కుంజల ఉవాచ- సంప్రవక్ష్యామ్యహం తాత శ్రూయతాం స్థిరమానసః । సర్వసందేహవిధ్వంసం చరిత్రం పాపనాశనమ్
కుంజలుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రియమైనవాడా! నేను ఇప్పుడు నీకు చెప్పబోతున్నాను, నీవు స్థిరమైన మనసుతో శ్రద్ధగా విను. ఈ కథ అన్ని సందేహాలను తొలగించి, పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
ఇంద్రలోకే ప్రవవృతే సంవాదో దేవ కౌతుకః । సభాయాం తస్య దేవస్య ఇంద్రస్యాపి మహాత్మనః
ఇంద్రుని లోకంలో, ఆ మహాత్ముడైన ఇంద్రుని సభలో దేవతల మధ్య ఆశ్చర్యకరమైన సంభాషణ మొదలైంది.
దేవం ద్రష్టుం సహస్రాక్షం నారదస్త్వరితం యయౌ । సమాగతం సహస్రాక్షః సూర్యతేజఃసమప్రభమ్
వెయ్యికళ్ల దేవుడిని దర్శించేందుకు నారదుడు త్వరగా వెళ్లాడు. ఆ వెయ్యికళ్లవాడు, సూర్యుడి తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ అక్కడికి వచ్చాడు.
తం దృష్ట్వా హర్షమాయాతః సముత్థాయ మహామతిః । దదావర్ఘం చ పాద్యం చ భక్త్యా ప్రణతమానసః
అతన్ని చూసి, ఆ మహాజ్ఞాని ఆనందంతో లేచి, భక్తితో నమ్రతతో అర్ఘ్యం, పాద్యాన్ని సమర్పించాడు.
బద్ధాంజలిపుటోభూత్వా ప్రణామమకరోత్తదా । ఆసనే కోమలే పుణ్యే వినివేశ్య ద్విజోత్తమమ్
చేతులు జోడించి నమస్కరించి, ఆ ద్విజోత్తముడిని పవిత్రమైన మృదువైన ఆసనంపై కూర్చోబెట్టాడు.
పప్రచ్ఛ ప్రణతో భూత్వా శ్రద్ధయా పరయా యుతః । కస్మాచ్చాగమనం తేఽద్య కారణం వద సాంప్రతమ్
పూర్తి భక్తితో నమస్కరించి, "ఈ రోజు మీరు ఎందుకు వచ్చారు? దయచేసి కారణం చెప్పండి" అని అడిగాడు.
ఇత్యుక్తో దేవరాజేన ప్రత్యువాచ మహామునిః । భవంతం ద్రష్టుమాయాతః పృథివ్యాస్తు పురందరః
దేవేంద్రుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ మహామహిమ నారదుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు — "పురందరా! భూమి మీద నుంచి నిన్ను దర్శించేందుకు నేను వచ్చాను."
స్నాత్వా పుణ్యప్రదేశేషు తీర్థేషు చ సుశ్రద్ధయా । దేవాన్పితౄన్సమభ్యర్చ్య దృష్ట్వా తీర్థాన్యనేకశః
పవిత్ర ప్రదేశాల్లో, తీర్థాలలో శ్రద్ధతో స్నానం చేసి, దేవతలను, పితృదేవతలను పూజించి, అనేక తీర్థాలను దర్శించాను.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్త్వయా పృచ్ఛితం పురా । దేవేంద్ర ఉవాచ- దృష్టాని పుణ్యతీర్థాని సుక్షేత్రాణి త్వయా మునే
నీవు ఇంతకు ముందు అడిగినదంతా నీకు చెప్పాను. దేవేంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — "మహర్షీ! నీవు పవిత్రమైన తీర్థాలు, శుభ్రమైన క్షేత్రాలు చూశావు."
కిం తీర్థం ప్రాప్య ముచ్యేత బ్రహ్మఘ్నో బ్రహ్మహత్యయా । సురాపోముచ్యతేపాపాద్గోఘ్నోహేమాపహారకః
ఏ తీర్థానికి వెళ్లితే బ్రాహ్మణహంతకుడు బ్రహ్మహత్య పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు? మద్యం సేవించినవాడు, గోవధ చేసినవాడు, బంగారం దొంగిలించినవాడు ఏ తీర్థంలో పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు?
