కిన్నరాస్తత్ర గాయంతి గంధర్వాః సుస్వరైర్నృప । అప్సరోభిః సమాకీర్ణం దేవవృందైరుపావృతమ్
అక్కడ కిన్నరులు పాటలు పాడుతుంటారు, గంధర్వులు మధురమైన స్వరాలతో సంగీతం వాయిస్తారు, అప్సరసలు సమూహంగా ఉంటారు, దేవతలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.
సిద్ధచారణసంఘుష్టం మునివృందైరలంకృతమ్ । నానాపక్షినినాదైశ్చ సర్వత్ర పరినాదితమ్
సిద్ధులు, చారణులు అక్కడ గుంపులుగా ఉంటారు, మునులు అలంకరించగా, వివిధ పక్షుల కిలకిలారావాలతో ఆ ప్రాంతమంతా మారుమోగిపోతుంది.
ఏవం గిరిం సమాసాద్య ఉజ్జ్వలో లఘువిక్రమః । సుస్వరేణాపి సా కన్యా గిరౌ తస్మిన్ప్రరోదితి
అలా ఉజ్జ్వలుడు తన వేగంతో ఆ పర్వతాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, అక్కడ ఒక యువతిని మధురమైన స్వరంతో ఏడుస్తూ విన్నాడు.
రోరూయమాణాం స ప్రాజ్ఞో వచనం చేదమబ్రవీత్ । కా త్వం భవసి కల్యాణి కస్మాద్రోదిషి సాంప్రతమ్
ఆమె గట్టిగా ఏడుస్తుండగా, ఆ జ్ఞానవంతుడు ఇలా అడిగాడు – 'నీవెవరు కల్యాణి? ఇప్పుడు ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?'
కమాశ్రితా మహాభాగే కేన తే విప్రియం కృతమ్ । సమాచక్ష్వ మమాద్యైవ సర్వదుఃఖస్య కారణమ్
'నీవు ఎవరి ఆశ్రయంగా ఉన్నావు మహాభాగే? ఎవరు నీకు అపకారం చేశారు? నీ బాధకు కారణం ఏమిటో నేడు నాకు చెప్పు.'
దివ్యాదేవ్యువాచ- విపాకో హి మహాభాగ కర్మణాం మమ సాంప్రతమ్ । ఇహ తిష్ఠామి దుఃఖేన వైధవ్యేన సమన్వితా
దివ్యదేవి ఇలా చెప్పింది – 'మహాభాగుడా! నా పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఇప్పుడు నాకు ఈ దుఃఖం వచ్చింది. ఇక్కడ నేను వితంతువుగా బాధతో ఉన్నాను.'
భవాన్కో హి మహాభాగ కృపయా మమ పీడితః । పక్షిరూపధరో వత్స సోత్సవం పరిభాషతే
'మహాభాగుడా! నన్ను కరుణతో చూసే నీవెవరు? పక్షిరూపంలో ఉన్నా ఆనందంగా మాట్లాడుతున్నావు, బిడ్డా!'
ఏవమాకర్ణ్య తత్సర్వం భాషితం రాజకన్యయా । అహం పక్షీ మహాభాగే కృపయా తవ పీడితః
ఆ రాజకుమార్తె చెప్పిన మాటలన్నీ విని, అతడు ఇలా అన్నాడు – 'మహాభాగే! నేను పక్షిరూపంలో ఉన్నాను. నీ బాధను చూసి నాకు కరుణ కలిగింది.'
పక్షిరూపధరో భద్రే నాహం సిద్ధో న జ్ఞానవాన్ । రుదమానాం మహాలాపైర్భవతీం దృష్టవానిహ
'భద్రే! నేను పక్షిరూపంలో ఉన్నా, నేను సిద్ధుడిని కాదు, జ్ఞానవంతుడిని కూడా కాదు. నీవు ఇక్కడ గొప్పగా ఏడుస్తూ ఉండటం చూసాను.'
తతః పృచ్ఛామ్యహం దేవి వద మే కారణం త్విహ । పితుర్గేహే యథావృత్తమాత్మవృత్తాంతమేవ హి
'అందుకే దేవి! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను. ఇక్కడ నీకు ఇలా ఎందైంది? నీ తండ్రి ఇంట్లో జరిగిన విషయాలన్నీ, నీ కథను నాకు చెప్పు.'
