కర్మదా యది వా లోకే కర్మసంబధి బాంధవాః । కర్మాణి చోదయంతీహ పురుషం సుఖదుఃఖయోః
ఈ లోకంలో కర్మను ఇచ్చేవారు గానీ, కర్మతో బంధువులు గానీ ఉన్నా, కర్మలు మనిషిని సుఖానికి, దుఃఖానికి ప్రేరేపిస్తాయి.
సువర్ణం రజతం వాపి యథా రూపం వినిశ్చితమ్ । తథా నిబధ్యతే జంతుః స్వకర్మణి వశానుగః
బంగారం లేదా వెండి ఎలా కావాలనుకుంటే అలా రూపం పొందుతాయో, అలాగే ప్రతి జీవి తన కర్మ బలానికి లోబడి ఉంటాడు.
పంచైతానీహ సృజ్యంతే గర్భస్థస్యైవ దేహినః । ఆయుః కర్మ చ విత్తం చ విద్యానిధనమేవ చ
ఈ లోకంలో గర్భంలో ఉన్న జీవికి ఐదు విషయాలు ఏర్పడతాయి — ఆయువు, కర్మ, ధనం, విద్య, మరణం.
యథా మృత్పిండతః కర్తా కురుతే యద్యదిచ్ఛతి । తథా పూర్వకృతం కర్మ కర్తారమనుగచ్ఛతి
మట్టి ముద్దను కుండకారుడు ఎలా కావాలనుకుంటే అలా ఆకారం చేస్తాడో, అలాగే మన ముందుగా చేసిన కర్మ మనను వెంటాడుతుంది.
దేవత్వమథ మానుష్యం పశుత్వం పక్షితా తథా । తిర్యక్త్వం స్థావరత్వం చ ప్రాప్యతే చ స్వకర్మభిః
దేవత స్థితి, మానవ స్థితి, పశువు, పక్షి, క్రిమి, చెట్టు — ఇవన్నీ మన కర్మల వల్లనే లభిస్తాయి.
స ఏవ తత్తథా భుంక్తే నిత్యం విహితమాత్మనా । ఆత్మనా విహితం దుఃఖం చాత్మనా విహితం సుఖమ్
తనకు నిర్ణయమైనది ఎవరికి వారు అనుభవిస్తారు. తానే నిర్ణయించుకున్న దుఃఖాన్ని, తానే నిర్ణయించుకున్న సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
గర్భశయ్యాముపాదాయ భుంజతే పూర్వదైహికమ్ । సంత్యజంతి స్వకం కర్మ న క్వచిత్పురుషా భువి
గర్భాశయంలో ప్రవేశించిన వెంటనే, గత జన్మలో చేసిన కర్మ ఫలితాలను అనుభవిస్తారు. భూమిపై ఎక్కడా ఎవ్వరూ తమ కర్మను వదిలిపెట్టరు.
బలేన ప్రజ్ఞయా వాపి సమర్థాః కర్తుమన్యథా । సుకృతాన్యుపభుంజంతి దుఃఖాని చ సుఖాని చ
బలంతో గానీ, జ్ఞానంతో గానీ, వేరేలా చేయగలిగినా, మనుషులు తమ సత్కర్మలను, సుఖాలను, దుఃఖాలను అనుభవిస్తారు.
హేతుం ప్రాప్య నరో నిత్యం కర్మబంధైస్తు బధ్యతే । యథా ధేనుసహస్రేషు వత్సో విందతి మాతరమ్
కారణాన్ని తెలుసుకున్నా కూడా, మనిషి ఎప్పుడూ కర్మ బంధనాలతో బంధించబడి ఉంటాడు. వేల ఆవుల మధ్య దూడ తన తల్లిని ఎలా కనుగొంటుందో, అలాగే.
తథా శుభాశుభం కర్మ కర్తారమనుగచ్ఛతి । ఉపభోగాదృతే యస్య నాశ ఏవ న విద్యతే
అలాగే, మంచికీ చెడుకీ సంబంధించిన కర్మలు, వాటిని చేసినవారిని వెంటాడుతాయ్. అనుభవించకుండా వాటికి నాశనం ఉండదు.