స్వామిద్రోహాన్మహాభాగ నారీహంతా కథం సుఖీ । నారద ఉవాచ- యాని కాని చ తీర్థాని గయాదీని సురేశ్వర
స్వామిని ద్రోహించినవాడు, స్త్రీహంతకుడు ఎలా సుఖంగా ఉండగలడు? నారదుడు ఇలా అన్నాడు — "దేవతాధిపతీ! గయా మొదలైన అన్ని తీర్థాలు ఉన్నాయు."
తేషాం నైవ ప్రజానామి విశేషం పాపనాశనమ్ । సుపుణ్యాని సుదివ్యాని పాపఘ్నాని సమాని చ
వాటిలో ఏది పాపాలను పూర్తిగా నశింపజేస్తుందో నాకు తెలియదు. అవన్నీ పవిత్రమైనవి, దివ్యమైనవి, పాపాలను తొలగించేవి, సమానమైనవి.
సర్వాణ్యేవ సుతీర్థాని జానామ్యహం పురందర । అవిశేషం విశేషం వై నైవ జానామి సాంప్రతమ్
పురందరా! అన్ని ఉత్తమమైన తీర్థాలను నేను తెలుసు, కానీ వాటిలో ప్రత్యేకత ఏమిటో, ఏదైనా విశేషం ఉందో నాకు ఇప్పుడిప్పుడు తెలియదు.
ప్రత్యయం క్రియతాం దేవ తీర్థానాం గతిదాయకమ్ । ఏవమాకర్ణ్య తద్వాక్యం నారదస్య మహాత్మనః
దేవా! ఏ తీర్థాలు మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాయో స్పష్టంగా తెలియజేయాలి. మహాత్ముడైన నారదుని మాటలు విని,
సమాహూతాని చేంద్రేణ తీర్థాని భూగతాని చ । మూర్తివర్తీని దివ్యాని సమాయాతాని శాసనాత్
ఇంద్రుడు భూమిపై ఉన్నవి, దివిలో ఉన్నవి అన్నీ తీర్థాలను పిలిపించాడు. అవన్నీ ఆయన ఆజ్ఞతో ప్రత్యక్ష రూపంలో వచ్చాయి.
బద్ధాంజలీని దివ్యాని భూషితాని సుభూషణైః । దివ్యాంబరాణి స్నిగ్ధాని తేజోవంతి చ సువ్రత
అవి చేతులు జోడించి, అందమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, ప్రకాశవంతంగా, సద్గుణాలతో కనిపించాయి.
స్త్రీపుంసోశ్చ స్వరూపాణి కృతాని చ విశేషతః । హేమచందనకాశాని దివ్యరూపధరాణి చ
అవి స్త్రీ, పురుష రూపాల్లో ప్రత్యేకంగా తయారయ్యాయి. బంగారం, గంధపు చెక్క వర్ణంతో, దివ్య రూపాలను ధరించి వచ్చాయి.
ముక్తాఫలస్యవర్ణేన ప్రభాసంతి నరేశ్వర । తప్తకాంచనవర్ణాని సారుణ్యాని చ తత్ర వై
అవి ముత్యాల వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, కొన్నింటి రంగు కరిగిన బంగారం వలె, మరికొన్నిటికి ఎరుపు వర్ణం కలిగి, రాజా! అక్కడ ప్రకాశించాయి.
కతి శుక్ల సుపీతాని ప్రభావంతి సభాంతరే । కాని పద్మనిభాన్యేవ మూర్తివర్తీని తాని తు
సభలో ఎన్ని పవిత్రమైన పసుపు రంగు ప్రకాశాలు మెరిసిపోతున్నాయో, వాటిలో పద్మపుష్పాల్లా కనిపించేవి ఏవో చెప్పగలవా?
