నామ్నా కపీశ్వరాదిత్యం చక్రుస్తీర్థమనుత్తమమ్ । యత్ర తీర్థే నరః స్నాత్వా కృత్వా వా పితృతర్పణమ్
ఆ పేరుతో కపీశ్వరాదిత్యుని తీర్థాన్ని వారు నిర్మించారు. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు,
దృష్ట్వా కపీశ్వరాదిత్యం ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా । తత్ర స్నానం ప్రకర్తవ్యం చైత్రాష్టమ్యాం విశేషతః
కపీశ్వరాదిత్యుని దర్శించితే, బ్రాహ్మణ హత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందుతాడు. అక్కడ, ముఖ్యంగా చైత్ర మాసం అష్టమి రోజున స్నానం చేయాలి.
హనుమత్ప్రముఖైస్తత్ర స్నాతం యత్ర దినత్రయమ్ । కపితీర్థప్రభావోఽయం భవత్యై సముదీరితః
అక్కడ హనుమంతుడు మొదలైన వానరులు మూడు రోజుల పాటు స్నానం చేశారు. ఇదే కపితీర్థ మహిమ, నీకు వివరించబడింది.
అస్మింస్తీర్థే నరః స్నాత్వా పూజయిత్వా కపీశ్వరమ్ । రూపవాన్బహుభోగశ్చ జాయతే నాత్ర సంశయః
ఈ తీర్థంలో స్నానం చేసి, కపీశ్వరుని పూజించినవాడు అందంగా, అనేక అనుభవాలు పొందే వాడవుతాడు — దీనిలో సందేహం లేదు.
బలం వాంఛతి యో లోకో ధర్మం వా పుత్రమేవ చ । సర్వం స తు లభేన్నిత్యం కపితీర్థప్రభావతః
ఎవరైనా బలం, ధర్మం లేదా కుమారుడు కావాలని కోరుకున్నా, కపితీర్థ మహిమ వల్ల ఇవన్నీ ఎప్పుడూ పొందుతారు.
ఇతి శ్రీపాద్మేమహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సంహితాయాముత్తరఖండే ఉమామహేశ్వర। సంవాదే కపితీర్థమాహాత్మ్యం నామ ద్విచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉత్తరఖండంలో, ఉమామహేశ్వర సంభాషణలో, కపితీర్థ మహిమ అనే నూరొకటి నాలుగు అధ్యాయం పూర్తయింది.
మహాదేవ ఉవాచ। బ్రహ్మవల్లీ మహత్తీర్థం తతో గచ్ఛేత్సురేశ్వరి । తస్య తీర్థస్య స్వరూపం సాక్షాచ్ఛృణు సురోత్తమ
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల రాణీ, ఆ తరువాత బ్రహ్మవల్లీ అనే గొప్ప తీర్థానికి వెళ్లాలి. ఆ పవిత్ర స్థల స్వరూపాన్ని నీవు నేరుగా విను, దేవతలలో శ్రేష్ఠురాలివి.
యత్ర సాభ్రమతీ తోయం బ్రహ్మవల్ల్యంభసా సహ । యుజ్యతే బ్రహ్మతీర్థం తత్ప్రయాగేన సమం స్మృతమ్
అక్కడ బ్రహ్మవతీ నది నీరు, బ్రహ్మవల్లీ నది నీటితో కలిసే చోటు బ్రహ్మతీర్థంగా పరిగణించబడుతుంది. అది ప్రయాగానికి సమానంగా భావించబడింది.
తత్ర పిండప్రదానేన తృప్తిర్ద్వాదశవార్షికీ । పితౄణాం జాయతే నూనం బ్రహ్మణో వచనం యథా
ఆ తీర్థంలో పిండప్రదానం చేస్తే, పితృదేవతలకు పన్నెండు సంవత్సరాల పాటు తృప్తి కలుగుతుంది. ఇది బ్రహ్మదేవుడు చెప్పినట్లే నిజం.
గయాశ్రాద్ధసమంపుణ్యంబ్రహ్మవల్ల్యాంవిశేషతః । యత్రజ్ఞాత్వాప్రకుర్వంతిపితరస్తృప్తిమాప్నుయుః
ప్రత్యేకంగా బ్రహ్మవల్లీ తీర్థంలో, గయాశ్రాద్ధానికి సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది. అక్కడ జ్ఞానపూర్వకంగా శ్రాద్ధం చేస్తే, పితృదేవతలు తృప్తి పొందుతారు.