తయా నివేదితం సర్వం యథాసంఖ్యేన దుఃఖదమ్ । సమాసేన సమాకర్ణ్య ఉజ్జ్వలస్తు మహమనాః
ఆమె అనుభవించిన ఎన్నో బాధలను సంక్షిప్తంగా విన్న ఉజ్జ్వలుడు, గొప్ప హృదయంతో శ్రద్ధగా వినిపోయాడు.
తామువాచ మహాపక్షీ దివ్యాదేవీం సుదుఃఖితామ్ । యథా వివాహకాలే తే భర్తారో మరణం గతాః
ఆమె ఎంతో దుఃఖంతో ఉన్న దివ్య స్త్రీని చూసి, ఆ మహాపక్షి ఇలా అన్నాడు: 'నీ పెళ్లి సమయంలో నీ భర్తలు మరణించారు.'
స్వయంవరనిమిత్తం తే క్షయం యాతాశ్చ క్షత్రియాః । ఏతత్తే చేష్టితం సర్వం మయా పితరి భాషితమ్
'నీ స్వయంవరానికి కారణంగా క్షత్రియులు నాశనం అయ్యారు. నువ్వు చేసిన ఈ కార్యాన్ని నేను నా తండ్రికి చెప్పాను.'
అన్యజన్మకృతంకర్మతవ పాపం సులోచనే । మమ పిత్రా మమాగ్రే తు కృపయా పరిభాషితమ్
'ఓ అందమైన కన్నులవాడా, నీవు మునుపటి జన్మలో చేసిన పాపాన్ని నా తండ్రి దయతో నా ముందు వివరించాడు.'
తేన దోషేణ సంపుష్టా లిప్తా జాతా వరాననే । ఏతావత్కారణం సర్వం తాతేన పరిభాషితమ్
'ఆ తప్పు వల్ల నీవు బాధల్లో చిక్కుకున్నావు, ఓ సుందర ముఖినీ. ఈ కారణాలన్నింటినీ నా తండ్రి వివరంగా చెప్పాడు.'
పూర్వకర్మవిపాకం తు భుంక్ష్వ త్వం చ సమాశ్వస । ఏవం సా భాషితం తస్య శ్రుత్వా కన్యోజ్జ్వలస్య తత్
'మునుపటి కర్మ ఫలితాన్ని నీవు అనుభవించు, ధైర్యంగా ఉండు.' అని ఉజ్జ్వలుడు చెప్పిన మాటలు ఆమె వినింది.
ప్రత్యువాచ మహాత్మానం బ్రువంతం పక్షిణం పునః । ప్రణతా దీనయా వాచా కురు పక్షిన్కృపాం మమ
ఆమె మళ్లీ ఆ మహాత్ముడైన పక్షికి నమస్కరించి, దుఃఖంతో ఇలా అడిగింది: 'ఓ పక్షీ, నాకు దయ చూపించు.'
కథయస్వ ప్రసాదేన తస్య పాపస్య నిష్కృతిమ్ । ప్రాయశ్చిత్తం సుపుణ్యం చ మమ పాతకశోధనమ్
'ఆ పాపానికి పరిహారం ఏంటో దయచేసి చెప్పు. నా పాపాలను శుద్ధిచేసే ఉత్తమమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని తెలియజేయి.'
యేన వ్రజామ్యహం పుణ్యం విశుద్ధాధౌతకల్మషా । ప్రాయశ్చిత్తం మహాభాగ వద మే త్వం ప్రసాదతః
'దానివల్ల నేను పుణ్యాన్ని సంపాదించి, పాపములన్నీ తొలగిపోయి పవిత్రురాలవుతాను. ఓ భాగ్యశాలినీ, దయచేసి ఆ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెప్పు.'
ఉజ్జ్వల ఉవాచ- తవార్థం తు మహాభాగే పితరం పృష్టవానహమ్ । సమాఖ్యాతమతః పిత్రా ప్రాయశ్చిత్తమనుత్తమమ్
ఉజ్జ్వలుడు అన్నాడు: 'నీ కోసం, ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా, నేను నా తండ్రిని అడిగాను. ఆయన వద్ద నుండి నేను ఉత్తమమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని తెలుసుకున్నాను.'
