ఏవం శ్రుత్వా గతా సా చ మేనకా తత్ర ప్రేషితా । సమాచష్ట తు తత్సర్వం దేవరాజస్య భాషితమ్
అలా వినగానే, పంపబడిన మేనక అక్కడికి వెళ్లి, దేవేంద్రుడు చెప్పిన మాటలన్నీ వివరంగా చెప్పింది.
ఏవముక్తా గతా సా చ మేనకా తత్ప్రచోదితా । గతాయాం మేనకాయాం తు రతిపుత్రీ మనస్వినీ
అలా చెప్పి, మేనక తనకు చెప్పినట్లు ప్రేరేపించబడింది. మేనక వెళ్లిన తర్వాత, రతి కుమార్తె అయిన మనస్విని—
రాజానం ధర్మసంకేతం ప్రత్యువాచ యశస్వినీ । రాజంస్త్వయాహమానీతా సత్యవాక్యేన వై పురా
ధర్మసభలో రాజుతో యశస్సుతో ఇలా చెప్పింది: 'రాజా, నువ్వు నిజమైన మాటలతో నన్ను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చావు.'
స్వకరశ్చాంతరే దత్తో భవనం చ సమాహృతా । యద్యద్వదామ్యహం రాజంస్తత్తత్కార్యం హి వై త్వయా
'నువ్వు నీ చేయిని నా చేయిలో పెట్టి నన్ను నీ ఇంటికి తీసుకువచ్చావు. రాజా, నేను చెప్పేది నువ్వు తప్పకుండా చేయాలి.'
తదేవం హి త్వయా వీర న కృతం భాషితం మమ । త్వామేవం తు పరిత్యక్ష్యే యాస్యామి పితృమందిరమ్
'కానీ, వీరా, నేను చెప్పినట్లు నువ్వు చేయలేదు. అందుకే నిన్ను విడిచి, నా తండ్రి ఇంటికి వెళ్తాను.'
రాజోవాచ- యథోక్తం హి త్వయా భద్రే తత్తే కర్త్తా న సంశయః । అసాధ్యం తు పరిత్యజ్య సాధ్యం దేవి వదస్వ మే
రాజు ఇలా అన్నాడు: 'భద్రే, నువ్వు చెప్పినట్లు నేను తప్పకుండా చేస్తాను. చేయలేనివి వదిలిపెట్టి, చేయగలిగినది చెప్పు, దేవీ.'
అశ్రుబిందుమత్యువాచ- ఏతదర్థే మహీకాంత భవానిహ మయా వృతః । సర్వలక్షణసంపన్నః సర్వధర్మసమన్వితః
అశ్రుబిందుమతి ఇలా చెప్పింది: 'ఈ కారణంగానే, భూమిపతి, నిన్ను నేను ఎంచుకున్నాను. నీవు అన్ని లక్షణాలతో, అన్ని ధర్మాలతో నిండినవాడవు.'
సర్వం సాధ్యమితి జ్ఞాత్వా సర్వధర్తారమేవ చ । కర్త్తారం సర్వధర్మాణాం స్రష్టారం పుణ్యకర్మణామ్
'నీవు అన్నీ చేయగలవని, అన్నింటికీ ఆధారమైనవాడవని, అన్ని ధర్మాలకు కర్తవని, పుణ్యకర్మలకు సృష్టికర్తవని తెలుసుకున్నాను.'
త్రైలోక్యసాధకం జ్ఞాత్వా త్రైలోక్యేఽప్రతిమం చ వై । విష్ణుభక్తమహం జానే వైష్ణవానాం మహావరమ్
'మూడు లోకాలలో నీవే సాధించేవాడవని, మూడు లోకాలలో నీకు సమానుడు లేడని, నీవు విష్ణువు భక్తుడవని, వైష్ణవులలో గొప్పవాడవని నాకు తెలుసు.'
ఇత్యాశయా మయా భర్త్తా భవానంగీకృతః పురా । యస్య విష్ణుప్రసాదోఽస్తి స సర్వత్ర పరివ్రజేత్
'ఈ ఆశయంతోనే, నిన్ను నేను భర్తగా ముందే అంగీకరించాను. ఎవరికైనా విష్ణువు అనుగ్రహం ఉంటే, వారు ఎక్కడికైనా వెళ్లగలరు.'