గోదానంభూమిదానంచఅన్నదానంతథైవచ । ఏతద్దానసమం పుణ్యం బ్రహ్మవల్ల్యాం విశేషతః
బ్రహ్మవల్లీ తీర్థంలో, ఆవులు, భూమి, అన్నం దానం చేయడం వల్ల లభించే పుణ్యం, అక్కడ ఇచ్చే దానాలకు సమానంగా ఉంటుంది.
అత్రైవ సనకాద్యాస్తు స్నాత్వా చ విధిపూర్వకమ్ । పరంబ్రహ్మపదధ్యానాద్విష్ణులోకమవాప్నుయుః
సనకాది మహర్షులు ఇక్కడ నియమానుసారం స్నానం చేసి, పరబ్రహ్మాన్ని ధ్యానం చేయడం వల్ల విష్ణులోకాన్ని పొందారు.
పుష్కరే చైవ గంగాయాం క్షేత్రే చామరకంటకే । తత్ర గత్వా తు దేవేశి యత్ఫలం లభతే నరః
పుష్కరంలో, గంగానదిలో, అమరకంటక క్షేత్రంలో దేవతల రాణీ, అక్కడికి వెళ్లి మనిషికి లభించే ఫలితాన్ని,
తత్ఫలం సమవాప్నోతి బ్రహ్మవల్ల్యాం విశేషతః । చంద్ర సూర్యోపరాగే చ దానం యే దదతే నరాః
ఆ ఫలితాన్ని ప్రత్యేకంగా బ్రహ్మవల్లీ తీర్థంలో కూడా పొందవచ్చు. చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణ సమయంలో దానం చేసే వారు,
తత్ఫలం సమవాప్నోతి బ్రహ్మావల్ల్యాం సురేశ్వరి । దివ్యరూపధరాస్తే చ శంఖచక్రగదాధరాః
వారు కూడా అదే ఫలితాన్ని బ్రహ్మవల్లీ తీర్థంలో పొందుతారు, దేవతల రాణీ. వారు దివ్యరూపాన్ని ధరించి, శంఖం, చక్రం, గదను పట్టుకుని ఉంటారు.
తేఽపి స్వర్గే హి గచ్ఛంతి స్నానం కృత్వా సురేశ్వరి । ధృత్వా తులసిజాం మాలాం నారాయణమనుస్మరన్ । వైకుంఠం దివ్యమానందం యాతి వై పదమవ్యయమ్
వారు కూడా స్నానం చేసి, తులసి మాల ధరించి, నారాయణుడిని స్మరించుకుంటూ స్వర్గానికి వెళ్తారు. వారు వైకుంఠం అనే దివ్యమైన, ఆనందమైన, శాశ్వతమైన స్థానాన్ని పొందుతారు.
ఇతి బ్రహ్మవల్లీతీర్థమాహాత్మ్యమ్ । వృషతీర్థం తతో గచ్ఛేత్ఖండతీర్థేఽతివిశ్రుతమ్ । తత్ర స్నాత్వా దివం గావో గోలోకం చ పురాశ్రితాః
ఇంతవరకు బ్రహ్మవల్లీ తీర్థ మహిమ. ఆ తరువాత ఖండతీర్థంలో ప్రసిద్ధమైన వృషతీర్థానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేసిన ఆవులు, గతంలో గోలొకంలో ఉన్నవారు, స్వర్గాన్ని పొందారు.
ఖండరూపేణ ధర్మేణ యా గావో లోకమాతరః । శాపాద్భ్రష్టావితాస్తేన ఖండతీర్థమథోచ్యతే
ఖండతీర్థ ధర్మంతో, లోకమాతలు అయిన ఆవులు శాపం వల్ల తమ లోకం నుండి పడిపోయినప్పుడు, మళ్లీ రక్షించబడ్డాయి. అందుకే దాన్ని ఖండతీర్థం అంటారు.
పార్వత్యువాచ। శాపో హి లోకమాతౄణాం గవాం కస్య పురాఽభవత్ । కథం లోకాత్పరిభ్రష్టాః కథం ధర్మేణ రక్షితాః
పార్వతీ అడిగింది: లోకమాతలు అయిన ఆవులకు పురాణ కాలంలో ఎవరి శాపం కలిగింది? వారు ఎలా తమ లోకం నుండి పడిపోయారు? ధర్మంతో ఎలా రక్షించబడ్డారు?