ప్రాక్తనం బంధనం కర్మ కోన్యథా కర్తుమర్హతి । సుశీఘ్రమపి ధావంతం విధానమనుధావతి
మునుపటి కర్మ బంధాన్ని ఎవరు మార్చగలరు? ఎంత వేగంగా పరుగెత్తినా, విధి వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.
శేతే సహ శయానేన పురా కర్మ యథాకృతమ్ । ఉపతిష్ఠతి తిష్ఠంతం గచ్ఛంతమనుగచ్ఛతి
మునుపటి కర్మ ప్రకారం, మనిషి తన తోడొచ్చినవారితో పడుకుంటాడు. నిలబడి ఉన్నవారిని అది చేరుతుంది, వెళ్ళేవారిని వెంటాడుతుంది.
కరోతి కుర్వతః కర్మచ్ఛాయేవాను విధీయతే । యథా ఛాయాతపౌ నిత్యం సుసంబద్ధౌ పరస్పరమ్
మనిషి చేసే పనికి, దాని నీడ కూడా వెంటనే ఉంటుంది. ఎలాగైతే నీడ, వెలుతురు ఎప్పుడూ విడిపోకుండా కలిసే ఉంటాయో, అలాగే పనులు కూడా మనతోనే ఉంటాయి.
తద్వత్కర్మ చ కర్తా చ సుసంబద్ధౌ పరస్పరమ్ । గ్రహా రోగా విషాః సర్పాః శాకిన్యో రాక్షసాస్తథా
అదే విధంగా, పని కూడా, దాన్ని చేసే మనిషి కూడా విడిపోరు. గ్రహాలు, వ్యాధులు, విషాలు, పాములు, మంత్రగాళ్లు, రాక్షసులు ఇవన్నీ కూడా అలాగే ఉంటాయి.
పీడయంతి నరం పశ్చాత్పీడితం పూర్వకర్మణా । యేన యత్రోపభోక్తవ్యం సుఖం వా దుఃఖమేవ వా
ఇవి మనిషిని బాధిస్తాయి, అది పూర్వపు పనుల వల్లే. ఎవరికైనా ఎక్కడ ఆనందమో, దుఃఖమో అనుభవించాల్సి ఉంటే, అది గతంలో చేసిన పనుల ఫలితమే.
స తత్ర బద్ధ్వా రజ్జ్వా వై బలాద్దైవేన నీయతే । దైవః ప్రభుర్హి భూతానాం సుఖదుఃఖోపపాదనే
అక్కడ దైవం మనిషిని గొట్టంతో కట్టి బలవంతంగా తీసుకెళ్తుంది. సుఖదుఃఖాలిచ్చే విషయంలో దైవమే అన్ని జీవులకు అధిపతి.
అన్యథా చింత్యతే కర్మ జాగ్రతా స్వపతాపి వా । అన్యథా స తథా ప్రాజ్ఞ దైవ ఏవం జిఘాంసతి
పని గురించి మనం మెలకువలోనో, నిద్రలోనో వేరేలా ఆలోచించవచ్చు. కానీ జ్ఞానులు మాత్రం దైవమే ఇలా చేయిస్తుందని తెలుసుకుంటారు.
శస్త్రాగ్ని విష దుర్గేభ్యో రక్షితవ్యం చ రక్షతి । అరక్షితం భవేత్సత్యం తదేవం దైవరక్షితమ్
శస్త్రాలు, అగ్ని, విషం, కోటలు ఇవి మనం కాపాడుకున్నదాన్ని కాపాడతాయి. కాని దైవం కాపాడని దాన్ని మాత్రం ఎవ్వరూ కాపాడలేరు.
దైవేన నాశితం యత్తు తస్య రక్షా న దృశ్యతే । యథా పృథివ్యాం బీజాని ఉప్తాని చ ధనాని చ
దైవం నాశనం చేసిన దానికి ఎలాంటి రక్షణ ఉండదు. భూమిలో విత్తిన విత్తనాలు, దాచిన ధనం ఎలా పోతాయో, అలాగే.
తథైవాత్మని కర్మాణి తిష్ఠంతి ప్రభవంతి చ । తైలక్షయాద్యథా దీపో నిర్వాణమధిగచ్ఛతి
అదే విధంగా, మన పనులు మనలోనే ఉంటాయి, ఫలిస్తాయి. నూనె అయిపోతే దీపం ఆగిపోవడం లాంటిది.