దుర్లభం నాస్తి రాజేంద్ర త్రైలోక్యే సచరాచరే । సర్వేష్వేవ సులోకేషు విద్యతే తవ సువ్రత
'ఓ రాజేంద్రా, మూడు లోకాలలో చలించేవాటిలో, నిలిచినవాటిలో నీవు సాధించలేనిది ఏదీ లేదు. అన్ని మంచి లోకాలలో నీకే లభ్యం, ఓ సువ్రతా.'
విష్ణోశ్చైవ ప్రసాదేన గగనే గతిరుత్తమా । మర్త్యలోకం సమాసాద్య త్వయైవ వసుధాధిప
'విష్ణువు అనుగ్రహంతో, ఆకాశంలో ఉన్న ఉత్తమ మార్గాన్ని పొందవచ్చు. మానవ లోకానికి వచ్చి, నీవే భూమిపతి—'
జరాపలితహీనాస్తు మృత్యుహీనా జనాః కృతాః । గృహద్వారేషు సర్వేషు మర్త్యానాం చ నరర్షభ
'వృద్ధాప్యమూ, తెల్ల జుట్టూ లేకుండా, మరణం లేకుండా, ప్రతి మానవుని ఇంటి ముందు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, నీవే ప్రజలను చేసావు.'
కల్పద్రుమా అనేకాశ్చ త్వయైవ పరికల్పితాః । యేషాం గృహేషు మర్త్యానాం మునయః కామధేనవః
'నీవే అనేక కల్పవృక్షాలను ఏర్పరిచావు. మానవుల ఇళ్లలో మునులు, కామధేనువులు ఉండేలా చేసావు.'
త్వయైవ ప్రేషితా రాజన్స్థిరీభూతాః సదా కృతాః । సుఖినః సర్వకామైశ్చ మానవాశ్చ త్వయా కృతాః
'నీవే రాజా, వీటిని పంపి, శాశ్వతంగా నిలిపావు. నీవే ప్రజలను అన్ని కోరికలు నెరవేర్చేలా సుఖంగా ఉంచావు.'
గృహైకమధ్యే సాహస్రం కులీనానాం ప్రదృశ్యతే । ఏవం వంశవివృద్ధిశ్చ మానవానాం త్వయా కృతా
'ఒక ఇంట్లోనే వెయ్యి గొప్ప కుటుంబాలు కనిపిస్తాయి. ఇలా మానవుల వంశవృద్ధిని నీవే కలిగించావు.'
యమస్యాపి విరోధేన ఇంద్రస్య చ నరోత్తమ । వ్యాధిపాపవిహీనస్తు మర్త్యలోకస్త్వయా కృతః
యమునికీ ఇంద్రునికీ ఎదిరిగా నీవు మానవ లోకాన్ని వ్యాధులూ పాపాలూ లేని స్థితికి చేర్చావు, నరశ్రేష్ఠా.
స్వతేజసాహంకారేణ స్వర్గరూపం తు భూతలమ్ । దర్శితం హి మహారాజ త్వత్సమో నాస్తి భూపతిః
నీ తేజస్సుతో, గర్వంతో, భూమిని స్వర్గంలా మార్చావు మహారాజా. నీకు సమానమైన రాజు ఇంకొకరు లేరు.
నరో నైవ ప్రసూతో హి నోత్పత్స్యతి భవాదృశః । భవంతమిత్యహం జానే సర్వధర్మప్రభాకరమ్
నీ వంటి వాడు ఇప్పటివరకు పుట్టలేదు, ఇకపై పుట్టడంలేదు. నీవే అన్ని ధర్మాలకు వెలుగు అని నాకు తెలుసు.
తస్మాన్మయా కృతో భర్తా వదస్వైవం మమాగ్రతః । నర్మముక్త్వా నృపేంద్ర త్వం వద సత్యం మమాగ్రతః
అందుకే నేను నిన్ను నా భర్తగా అంగీకరించాను. రాజా, నా ముందు సరదాగా కాకుండా నిజం చెప్పు.
