాజు ముందుకు వెళ్లాడు.
ఏవం దుఃఖసమాచారః స్తూయమానశ్చ పాఠకైః । దుఃఖశోకసమావిష్టః స్వప్రియాం వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా బాధతో ఉన్నా, పాఠకులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, దుఃఖంతో, శోకంతో నిండిపోయి, తన ప్రియతో ఇలా మాట్లాడాడు.
విష్ణులోకమహం ప్రాప్తస్త్వయా సహ సుశోభనే । ఋషిభిః స్తూయమానోపి విమానేనాపి భామిని
ఓ అందమైనవాడా! నీతో కలిసి నేను విష్ణు లోకాన్ని చేరాను. ఋషులు స్తుతించగా, విమానంలో ఉండగా కూడా, ఓ సుందరిని!
కర్మణా కేన మే చేయం క్షుధాతీవ ప్రవర్ద్ధతే । విష్ణులోకం చ సంప్రాప్య న దృష్టో మధుసూదనః
ఏ కార్యం వల్ల నాకు ఈ తీవ్రమైన ఆకలి కలిగిందో? విష్ణు లోకానికి వచ్చి కూడా మధుసూదనుని చూడలేకపోతున్నాను.
తత్కిం హి కారణం భద్రే న భునజ్మి మహత్ఫలమ్ । కర్మణాథ నిజేనాపి ఏతద్దుఃఖం ప్రవర్త్తతే
ఏ కారణంతో నేను ఈ మహా ఫలాన్ని అనుభవించలేకపోతున్నానో, లేదా నా స్వంత కర్మ వల్లే ఈ దుఃఖం కలుగుతోందో?
సైవం శ్రుత్వా చ తద్వాక్యం రాజానమిదమబ్రవీత్
ఆమె ఆ మాటలు విని, రాజుతో ఇలా చెప్పింది.
భార్యోవాచ- సత్యముక్తం త్వయా రాజన్నాస్తి ధర్మస్య వై ఫలమ్ । వేదశాస్త్రపురాణేషు యే పఠంతి చ బ్రాహ్మణాః
భార్య ఇలా చెప్పింది — రాజా! నువ్వు నిజమే అన్నావు. ధర్మానికి ఫలం లేదని వేదాలు, శాస్త్రాలు, పురాణాలలో బ్రాహ్మణులు పఠిస్తారు.
దుఃఖశోకౌ విధూయేహ సర్వదోషైః ప్రముచ్యతే । నామోచ్చారేణ దేవస్య విష్ణోశ్చైవ సుచక్రిణః
ఇక్కడ దుఃఖం, శోకాన్ని తొలగించి, అన్ని దోషాలనుండి విముక్తి కలుగుతుంది. విష్ణువు అనే దైవనామాన్ని ఉచ్చరిస్తే చాలు.
పుణ్యాత్మానో మహాభాగా ధ్యాయమానా జనార్దనమ్ । త్వయైవారాధితో దేవః శంఖచక్రగదాధరః
పుణ్యాత్ములు, మహాభాగ్యులు జనార్దనుని ధ్యానం చేస్తారు. శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన దేవుడు నీవు చేసిన ఆరాధనతో సంతుష్టుడయ్యాడు.
అన్నాదిదానం విప్రేభ్యో న ప్రదత్తం ద్విజోదితమ్ । ఫలం తస్య ప్రజానామి న దృష్టో మధుసూదనః
ద్విజులకు అన్నాదిదానం చేయకపోవడం వల్ల ఫలితం ఏమిటో నాకు తెలుసు. అందుకే మధుసూదనుడు నాకు కనబడలేదు.
క్షుధా మే బాధతే రాజంస్తృష్ణా చైవ ప్రశోషయేత్ । కుంజల ఉవాచ- ఏవముక్తస్తు ప్రియయా రాజా చింతాకులేంద్రియః
రాజా! నాకు ఆకలి బాధిస్తోంది, దాహం కూడా నన్ను ఎండబెట్టేస్తోంది. కుఞ్జలుడు ఇలా అన్నాడు— ప్రియమైన భార్య మాటలు విని రాజు ఆందోళనతో ఉన్నాడు.
తతో దృష్ట్వా మహాపుణ్యమాశ్రమం శ్రమనాశనమ్ । దివ్యవృక్షసమాకీర్ణం తడాగైరుపశోభితమ్
అప్పుడా రాజు, ఎంతో పుణ్యమైన, శ్రమను పోగొట్టే, దివ్యవృక్షాలతో నిండిన, చెరువులతో అలంకరించబడిన ఒక ఆశ్రమాన్ని చూశాడు.
వాపీకుండతడాగైశ్చ పుణ్యతోయప్రపూరితైః । హంసకారండవాకీర్ణం కహ్లారైరుపశోభితమ్
ఆ ఆశ్రమం బావులు, కుంటలు, చెరువులతో, పవిత్రమైన నీటితో నిండి, హంసలు, కాకిళ్లు విరివిగా ఉండి, కమలాలతో అందంగా కనిపించింది.
ఆశ్రమః శోభతే పుత్ర మునిభిస్తత్త్వవేదిభిః । దివ్యవృక్షసమాకీర్ణం మృగవ్రాతైశ్చ శోభితమ్
పుత్రా! ఆ ఆశ్రమం సత్యాన్ని తెలుసుకున్న మునులతో, దివ్యవృక్షాలతో నిండి, జింకల గుంపులతో అలంకరించబడి ప్రకాశించింది.
