ఖగాన్నానావిధాంశ్చైవ విధ్వా కాంశ్చిత్ప్రపాతయేత్ । పక్షిణో ఘాతయన్క్రుద్ధో బర్హిణశ్చ విశేషతః
ఆయన రకరకాల పక్షులను వేటాడేవాడు, కోపంతో కొంతమందిని నేలకూల్చేవాడు, ముఖ్యంగా నెమళ్లు అయితే మరింతగా చంపేవాడు.
లుబ్ధకో హి మహాపాపో దుష్టో దుష్టజనప్రియః । భార్యా తథావిధా తస్య పుంశ్చలీ చ మహామయా
ఆ వేటగాడు మహాపాపి, దుష్టుడు, చెడ్డవాళ్లకు ఇష్టమైనవాడు. అతని భార్య కూడా అంతే, మోసపూరితురాలు, మాయగలదాలు.
ఏవం విహరతస్తస్య బహుకాలో వ్యవర్త్తత । ఏకదా నిశి పాపీయాన్శ్రీవృక్షోపరి సంస్థితః
ఇలా తిరుగుతూ అతనికి చాలాకాలం గడిచిపోయింది. ఒక రాత్రి, మరింత పాపాత్ముడైన వాడు, శ్రీవృక్షం మీద నిలబడి ఉన్నాడు.
కోలం హంతుం ధనుఃపాణిః శరం సంయోజ్య కార్ముకే । ఏవం నిశా గతా తస్య జాగ్రతో నిమిషస్య హి । మాఘమాసే సితాయాం వై చతుర్దశ్యాం నగాత్మజే
కొలిని వేటాడేందుకు విల్లు చేతబట్టి, బాణాన్ని సిద్ధం చేసుకున్నాడు. అలా అతను కన్నెత్తకుండా మెలకువగా ఉండగా, మాఘమాసంలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి రాత్రి మొత్తం గడిచిపోయింది.
శ్రీవృక్షపత్రాణి బహూని తత్ర సంచ్ఛేదయామాస రుషాన్వితోఽపి । శ్రీవృక్షమూలే పరివర్త్తమానం లిగం చ తస్యోపరితాని పేతుః
కోపంతో శ్రీవృక్షం ఆకులను చాలానే కోసి పడేశాడు. ఆ ఆకులు, అతను తిరుగుతున్నప్పుడు, శ్రీవృక్షం అడుగున ఉన్న లింగంపై పడ్డాయి.
శ్రీవృక్షపర్ణాని చ దైవయోగాత్జాతం చ సర్వం శివపూజనం తత్
దైవకృపవశాత్తు, ఆ శ్రీవృక్షం ఆకులన్నీ శివునికి పూజగా మారిపోయాయి.
గండూషకారిణా తేన స్నపనం చ మహత్కృతమ్ । అజ్ఞానినా చ తేనైవ పుష్కసేన దురాత్మనా
తన నోట్లో నీళ్లు పెట్టుకొని, అతను గొప్పగా అభిషేకం చేశాడు. అజ్ఞానంగా ఉన్నా, ఆ దురాత్ముడు పుష్కసుడు అలా చేసాడు.
మాఘమాసే సితే పక్షే చతుర్దశ్యాం విధూదయే । పుష్కసో హి దురాచారో నిష్పన్నో గతకల్మషః
మాఘమాసంలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి నాడు, చంద్రోదయ సమయంలో, ఆ దురాచారి పుష్కసుడు పాపాలన్నీ తొలగించుకున్నాడు.
తస్య భార్యా ప్రచండా చ ఆగతా తస్య సన్నిధౌ । నిరాశా చ నిరాహారా యత్రాసౌ పుష్కసః స్థితః
అతని భార్య, క్రూర స్వభావం కలదాలు, అక్కడ అతని సమక్షంలోకి వచ్చింది. ఆమె నిరాశతో, ఆకలితో ఉన్నది, అక్కడే పుష్కసుడు ఉండగా.
న ప్రాప్తః శూకరస్తేన మృగోఽపి మహిషోఽపి వా । అశనార్థం చ తస్యైవ అన్నమాదాయ భామినీ
అతనికి పంది, జింక, గేదె ఏదీ దొరకలేదు. అందుకే అతని భార్య భామినీ, అతను తినడానికి అన్నం తీసుకొచ్చింది.
