ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సంహితాయాముత్తరఖండే ఉమామహేశ్వరసంవాదే జాంబవతతీర్థమాహాత్మ్యంనామ పంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, యాభై అయిదు వేల శ్లోకాల సమాహితమైన ఉత్తరకాండలో, ఉమామహేశ్వర సంభాషణలో, జాంబవతతీర్థ మహాత్మ్యం అనే వంద యాభైవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సాభ్రమత్యాస్తటే గుప్తం తీర్థం పరమపావనమ్ । ఖఙ్గధారమితి ఖ్యాతం కలౌ గుప్తం భవిష్యతి
సభ్రమతీ నది తీరంలో, ఖంగధారమనే పేరుతో, పరమ పవిత్రమైన తీర్థం రహస్యంగా ఉంది. కలియుగంలో అది దాగి ఉంటుంది.
యత్ర ప్రసంగతః స్నాత్వా పీత్వా వాపో యదృచ్ఛయా । సర్వపాపవినిర్ముక్తో రుద్రలోకే మహీయతే
అక్కడ యథేచ్ఛగా స్నానం చేయడం లేదా నీళ్లు త్రాగడం వల్ల, అన్ని పాపాలు పోయి, రుద్రలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
యత్ర సాభ్రమతీ పుణ్యా కశ్యపానుగతా సతీ । రుద్రేణ హి జటాజూటే ధృతా పాతాలగామినః
అక్కడ, కశ్యపుని వెంబడించిన పవిత్రమైన సభ్రమతీ నది, పాతాళానికి పోవడానికి, రుద్రుడు తన జటాజూటంలో ఉంచాడు.
ఖఙ్గధారేతి వై నామ్నా రుద్రస్తత్రైవ సంస్థితః । యత్ర స్నాత్వా దివం యాతాః పాపినోఽపి సురేశ్వరి
అక్కడ ఖంగధారమనే పేరుతో రుద్రుడు స్వయంగా ఉన్నాడు. అక్కడ స్నానం చేసిన పాపులు కూడా, సురేశ్వరి, స్వర్గానికి వెళ్తారు.
అత్రైవోదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । కిరాతేన కృతం యచ్చ వ్రతం పరమదుష్కరమ్
ఇక్కడ ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తారు. ఒక కిరాతుడు చేసిన అత్యంత కఠినమైన వ్రతాన్ని గురించి చెబుతారు.
పార్వత్యువాచ। కిం నామ వై కిరాతోఽభూత్కిం తేన వ్రతమాహితమ్ । తత్సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి యథాతథ్యేన కథ్యతామ్
పార్వతి చెప్పింది: ఆ కిరాతుని పేరు ఏమిటి? అతడు ఏ వ్రతం ఆచరించాడు? ఇది అన్నీ నిజంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
నహ్యన్యో విద్యతే లోకే త్వాం వినా వదతాం వరః । తస్మాత్కథయ భో దేవ సర్వం శుశ్రూషణే హితమ్
ఈ లోకంలో నిన్ను మించినవాడు చెప్పేవారిలో లేడు. అందుకే, దేవా, వినదగినదంతా నీవు చెప్పు.
మహాదేవ ఉవాచ। ఆసీత్పురా మహారౌద్రశ్చండో నామ దురాత్మవాన్ । క్రూరః శఠో నైష్కృతికో భూతానాం చ భయావహః
మహాదేవుడు చెప్పాడు: ఒకప్పుడు చండుడు అనే మహారౌద్రుడు ఉండేవాడు. అతడు దురాత్మ, క్రూరుడు, మోసగాడు, దయలేని వాడు, భూతాలకు భయంకరుడు.
జాలేన మత్స్యాన్దుష్టాత్మా ఘాతయత్యనిశం తతః । భల్లైర్మృగాన్శ్వాపదాంశ్చ కృష్ణసారాన్సశల్లకాన్
ఆ దుష్టాత్ముడు వలలతో ఎప్పుడూ చేపలను చంపేవాడు. బాణాలతో జంతువులను, అడవి పశువులను, కృష్ణసారాలను, కొమ్ములున్న వాటిని వేటాడేవాడు.
