ప్రయాగః పుష్కరశ్చైవ అర్ఘదీర్ఘో మనోరథా । వారాణసీ మహాపుణ్యా బ్రహ్మహత్యా వ్యపోహినీ
ప్రయాగ, పుష్కర, అర్ఘదీర్ఘ, మనోరథ, మహాపవిత్రమైన వారణాసి— బ్రహ్మహత్య పాపాన్ని తొలగించేది—
ద్వారావతీ ప్రభాసశ్చ అవంతీ నైమిషస్తథా । చండకశ్చ మహారత్నో మహేశ్వరకలేశ్వరౌ
ద్వారావతి, ప్రభాస, అవంతి, నైమిష, చండక అనే మహామణి, మహేశ్వరుడు, కాలేశ్వరుడు—
కలింజరో బ్రహ్మక్షేత్రం మాథురో మానవాహకః । మాయాకాంతీ తథాన్యాని దివ్యాని వివిధాని చ
కలింజర, బ్రహ్మక్షేత్రం, మాథుర, మానవాహకుడు, మాయాకాంతి, ఇంకా ఇతర దివ్యమైన వివిధ స్థలాలు—
అష్టషష్టిః సుతీర్థాని నదీనాం శతకోటయః । గోదావరీముఖాః సర్వా సమాయాతాస్తదాజ్ఞయా
అరవై ఎనిమిది పవిత్ర తీర్థాలు, లక్షలాది నదులు, అన్నీ గోదావరి ముఖంలో చేరి, ఆ ఆజ్ఞతో కూడి వచ్చాయి.
ద్వీపానాం తు సమస్తాని సుతీర్థాని మహాంతి చ । మూర్తిలింగధరాణ్యేవ సహస్రాక్షం సురేశ్వరమ్
అన్ని ద్వీపాల పవిత్ర తీర్థాలు, మూర్తిరూపంలో, లింగాలను ధరించి, సహస్రాక్షుడైన దేవేంద్రుని వద్దకు చేరాయి.
సమాజగ్ముః సమస్తాని తదాదేశకరాణి చ । ప్రణేముర్దేవదేవేశం నతశీర్షాణి సర్వశః
అవి అన్నీ ఆ ఆజ్ఞను పాటిస్తూ అక్కడికి చేరి, దేవతల దేవుడైన ఆయనకు తలవంచి నమస్కరించాయి.
సూత ఉవాచ- తైః ప్రోక్తం తు మహాతీర్థైర్దేవరాజం యశస్వినమ్ । కస్మాత్త్వయా సమాహూతా దేవదేవ వదస్వ నః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మహా తీర్థాలు, దేవేంద్రుని చూసి, 'దేవదేవా! నీవు మమ్మల్ని ఎందుకు పిలిచావో చెప్పు' అని అడిగారు.
బ్రూహి నః కారణం సర్వం నమస్తుభ్యం సురాధిప । ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం దేవరాజోభ్యభాషత
'సురాధిపా! మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. నీవు మమ్మల్ని పిలిచిన కారణాన్ని పూర్తిగా చెప్పు' అని వారు అడిగారు. ఆ మాటలు విని దేవేంద్రుడు ఇలా పలికాడు.
కః సమర్థో మహాతీర్థో బ్రహ్మహత్యాం వ్యపోహితుమ్ । గోవధాఖ్యం మహాపాపం స్త్రీవధాఖ్యమనుత్తమమ్
'బ్రాహ్మణ హత్య అనే మహా పాపాన్ని, గోవధం అనే ఘోర పాపాన్ని, స్త్రీ హత్య అనే అత్యంత దుర్మార్గమైన పాపాన్ని పోగొట్టగల శక్తి ఎవరికుంది?' అని అడిగాడు.