తత్త్వం కురు మహాభాగే సర్వపాతకశోధనమ్ । ధ్యాయస్వ హి హృషీకేశం శతనామజపస్వ చ
'అది చేయు, ఓ మహాభాగ్యవంతురాలా. అన్ని పాపాలను శుద్ధిచేసే విధంగా హృషీకేశుని ధ్యానించు, ఆయన శతనామాలను జపించు.'
భవ జ్ఞానపరా నిత్యం కురు వ్రతమనుత్తమమ్ । అశూన్యశయనం పుణ్యం వ్రతం పాపప్రణాశకమ్
'ఎప్పుడూ జ్ఞానంలో నిమగ్నంగా ఉండు. అశూన్యశయన వ్రతాన్ని ఆచరించు. అది పుణ్యమయమైనది, పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.'
సమాచష్ట స ధర్మాత్మా సర్వజ్ఞానప్రకాశకమ్ । జ్ఞానం స్తోత్రం వ్రతం ధ్యానం విష్ణోశ్చైవ మహాత్మనః
ఆ ధర్మాత్ముడు, మహావిష్ణువు సంబంధమైన జ్ఞానం, స్తోత్రం, వ్రతం, ధ్యానం—ఇవి అన్నీ సమగ్ర జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవని వివరంగా చెప్పాడు.
విష్ణురువాచ- తస్మాత్సా హి ప్రజగ్రాహ సంస్థితా నిర్జనే వనే । సర్వద్వంద్వవినిర్ముక్తా సంజాతా తపసి స్థితా
విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'అందువల్ల ఆమె అన్ని ద్వంద్వాలను విడిచిపెట్టి, ఒంటరిగా అడవిలో తపస్సులో స్థిరంగా ఉండి, ఆ వ్రతాన్ని స్వీకరించింది.'
వ్రతం చక్రే జితాహారా నిరాధారా సుదుఃఖితా । కామక్రోధవిహీనా సా వర్గం సంయమ్య నిత్యశః
ఆమె ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆహారాన్ని నియంత్రించి, ఎవరూ లేకుండా, తీవ్రమైన దుఃఖంతో, కామక్రోధాలను దూరం చేసి, ఇంద్రియాలను ఎప్పుడూ నియమంలో ఉంచింది.
ఇంద్రియాణాం మహారాజ మహామోహం నిరస్య సా । అబ్దే చతుర్థకే ప్రాప్తే సుప్రసన్నో జనార్దనః
ఓ మహారాజా, ఆమె ఇంద్రియాల మోహాన్ని పోగొట్టి, నాలుగవ సంవత్సరం వచ్చినప్పుడు జనార్దనుడు ఎంతో సంతోషించాడు.
తస్యై వరం దాతుకామశ్చాయాతో వరనాయకః । తస్యై సందర్శయామాస స్వరూపం వరదః ప్రభుః
ఆమెకు వరమిచ్చేందుకు వరదుడు ప్రత్యక్షమై, తన నిజ స్వరూపాన్ని ఆమెకు చూపించాడు.
సూత ఉవాచ- ఇంద్రనీలఘనశ్యామం శంఖచక్రగదాధరమ్ । సర్వాభరణశోభాఢ్యం పద్మహస్తం మహేశ్వరమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఇంద్రనీలమణిలా నీలంగా, మేఘంలా ముదురుగా, శంఖం, చక్రం, గదను ధరించి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవాడు, పద్మాన్ని చేతిలో పట్టుకున్న మహేశ్వరుడు.'
బద్ధాంజలిపుటా భూత్వా వేపమానా నిరాశ్రయా । ఉవాచ గద్గదైర్వాక్యైః ప్రణతా మధుసూదనమ్
ఆమె చేతులు ముడిచినవిగా, వణికుతూ, ఎవరూ తోడులేని స్థితిలో, భక్తితో మధుసూదనుని ఎదుట నమస్కరిస్తూ, భావోద్వేగంతో మాటలు తడబడుతూ పలికింది.
తేజసా తవ దివ్యేన స్థాతుం శక్నోమి నైవ హి । దివ్యరూపో భవేః కస్త్వం కృపయా మమ చాగ్రతః
మీ దివ్య తేజస్సు వల్ల నేను నిలబడలేకపోతున్నాను. మీరు ఎవరు? ఈ అద్భుతమైన రూపంలో నా ముందుకు కరుణతో ప్రత్యక్షమైనవారు ఎవరో చెప్పండి.