కర్మక్షయాత్తథా జంతుః శరీరాన్నాశమృచ్ఛతి । కర్మక్షయాత్తథా మృత్యుస్తత్త్వవిద్భిరుదాహృతః
పనులు పూర్తయ్యాక జీవి శరీరాన్ని వదిలిపెడతాడు. పనులు తీరినప్పుడు మరణం వస్తుందని తత్వవేత్తలు చెబుతారు.
వివిధాః ప్రాణినస్తస్య మృత్యో రోగాశ్చ హేతవః । తథా మమ విపాకోయం పూర్వం కృతస్య నాన్యథా
వివిధ ప్రాణులు, వ్యాధులు ఇవన్నీ మరణానికి కారణాలు. నాకు వచ్చిన ఫలితం పూర్వపు పనుల వల్లే, వేరేలా ఉండదు.
సంప్రాప్తో నాత్ర సందేహః స్త్రీరూపోఽయం న సంశయః । క్వ మే గేహం సమాయాతా నాటకా నటనర్తకాః
ఇది వచ్చేసింది, ఎలాంటి సందేహం లేదు; ఇది ఒక స్త్రీ, ఇందులో అనుమానం లేదు; నా ఇల్లు ఎక్కడ, నటులు, నర్తకులు ఎక్కడ వచ్చారు?
తేషాం సంగప్రసంగేన జరా దేహం సమాశ్రితా । సర్వం కర్మకృతం మన్యే యన్మే సంభావితం ధ్రువమ్
వాళ్లతో కలిసినందువల్ల, వృద్ధాప్యం నా శరీరాన్ని పట్టుకుంది. నాకు జరిగినదంతా పనుల వల్లే అని నేను నమ్ముతున్నాను.
తస్మాత్కర్మప్రధానం చ ఉపాయాశ్చ నిరర్థకాః । పురా వై దేవరాజేన మదర్థే దూతసత్తమః
కాబట్టి, పనులే ప్రధానమైనవి, మిగతా మార్గాలు వృథా. పూర్వం దేవేంద్రుడు నా కోసం ఉత్తమ దూతను పంపించాడు.
ప్రేషితో మాతలిర్నామ న కృతం తస్య తద్వచః । తస్య కర్మవిపాకోఽయం దృశ్యతే సాంప్రతం మమ
మాతలి అనే దూతను పంపించారు, కానీ అతని మాటను నేను వినలేదు. ఇప్పుడు అతని పనికి ఫలితం నా దగ్గర కనిపిస్తోంది.
ఇతి చింతాపరో భూత్వా దుఃఖేన మహతాన్వితః । యద్యస్యాహి వచః ప్రీత్యా న కరోమి హి సర్వథా
ఇలా ఆలోచనలో మునిగి, గొప్ప దుఃఖంతో ఉన్నాను. ఈ పామి చెప్పిన మాటను ప్రేమతో నేను చేయకపోతే, ఏ విధంగానూ కుదరదు.
సత్యధర్మావుభావేతౌ యాస్యతస్తౌ న సంశయః । సదృశం చ సమాయాతం యద్దృష్టం మమ కర్మణా
సత్యం, ధర్మం రెండూ నన్ను వదిలిపోతాయి, ఇందులో సందేహం లేదు. నా పనుల వల్ల నాకు వచ్చినది న్యాయంగానే ఉంది.
భవిష్యతి న సందేహో దైవో హి దురతిక్రమః । ఏవం చింతాపరో భూత్వా యయాతిః పృథివీపతిః
ఇది జరుగుతుందనే సందేహం లేదు; దైవాన్ని మించిపోవడం చాలా కష్టం. ఇలా ఆలోచనలో మునిగి, యయాతి భూమిపతి,
కృష్ణం క్లేశాపహం దేవం జగామ శరణం హరిమ్ । ధ్యాత్వా నత్వా తతః స్తుత్వా మనసా మధుసూదనమ్
కృష్ణుడిని, బాధలు తొలగించే దేవుడిని ఆశ్రయించాడు. మనసులో ధ్యానం చేసి, వందనం చేసి, మధుసూదనుడిని స్తుతించాడు.