స్వామిద్రోహాచ్చ సంభూతం సురాపానాచ్చ దారుణమ్ । హేమస్తేయాత్తథా జాతం గురునిందా సముద్భవమ్
'తన యజమానిని ద్రోహించడంవల్ల కలిగే భయంకరమైన పాపాన్ని, మద్యం సేవించడంవల్ల కలిగే దోషాన్ని, బంగారం దొంగిలించడంవల్ల వచ్చే పాపాన్ని, గురువును నిందించడంవల్ల కలిగే దోషాన్ని పోగొట్టగలవారు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
భ్రూణహత్యాం మహాఘోరాం నాశయేత్కః సమర్థవాన్ । రాజద్రోహాన్మహాపాపం బహుపీడాప్రదాయకమ్
'గర్భస్థ శిశువును హత్య చేయడం వంటి మహా ఘోరమైన పాపాన్ని, రాజును ద్రోహించడం వల్ల కలిగే బాధను కలిగించే మహా పాపాన్ని పోగొట్టగలవారు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
మిత్రద్రోహాత్తథా చాన్యదన్యద్విశ్వాసఘాతకమ్ । దేవభేదం తథా చాన్యం లింగభేదమతః పరమ్
'స్నేహితుడిని ద్రోహించడం, విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీయడం, దేవతల మధ్య చిచ్చు పెట్టడం, లింగాన్ని ధ్వంసం చేయడం వంటి పాపాలను పోగొట్టగలవారు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
వృత్తిచ్ఛేదం చ విప్రాణాం గోప్రచారప్రణాశనమ్ । ఆగారదహనం చాన్యద్గృహదీపనకం తథా
'బ్రాహ్మణులకు జీవనోపాధిని కోల్పోయేలా చేయడం, ఆవుల మేత పొలాలను నాశనం చేయడం, ఇంటిని కాల్చడం, ఇంట్లో దీపాన్ని తగులబెట్టడం వంటి పాపాలను పోగొట్టగలవారు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
షోడశైతే మహాపాపా అగమ్యాగమనం తథా । స్వామిత్యాగాత్సముద్భూతం రణస్థానాత్పలాయనాత్
'ఈ పదహారు మహా పాపాలు, అలాగే నిషిద్ధ సంబంధం, యజమానిని వదిలిపెట్టడం, యుద్ధభూమి నుండి పారిపోవడం వంటి పాపాలను పోగొట్టగలవారు ఎవరు?' అని అడిగాడు.
ఏతాని నాశయేత్కో వై సమర్థస్తీర్థఉత్తమః । సమర్థో భవతాం మధ్యే ప్రాయశ్చిత్తం వినా ధ్రువమ్
'మీ అందరిలో ఎవరు expiatory karma లేకుండా ఈ పాపాలను పోగొట్టగలరు? మీలో ఎవరు దీనికి శక్తివంతులు?' అని అడిగాడు.
పశ్యతాం దేవతానాం చ నారదస్య చ పశ్యతః । బ్రువంతు సర్వే సంచింత్య విచార్యైవం సునిశ్చితమ్
'దేవతలు, నారదుడు చూస్తుండగా, మీరు అందరూ ఆలోచించి, నిర్ణయంగా చెప్పండి' అని అన్నాడు.
ఏవముక్తే శుభే వాక్యే దేవరాజ్ఞామహాత్మనా । సంమంత్ర్య తీర్థరాజేన ప్రోచుః శక్రం సభాగతమ్
దేవేంద్రుడు ఇలా మంగళకరమైన మాటలు పలికిన తరువాత, తీర్థరాజుతో కలిసి ఆలోచించి, అక్కడ ఉన్న ఇంద్రునికి తీర్థాలు ఇలా సమాధానం చెప్పారు.
తీర్థాన్యూచుః - శ్రూయతామభిధాస్యామో దేవరాజ నమోస్తు తే । సంతి వై సర్వతీర్థాని సర్వపాపహరాణి చ
తీర్థాలు ఇలా అన్నారు — 'దేవేంద్రా! మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. అన్ని తీర్థాలు ఉన్నాయే, అవన్నీ పాపాలను పోగొడతాయి.'
బ్రహ్మహత్యాదికాన్యాంశ్చ త్వయా ప్రోక్తాన్సురేశ్వర । మహాఘోరాన్సుదీప్తాంశ్చ నాశితుం నైవ శక్నుమః
'సురేశ్వరా! నీవు చెప్పిన బ్రాహ్మణ హత్య మొదలైన మహా ఘోరమైన, అగ్ని వలె మండే పాపాలను మేము పోగొట్టలేము' అని చెప్పారు.
ప్రయాగః పుష్కరశ్చైవ అర్ఘతీర్థమనుత్తమమ్ । వారాణసీ మహాభాగ సమర్థా పాపనాశినీ
ప్రయాగం, పుష్కరం, అర్ఘతీర్థం, వారాణసి — ఈ నాలుగు పవిత్ర స్థలాలు పాపాలను పోగొట్టగలవి.