నానాపుష్పసమాకీర్ణం హృద్యగంధసమాకులమ్ । ద్విజసిద్ధైః సమాకీర్ణమృషిశిష్యైః సమాకులమ్
అందులో色色 పువ్వులు విరివిగా ఉండి, మధురమైన సువాసనలు వ్యాపించి, ద్విజులు, సిద్ధులు, మునిశిష్యులతో నిండిపోయింది.
యోగియోగేంద్ర సంఘుష్టం దేవవృందైరలంకృతమ్ । కదలీవనసంబాధైః సుఫలైః పరిశోభితమ్
యోగులు, మహాయోగుల సమూహాలతో నిండిపోయి, దేవతల సమూహాలతో అలంకరించబడి, సుగంధమైన అరటికాయ తోటలతో ప్రకాశించింది.
నానావృక్షసమాకీర్ణం సర్వకామసమన్వితమ్ । శ్రీఖండైశ్చారుగంధైశ్చ సుఫలైః శోభితం సదా
వివిధ రకాల వృక్షాలతో నిండి, అన్ని కోరికలు తీరేలా ఉండి, ఎప్పుడూ సువాసనలతో పరిమళించే చందన వృక్షాలు, రుచికరమైన ఫలాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ఏవం పుణ్యం సమాకీర్ణం బ్రహ్మలక్ష్మసమాయుతమ్ । స సుబాహుస్తతో రాజా తయా సుప్రియయా సహ
అలా, పుణ్యంతో నిండిన, బ్రహ్మచిహ్నంతో కూడిన ఆ ప్రదేశంలో రాజు సుబాహు తన ప్రియ భార్యతో కలిసి ప్రవేశించాడు.
ప్రవివేశ మహాపుణ్యం తద్వనం సర్వకామదమ్ । భాసమానో దిశః సర్వా యత్రాస్తే సూర్యసంనిభః
అతడు ఆ మహాపుణ్యవంతమైన, అన్ని కోరికలు తీరే అరణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ అన్ని దిక్కులూ ప్రకాశిస్తూ, సూర్యుని వంటి ఒక మహాత్ముడు ఉన్నాడు.
రాజమానో మహాదీప్త్యా పరయా సూర్యసంనిభః । యోగాసనసమారూఢో యోగపట్టేన సంవృతః
అతడు అపారమైన తేజస్సుతో, సూర్యుని లాగా ప్రకాశిస్తూ, యోగాసనంలో కూర్చొని, యోగపట్టాతో కప్పబడి ఉన్నాడు.
వామదేవఋషిశ్రేష్ఠో వైష్ణవానాం వరస్తథా । ధ్యాయమానో హృషీకేశం భుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్
వామదేవుడు అనే మునిశ్రేష్ఠుడు, వైష్ణవులలో ఉత్తముడు, హృషీకేశుని ధ్యానిస్తూ, భోగమోక్షాలను ప్రసాదించేవాడిగా ఉన్నాడు.
వామదేవం మహాత్మానం తం దృష్ట్వా మునిసత్తమమ్ । త్వరం గత్వా ప్రణమ్యైవ స రాజా ప్రియయా సహ
ఆ మహాత్ముడైన వామదేవుని చూసి, రాజు తన ప్రియతో కలిసి త్వరగా వెళ్లి నమస్కరించాడు.
వామదేవస్తతో దృష్ట్వా ప్రణతం రాజసత్తమమ్ । ఆశీర్భిరభినంద్యైవ రాజానం ప్రియయాన్వితమ్
వామదేవుడు ఆ రాజును, అతని ప్రియతో కలిసి నమస్కరించడాన్ని చూసి, ఆశీర్వచనాలతో ఆహ్వానించాడు.
ఉపవేశ్యాసనే పుణ్యే సుబాహుం రాజసత్తమమ్ । ఆసనాది తతః పాద్యైరర్ఘపూజాదిభిస్తథా
వామదేవుడు సుబాహు అనే రాజును పవిత్ర ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, పాద్యార్ఘాదులతో, మర్యాదలతో సత్కరించాడు.
మునినా పూజితో భూపః ప్రియయా సహ చాగతః । అథ పప్రచ్ఛ రాజానం మహాభాగవతోత్తమమ్
ఆ ముని రాజును, అతని ప్రియతో కలిసి వచ్చినవారిని సత్కరించాడు. తరువాత రాజు ఆ మహాభాగవతుని ప్రశ్నించాడు.
వామదేవ ఉవాచ- త్వామహం విష్ణుధర్మజ్ఞం విష్ణుభక్తం నరోత్తమమ్ । జానే జ్ఞానేన రాజేంద్ర దివ్యేన చోలభూమిపమ్
వామదేవుడు ఇలా అన్నాడు— రాజేంద్రా! నీవు విష్ణుధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు, విష్ణుభక్తుడవు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడవు, చోళ రాజవు అని నేను దివ్యజ్ఞానంతో తెలుసు.
నిరామయశ్చాగతోసి తార్క్ష్యయా భార్యయా సహ । రాజోవాచ- నిరామయశ్చాగతోఽస్మి ప్రాప్తో విష్ణోః పరం పదమ్
నీవు ఆరోగ్యంగా, తార్క్ష్య అనే భార్యతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చావు. రాజు అన్నాడు— నేను ఆరోగ్యంగా వచ్చాను, విష్ణువు యొక్క పరమపదాన్ని పొందాను.