ఖగాన్నానావిధాంశ్చైవ విధ్వా కాంశ్చిత్ప్రపాతయేత్ । పక్షిణో ఘాతయన్క్రుద్ధో బర్హిణశ్చ విశేషతః
ఆయన రకరకాల పక్షులను వేటాడేవాడు, కోపంతో కొంతమందిని నేలకూల్చేవాడు, ముఖ్యంగా నెమళ్లు అయితే మరింతగా చంపేవాడు.
లుబ్ధకో హి మహాపాపో దుష్టో దుష్టజనప్రియః । భార్యా తథావిధా తస్య పుంశ్చలీ చ మహామయా
ఆ వేటగాడు మహాపాపి, దుష్టుడు, చెడ్డవాళ్లకు ఇష్టమైనవాడు. అతని భార్య కూడా అంతే, మోసపూరితురాలు, మాయగలదాలు.
ఏవం విహరతస్తస్య బహుకాలో వ్యవర్త్తత । ఏకదా నిశి పాపీయాన్శ్రీవృక్షోపరి సంస్థితః
ఇలా తిరుగుతూ అతనికి చాలాకాలం గడిచిపోయింది. ఒక రాత్రి, మరింత పాపాత్ముడైన వాడు, శ్రీవృక్షం మీద నిలబడి ఉన్నాడు.
కోలం హంతుం ధనుఃపాణిః శరం సంయోజ్య కార్ముకే । ఏవం నిశా గతా తస్య జాగ్రతో నిమిషస్య హి । మాఘమాసే సితాయాం వై చతుర్దశ్యాం నగాత్మజే
కొలిని వేటాడేందుకు విల్లు చేతబట్టి, బాణాన్ని సిద్ధం చేసుకున్నాడు. అలా అతను కన్నెత్తకుండా మెలకువగా ఉండగా, మాఘమాసంలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి రాత్రి మొత్తం గడిచిపోయింది.
శ్రీవృక్షపత్రాణి బహూని తత్ర సంచ్ఛేదయామాస రుషాన్వితోఽపి । శ్రీవృక్షమూలే పరివర్త్తమానం లిగం చ తస్యోపరితాని పేతుః
కోపంతో శ్రీవృక్షం ఆకులను చాలానే కోసి పడేశాడు. ఆ ఆకులు, అతను తిరుగుతున్నప్పుడు, శ్రీవృక్షం అడుగున ఉన్న లింగంపై పడ్డాయి.
శ్రీవృక్షపర్ణాని చ దైవయోగాత్జాతం చ సర్వం శివపూజనం తత్
దైవకృపవశాత్తు, ఆ శ్రీవృక్షం ఆకులన్నీ శివునికి పూజగా మారిపోయాయి.
గండూషకారిణా తేన స్నపనం చ మహత్కృతమ్ । అజ్ఞానినా చ తేనైవ పుష్కసేన దురాత్మనా
తన నోట్లో నీళ్లు పెట్టుకొని, అతను గొప్పగా అభిషేకం చేశాడు. అజ్ఞానంగా ఉన్నా, ఆ దురాత్ముడు పుష్కసుడు అలా చేసాడు.
మాఘమాసే సితే పక్షే చతుర్దశ్యాం విధూదయే । పుష్కసో హి దురాచారో నిష్పన్నో గతకల్మషః
మాఘమాసంలో శుక్లపక్ష చతుర్దశి నాడు, చంద్రోదయ సమయంలో, ఆ దురాచారి పుష్కసుడు పాపాలన్నీ తొలగించుకున్నాడు.
తస్య భార్యా ప్రచండా చ ఆగతా తస్య సన్నిధౌ । నిరాశా చ నిరాహారా యత్రాసౌ పుష్కసః స్థితః
అతని భార్య, క్రూర స్వభావం కలదాలు, అక్కడ అతని సమక్షంలోకి వచ్చింది. ఆమె నిరాశతో, ఆకలితో ఉన్నది, అక్కడే పుష్కసుడు ఉండగా.
న ప్రాప్తః శూకరస్తేన మృగోఽపి మహిషోఽపి వా । అశనార్థం చ తస్యైవ అన్నమాదాయ భామినీ
అతనికి పంది, జింక, గేదె ఏదీ దొరకలేదు. అందుకే అతని భార్య భామినీ, అతను తినడానికి అన్నం తీసుకొచ్చింది.