మహాపాతకనాశార్థే చత్వారోమితవిక్రమాః । ఉపపాతకనాశార్థం చత్వారోమితవిక్రమాః
మహా పాపాలను తొలగించేందుకు నాలుగు అత్యంత శక్తివంతమైన తీర్థాలు ఏర్పడ్డాయి. చిన్న పాపాలను పోగొట్టేందుకు మరొక నాలుగు తక్కువ శక్తివంతమైన తీర్థాలు ఉన్నాయి.
సృష్టా ధాత్రా చ దేవేంద్ర పుష్కరాద్యా మహాబలాః । ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం తీర్థానాం సురరాట్ తతః
ఇంద్రా! పుష్కరం మొదలైన మహా శక్తివంతమైన తీర్థాలను సృష్టికర్త ఈ ఉద్దేశంతో సృష్టించాడు. తీర్థాల మాటలు విని దేవేంద్రుడు—
హర్షేణ మహతావిష్టస్తేషాం స్తోత్రం చకార సః
అతి ఆనందంతో, వారికి ఒక స్తోత్రాన్ని రచించాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే గురుతీర్థమాహాత్మ్యే । చ్యవనచరిత్రే నవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేను ఉపాఖ్యానంలో గురుతీర్థ మహాత్మ్యంలో, చ్యవనుని చరిత్రలో తొంభైవ అధ్యాయం ముగిసింది.
కుంజల ఉవాచ- బ్రహ్మహత్యాభిభూతస్తు సహస్రాక్షో యదా పురా । గౌతమస్య ప్రియాసంగాదగమ్యాగమనం మహత్
కుఞ్జలుడు చెప్పాడు — ఒకసారి ఇంద్రుడు బ్రాహ్మణ హత్య పాపంతో బాధపడుతూ, గౌతముని భార్యతో అనుచిత సంబంధం కలిగి, పెద్ద తప్పు చేశాడు.
సంజాతం పాతకం తస్య త్యక్తో దేవైశ్చ బ్రాహ్మణైః । సహస్రాక్షస్తపస్తేపే నిరాలంబో నిరాశ్రయః
ఆ పాపం అతనిలో ఏర్పడింది. దాంతో దేవతలు, బ్రాహ్మణులు అతన్ని వదిలేశారు. ఇంద్రుడు ఎవరి సహాయం లేకుండా, ఆశ్రయం లేకుండా తపస్సు చేశాడు.
తపోంతే దేవతాః సర్వా ఋషయో యక్షకిన్నరాః । దేవరాజస్య పూజార్థమభిషేకం ప్రచక్రిరే
ఆయన తపస్సు పూర్తయిన తర్వాత, అన్ని దేవతలు, ఋషులు, యక్షులు, కిన్నరులు కలిసి దేవేంద్రుని గౌరవార్థంగా అభిషేకం చేశారు.
దేశం మాలవకం నీత్వా దేవరాజం సుతోత్తమ । చక్రే స్నానం మహాభాగ కుంభైరుదకపూరితైః
ఓ ఉత్తమ కుమారా, వారు దేవేంద్రుని మాలవ దేశానికి తీసుకెళ్లి, నీటితో నిండిన కుంభాలతో పవిత్ర స్నానం చేయించారు.
స్నాపితుం ప్రథమం నీతో వారాణస్యాం స్వయం తతః । ప్రయాగే తు సహస్రాక్ష అర్ఘతీర్థే తతః పునః
మొదట ఆయనను వారణాసికి తీసుకెళ్లి స్నానం చేయించారు. ఆ తరువాత ప్రాయాగంలో అర్ఘతీర్థానికి తీసుకెళ్లి మళ్లీ స్నానం చేయించారు.
పుష్కరేణ మహాత్మాసౌ స్నాపితః స్వయమేవ హి । బ్రహ్మాదిభిః సురైః సర్వైర్మునివృందైర్ద్విజోత్తమ
అక్కడ పుష్కరంలో బ్రహ్మతో పాటు ఇతర దేవతలు, మునులు కలిసి ఆ మహాత్ముడైన ఇంద్రునికి స్వయంగా స్నానం చేయించారు.