మహాదేవ ఉవాచ। పురా వృషేణ గోలోకే క్రీడతా సహ మాతృభిః । ముక్తం తథా శకృన్మూత్రం పతితం హరమూర్ద్ధని
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: ఒకసారి గోలొకంలో తల్లి ఆవులతో కలిసి ఆడుకుంటున్న వృషభుడు, మలమూత్రాన్ని విడిచాడు. అది హరుడి తలపై పడింది.
తతస్తాసాం దదౌ శాపం తేన దోషేణ వై హరః । నష్టసంజ్ఞా స్వలోకాచ్చ గావో యాస్యథ మేదినీమ్
ఆ తప్పు కారణంగా హరుడు వారికి శాపం ఇచ్చాడు: 'మీరు జ్ఞానం కోల్పోయి, మీ లోకం నుండి భూమికి వెళ్ళిపోతారు.'
గావః శప్తా భగవతా సంప్రసాద్య పునర్హరమ్ । ప్రాప్స్యామహే పునర్లోకం ఇతి దేవం యయాచిరే
భగవంతుడు శాపం ఇచ్చిన ఆవులు, హరుడిని ప్రసన్నం చేసుకుని, మళ్లీ తమ లోకాన్ని పొందాలని దేవునిని ప్రార్థించాయి.
యదా సాభ్రమతీ తీర్థే బ్రహ్మవల్లీ సమీపతః । ఖండసంజ్ఞహ్రదే స్నాత్వా స్వర్గం వై ప్రాప్స్యథ ధ్రువమ్
బ్రహ్మవల్లీ సమీపంలో బ్రహ్మవతీ తీర్థంలో, ఖండ అనే హ్రదంలో స్నానం చేస్తే, మీరు తప్పకుండా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
తతస్తస్మిన్హ్రదే స్నాత్వా గావో గోపతినా సహ । స్వర్గం గతా శుద్ధతమా మహాదేవసమీపతః
ఆ తరువాత ఆవులు, గోపాలుడితో కలిసి ఆ హ్రదంలో స్నానం చేసి, పవిత్రులై మహాదేవుని సమీపంలో స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాయి.
గోహ్రదే తు నరః స్నాత్వా కృత్వా వై పితృతర్పణమ్ । గవాం లోకమవాప్నోతి దాహప్రలయవర్జితమ్
ఆవుల చెరువు దగ్గర స్నానం చేసి, అక్కడ పితృదేవతలకు తర్పణం చేసినవాడు, ఎటువంటి కాలం, నాశనం లేని ఆవుల లోకాన్ని పొందుతాడు.
తత్ర స్థిత్వా నిరాహారో గోపిండం చ దదాతి వై । స నరః సుఖమేధేత యావదింద్రాశ్చతుర్దశ
అక్కడ ఉపవాసంగా ఉండి, ఆవు పిండిని సమర్పించినవాడు, పద్నాలుగు ఇంద్రుల కాలం వరకూ సుఖంగా జీవిస్తాడు.
గవాంకోటిప్రదానేన యత్ఫలం ప్రాప్యతే ధ్రువమ్ । తత్ఫలం సమవాప్నోతి ఖండతీర్థే న సంశయః
పది లక్షల ఆవులను దానం చేస్తే వచ్చే ఫలితం ఖండతీర్థంలో కూడా లభిస్తుంది — దీనిలో సందేహం లేదు.
గృహీత్వా వృషమూత్రం చ తీర్థం యః పిబతే నరః । తత్క్షణాదేవ శుద్ధిః స్యాత్ఖండతీర్థే న సంశయః
వృషభ మూత్రంతో కలిపిన తీర్థాన్ని ఖండతీర్థంలో తాగినవాడు, వెంటనే పవిత్రుడవుతాడు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఖండతీర్థాత్పరం తీర్థం న భూతం న భవిష్యతి । యే గచ్ఛంతి సురశ్రేష్ఠ తే నరాః పుణ్యభాగినః
ఖండతీర్థానికి మించిన పవిత్ర స్థలం గతంలో లేదు, భవిష్యత్తులో ఉండదు. అక్కడికి వెళ్లే వారు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మహా పుణ్యవంతులు అవుతారు.
తత్ర గత్వా సురశ్రేష్ఠే గవాం పూజనమాచరేత్ । వృషభం చ తతః పూజ్య స్నానం కృత్వా సమాహితః
అక్కడికి వెళ్లి, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ముందుగా ఆవులను పూజించి, ఆ తరువాత వృషభాన్ని పూజించి, ఏకాగ్రతతో స్నానం చేయాలి.