తేన దృష్టా ప్రచండా సా ఆయాంతీ క్రూరలోచనా । సా తస్య భార్యా నద్యాం వై జలమధ్యే పపాత హ
ఆ క్రూరదృష్టి కలదాన్ని అతను దగ్గరికి వస్తున్నప్పుడు చూశాడు. ఆమె అతని భార్య, నదిలోని నీళ్లలో పడిపోయింది.
తావత్తయోక్తశ్చండాత్మా ఏహి శీఘ్రం చ భక్షయ । సమానీతం త్వదర్థం చ మత్స్యమాంసం మయాధునా
అప్పుడు ఆ క్రూరాత్మకురాలు, 'రా త్వరగా తిను, నీకోసం ఇప్పుడే చేప మాంసం తెచ్చాను,' అని చెప్పింది.
కృతం కిం మూఢ పూర్వేద్యుర్మాంసం పార్శ్వే న దృశ్యతే । నాశితం చ త్వయా మూఢ కుటుంబం లంఘతే తవ
'నీవు ఏమి చేసావు, మూర్ఖా? నిన్ను తీసుకొచ్చిన మాంసం పక్కన కనిపించడంలేదు. నీవే తినేసావు, మూర్ఖా, ఇంటి బాధ్యతను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు.'
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం చండాయాశ్చండరూపవాన్ । శివరాత్ర్యుపవాసేన రాత్రౌ జాగరణేన చ
ఆ క్రూర స్త్రీ మాటలు విని, ఆ క్రూర స్వభావుడు శివరాత్రి ఉపవాసం, రాత్రి మెలకువ వల్ల
శుద్ధాంతఃకరణో జాతః స్నాతుం నద్యాం శుచివ్రతః । యావత్స్నాతి స దుష్టాత్మా తావత్శ్వా తత్ర చాగతః
పరిశుద్ధమైన హృదయం కలవాడయ్యాడు. పవిత్రత వ్రతం పాటిస్తూ నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు. ఆ దుష్టుడు స్నానం చేస్తుండగా, అక్కడ ఒక కుక్క వచ్చింది.
శునా తదా భక్షితం చ సర్వం మాంసం సురేశ్వరి । చండా ప్రకుపితా తం చ శ్వానం హంతుముపస్థితా
అప్పుడు, దేవతల రాణీ, ఆ కుక్క అన్నీ మాంసం తినేసింది. చండా కోపంతో ఆ కుక్కను చంపడానికి సిద్ధమైంది.
నివారితా హి చండేన చండా ప్రకుపితా తదా । న హంతవ్యస్త్వయా చైష కిమనేనాశుభం కృతమ్
అప్పుడు చండుడు ఆమెను ఆపాడు, ఆమె ఎంత కోపంగా ఉన్నా. 'నీవు ఇతన్ని చంపకూడదు. ఇతను ఏ అపశకునం చేశాడు?' అని అన్నాడు.
తయోక్తం భక్షితం చాన్నం అనేనైవ దురాత్మనా । కిం త్వం భక్షయితా మూఢ భవితాద్య బుభుక్షితః
ఆమె, 'ఈ దుర్మార్గుడు అన్నం తినేశాడు. నీవు మూర్ఖుడా, నేడు ఆకలివచ్చినప్పుడు ఏమి తింటావు?' అని చెప్పింది.
పుష్కస ఉవాచ। యచ్ఛునా భక్షితం చాన్నం తేనాహం పరితోషితః । కిమనేన శరీరేణ నశ్వరేణ గతాయుషా
పుష్కసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ కుక్క తిన్న అన్నం నన్ను సంతృప్తిపరిచింది. ప్రాణం పోయిన ఈ నశ్వరమైన శరీరంతో నాకు ఏమి ఉపయోగం?
యే పుష్యంతి శరీరం వై సర్వభావేన భామిని । మూఢాస్తే పాపినో జ్ఞేయా లోకద్వయ బహిష్కృతాః
ఓ సుందరిని! శరీరాన్ని అన్ని విధాలా పోషించేవారు మూర్ఖులు, పాపులు. వారు ఇరు లోకాల నుండీ త్రోసివేయబడతారు.