తేన దృష్టా ప్రచండా సా ఆయాంతీ క్రూరలోచనా । సా తస్య భార్యా నద్యాం వై జలమధ్యే పపాత హ
ఆ క్రూరదృష్టి కలదాన్ని అతను దగ్గరికి వస్తున్నప్పుడు చూశాడు. ఆమె అతని భార్య, నదిలోని నీళ్లలో పడిపోయింది.
తావత్తయోక్తశ్చండాత్మా ఏహి శీఘ్రం చ భక్షయ । సమానీతం త్వదర్థం చ మత్స్యమాంసం మయాధునా
అప్పుడు ఆ క్రూరాత్మకురాలు, 'రా త్వరగా తిను, నీకోసం ఇప్పుడే చేప మాంసం తెచ్చాను,' అని చెప్పింది.
కృతం కిం మూఢ పూర్వేద్యుర్మాంసం పార్శ్వే న దృశ్యతే । నాశితం చ త్వయా మూఢ కుటుంబం లంఘతే తవ
'నీవు ఏమి చేసావు, మూర్ఖా? నిన్ను తీసుకొచ్చిన మాంసం పక్కన కనిపించడంలేదు. నీవే తినేసావు, మూర్ఖా, ఇంటి బాధ్యతను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు.'
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం చండాయాశ్చండరూపవాన్ । శివరాత్ర్యుపవాసేన రాత్రౌ జాగరణేన చ
ఆ క్రూర స్త్రీ మాటలు విని, ఆ క్రూర స్వభావుడు శివరాత్రి ఉపవాసం, రాత్రి మెలకువ వల్ల
శుద్ధాంతఃకరణో జాతః స్నాతుం నద్యాం శుచివ్రతః । యావత్స్నాతి స దుష్టాత్మా తావత్శ్వా తత్ర చాగతః
పరిశుద్ధమైన హృదయం కలవాడయ్యాడు. పవిత్రత వ్రతం పాటిస్తూ నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లాడు. ఆ దుష్టుడు స్నానం చేస్తుండగా, అక్కడ ఒక కుక్క వచ్చింది.
శునా తదా భక్షితం చ సర్వం మాంసం సురేశ్వరి । చండా ప్రకుపితా తం చ శ్వానం హంతుముపస్థితా
అప్పుడు, దేవతల రాణీ, ఆ కుక్క అన్నీ మాంసం తినేసింది. చండా కోపంతో ఆ కుక్కను చంపడానికి సిద్ధమైంది.
నివారితా హి చండేన చండా ప్రకుపితా తదా । న హంతవ్యస్త్వయా చైష కిమనేనాశుభం కృతమ్
అప్పుడు చండుడు ఆమెను ఆపాడు, ఆమె ఎంత కోపంగా ఉన్నా. 'నీవు ఇతన్ని చంపకూడదు. ఇతను ఏ అపశకునం చేశాడు?' అని అన్నాడు.
తయోక్తం భక్షితం చాన్నం అనేనైవ దురాత్మనా । కిం త్వం భక్షయితా మూఢ భవితాద్య బుభుక్షితః
ఆమె, 'ఈ దుర్మార్గుడు అన్నం తినేశాడు. నీవు మూర్ఖుడా, నేడు ఆకలివచ్చినప్పుడు ఏమి తింటావు?' అని చెప్పింది.
పుష్కస ఉవాచ। యచ్ఛునా భక్షితం చాన్నం తేనాహం పరితోషితః । కిమనేన శరీరేణ నశ్వరేణ గతాయుషా
పుష్కసుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ కుక్క తిన్న అన్నం నన్ను సంతృప్తిపరిచింది. ప్రాణం పోయిన ఈ నశ్వరమైన శరీరంతో నాకు ఏమి ఉపయోగం?
యే పుష్యంతి శరీరం వై సర్వభావేన భామిని । మూఢాస్తే పాపినో జ్ఞేయా లోకద్వయ బహిష్కృతాః
ఓ సుందరిని! శరీరాన్ని అన్ని విధాలా పోషించేవారు మూర్ఖులు, పాపులు. వారు ఇరు లోకాల నుండీ త్రోసివేయబడతారు.