సూర్యతేజః ప్రకాశాని తడిత్తేజః సమాని చ । పావకాభాని చాన్యాని ప్రభాసంతి సభాంతరే
కొన్ని సూర్యుని తేజంతో ప్రకాశిస్తున్నాయి, మరికొన్ని మెరుపు వెలుగుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి, ఇంకొన్ని అగ్నిలా కాంతిని ప్రసరిస్తున్నాయి.
సర్వాభరణశోభాఢ్యైః ప్రశోభంతే నరేశ్వర । హారకంకణకేయూరమాలాభిస్తు సుచందనైః
అన్ని రకాల అలంకారాలతో అలంకరించబడి, హారాలు, కంకణాలు, కేయూరాలు, మాలలతో, సుగంధమైన చందనంతో పరిమళించి, వారు అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నారు.
దివ్యచందనదిగ్ధాని సురభీణి గురూణి చ । కమండలుకరాణ్యేవ ఆయాతాని సభాంతరే
దివ్యమైన చందనాన్ని పూసుకొని, పరిమళభరితంగా, బరువుగా, చేతిలో కమండలువులతో వారు సభలో ప్రత్యక్షమయ్యారు.
గంగా చ నర్మదా పుణ్యా చంద్రభాగా సరస్వతీ । దేవికా బింబికా కుబ్జా కుంజలా మంజులా శ్రుతా
గంగా, నర్మదా, పవిత్రమైన చంద్రభాగా, సరస్వతి, దేవికా, బింబికా, కుబ్జా, కుంజల, మంజుల, శ్రుతా—
రంభా భానుమతీ పుణ్యా పారా చైవ సుఘర్ఘరా । శోణా చ సింధుసౌవీరా కావేరీ కపిలా తథా
రంభ, ప్రకాశవంతమైన భానుమతి, పవిత్రమైన పారా, సుఘర్ఘరా, శోణా, సింధుసౌవీరా, కావేరి, కపిలా కూడా—
కుముదా వేదనదీ పుణ్యా సుపుణ్యా చ మహేశ్వరీ । చర్మణ్వతీ తథా ఖ్యాతా లోపా చాన్యా సుకౌశికీ
కుముదా, పవిత్రమైన వేదనదీ, అత్యంత పవిత్రమైన మహేశ్వరీ, ప్రసిద్ధమైన చర్మణ్వతీ, లోపా, ఉత్తమమైన కౌశికీ—
సుహంసీ హంసపాదా చ హంసవేగా మనోరథా । సురుథాస్వారుణా వేణా భద్ర వేణా సుపద్మినీ
సుహంసీ, హంసపాదా, హంసవేగా, మనోరథా, సురుథా, స్వారుణా, వేణా, భద్ర వేణా, సుపద్మినీ—
నాహలీసుమరీ చాన్యా పుణ్యా చాన్యా పులిందికా । హేమా మనోరథా దివ్యా చంద్రికా వేదసంక్రమా
నాహలీ, సుమరీ, పవిత్రమైన పులిందికా, హేమా, మనోరథా, దివ్యమైన చంద్రికా, వేదసంక్రమా—
జ్వాలాహుతాశనీ స్వాహా కాలా చైవ కపింజలా । స్వధా చ సుకలా లింగా గంభీరా భీమవాహినీ
జ్వాలా, హుతాశనీ, స్వాహా, కాలా, కపింజలా, స్వధా, సుకలా, లింగా, గంభీరా, భీమవాహినీ—
దేవద్రీచీ వీరవాహా లక్షహోమా అఘాపహా । పారాశరీ హేమగర్భా సుభద్రా వసుపుత్రికా
దేవద్రీచీ, వీరవాహా, లక్షహోమా, అఘాపహా, పారాశరీ, హేమగర్భా, సుభద్రా, వసుపుత్రికా—
ఏతా నద్యో మహాపుణ్యా మూర్తిమత్యో నరేశ్వర । సర్వాభరణశోభాఢ్యాః కుంభహస్తాః సుపూజితాః
ఈ నదులన్నీ మహాపవిత్రమైనవిగా, మూర్తిరూపంలో, అన్ని అలంకారాలతో, కమండలువులు చేతబట్టి, ఎంతో గౌరవంతో పూజించబడుతున్నాయి.