తస్మాన్మానం పరిత్యజ్య కామం చాపి దురాత్మతామ్ । స్వస్థాభావవిమర్శేన తత్వబుధ్యా స్థిరా భవ
కాబట్టి, గర్వాన్ని, కోరికను, దుష్టత్వాన్ని విడిచిపెట్టి, నీ స్వస్థత గురించి ఆలోచిస్తూ, సత్యాన్ని తెలుసుకొని స్థిరంగా ఉండు.
అహమేతచ్ఛరీరం వై ఖఙ్గధారవ్రతేన చ । త్యక్ష్యామ్యద్య వరారోహే కిం చిరంజీవనేన మే
ఓ సుందరి! ఈ రోజు నేను ఖడ్గధార వ్రతంతో ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను. నాకు దీర్ఘాయుష్షుతో ఉండటం ఎందుకు అవసరం?
ఇత్యుక్త్వా ఖఙ్గమాకృష్య యావద్భినత్తి కం స్వకమ్ । ఆగతాశ్చ గణాస్తావద్బహవః శివనోదితాః
ఇలా చెప్పి, ఖడ్గాన్ని తీసుకుని తనను తాను కొట్టబోతున్న సమయంలో, శివుడు పంపిన అనేక గణాలు అక్కడికి వచ్చారు.
విమానాని బహూన్యత్ర ఆగతాని తదంతికే । దృష్ట్వా స చైవ తాన్యేవం విమానాని గణాంస్తథా
అప్పుడు అక్కడికి అనేక విమానాలు వచ్చాయి. ఆ విమానాలను, గణాలను చూసి పుష్కసుడు ఆశ్చర్యంగా చూశాడు.
ఉవాచ పరయా భక్త్యా పుష్కసోఽపి చ తాన్ప్రతి । కస్మాత్సమాగతా యూయం సర్వే రుద్రాక్షధారిణః
పుష్కసుడు గొప్ప భక్తితో వారిని అడిగాడు: మీరు అందరూ రుద్రాక్షమాలలు ధరించి ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు?
సర్వే స్ఫటికసంకాశాః సర్వే చంద్రార్ద్ధశేఖరాః । కపర్దినశ్చర్మపరీతవాససో భుజంగభోగైః కృతహారభూషణాః
వారు అందరూ స్ఫటికంలా మెరిసిపోతున్నారు, చంద్రకళను అలంకరించుకున్నారు, జటలు కలిగి, చర్మాలను ధరించి, పాము హారాలతో అలంకరించబడ్డారు.
శ్రియాన్వితా రుద్రసమానవీర్యా యథాతథం భో వదతోచితం మమ । పుష్కసేన తదా పృష్టా ఊచుస్తే రుద్రపార్షదాః
వారు మహిమాన్వితులు, రుద్రునితో సమానవీర్యశాలి. పుష్కసుడు అడిగినప్పుడు, ఆ రుద్రపార్షదులు సముచితంగా సమాధానం చెప్పారు.
గణా ఊచుః। ప్రేషితాస్మో వయం చండ శివేన పరమేష్ఠినా । ఆగచ్ఛ త్వరితో భూత్వా సస్త్రీకో యానమారుహ
గణాలు ఇలా అన్నారు: మేము పరమేశ్వరుడైన ఉగ్రశివుని ద్వారా పంపించబడ్డాము. త్వరగా రా, నీ భార్యతో కలిసి విమానంలో ఎక్కు.
లిగార్చనం కృతం యచ్చ త్వయా రాత్రౌ శివస్య చ । తేన కర్మవిపాకేన ప్రాప్తోఽసి పరమాం గతిమ్
నువ్వు రాత్రి శివునికి చేసిన లింగార్చన ఫలితంగా, ఆ కార్యఫలంతో, నీవు పరమగతిని పొందావు.
తథోక్తో వీరభద్రేణ ఉవాచ ప్రహసన్నివ । కిం మయా సుకృతం చీర్ణం పాపినా పుష్కసేన హి
వీరభద్రుడు ఇలా చెప్పగా, పుష్కసుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: నేను పాపి అయిన నేను ఏ మంచి పని చేసాను?