యది తే సత్యమస్తీహ ధర్మమస్తి నరాధిప । దేవలోకేషు మే నాస్తి గగనే గతిరుత్తమా
నీకు ఇక్కడ సత్యమూ ధర్మమూ ఉంటే, నరాధిపా, నాకు దేవలోకాల్లో లేదా ఆకాశంలో గొప్పదారి లేదు.
సత్యం త్యక్త్వా యదా చ త్వం నైవ స్వర్గం గమిష్యసి । తదా కూటం తవ వచో భవిష్యతి న సంశయః
నువ్వు సత్యాన్ని వదిలేస్తే, నీవు స్వర్గానికి చేరుకోలేవు. అప్పుడు నీ మాటలు అబద్ధమవుతాయి, ఇది నిస్సందేహం.
పూర్వంకృతం హి యచ్ఛ్రేయో భస్మీభూతం భవిష్యతి । రాజోవాచ- సత్యముక్తం త్వయా భద్రే సాధ్యాసాధ్యం న చాస్తి మే
ముందుగా చేసిన మేలంతా బూడిదవుతుంది. రాజు ఇలా అన్నాడు—నీ మాట సత్యం భద్రే, నాకు సాధ్యాసాధ్యాల మధ్య తేడా లేదు.
సర్వంసాధ్యం సులోకం మే సుప్రసాదాజ్జగత్పతే । స్వర్గం దేవి యతో నైమి తత్ర మే కారణం శృణు
ఈ లోకంలో నాకు అన్నీ సాధ్యమవుతున్నాయి జగత్పతికి ప్రసాదం వల్ల. దేవి, నేను స్వర్గానికి ఎందుకు పోవడం లేదో కారణం విను.
ఆగంతుం తు న దాస్యంతి లోకే మర్త్యే చ దేవతాః । తతో మే మానవాః సర్వే ప్రజాః సర్వా వరాననే
దేవతలు నన్ను మానవ లోకానికి రానివ్వరు. అందుకే అందరు నా ప్రజలు నన్ను కోల్పోతారు, సుందరీ.
మృత్యుయుక్తా భవిష్యంతి మయా హీనా న సంశయః । గంతుం స్వర్గం న వాఞ్ఛామి సత్యముక్తం వరాననే
నన్ను కోల్పోయిన ప్రజలు మరణానికి లోనవుతారు, ఇది నిస్సందేహం. నాకు స్వర్గానికి పోవాలనే కోరిక లేదు—ఇది నిజం, సుందరీ.
దేవ్యువాచ-। లోకాన్దృష్ట్వా మహారాజ ఆగమిష్యసి వై పునః । పూరయస్వ మమాద్యత్వం జాతాం శ్రద్ధాం మహాతులామ్
దేవి ఇలా అన్నది—మహారాజా, లోకాలను చూసి మళ్లీ తిరిగి వస్తావు. ఇప్పుడు నా లోపల పుట్టిన గొప్ప నమ్మకాన్ని నీవు నెరవేర్చు.
రాజోవాచ-। సర్వమేవం కరిష్యామి యత్త్వయోక్తం న సంశయః । సమాలోక్య మహాతేజా యయాతిర్నహుషాత్మజః
రాజు ఇలా అన్నాడు—నువ్వు చెప్పినదంతా నేను తప్పకుండా చేస్తాను. మహాతేజస్వి నహుషుని కుమారుడు యయాతి అన్నీ చూసి సమాధానం చెప్పాడు.
ఏవముక్త్వా ప్రియాం రాజా చింతయామాస వై తదా । అంతర్జలచరో మత్స్యః సోపి జాలే న బధ్యతే
ఇలా తన ప్రియతో మాట్లాడిన రాజు ఆలోచించసాగాడు. నీటిలో తిరిగే చేప కూడా కొండెం పడదికాదు.
మరుత్సమానవేగోపి మృగః ప్రాప్నోతి బంధనమ్ । యోజనానాం సహస్రస్థమామిషం వీక్షతే ఖగః
వాయువులా వేగంగా పరుగెత్తే జింక కూడా చిక్కిపోతుంది. పక్షి వేల యోజనాల దూరంలో ఉన్న మాంసాన్ని కూడా చూస్తుంది.