రూపతేజః సమాయుక్తం సపత్నీసహితం ప్రియమ్ । న వరం తాదృశం కాంతం సపత్నీవిషసంయుతమ్
"రూపం, తేజస్సు కలిగి, సపత్ని సమేతంగా ఉండే ప్రియుడు ఇష్టం కాదు; సపత్ని విషంతో కూడిన ప్రియుడు మంచివాడు కాడు."
తస్మాన్న మన్యతే కాంతం భవంతం గుణసాగరమ్ । రాజోవాచ- దేవయాన్యా న మే కార్యం శర్మిష్ఠయా వరాననే
"అందుకే, నిన్ను, గుణాల సముద్రాన్ని, ఆమె ప్రియుడిగా భావించదు." రాజు అన్నాడు: "నాకు దేవయానితో పనిలేదు, ఓ అందమైనవాడా, శర్మిష్ఠతో కూడా లేదు."
ఇత్యర్థం పశ్య మే కోశం సత్వధర్మసమన్వితమ్ । అశ్రుబిందుమత్యువాచ- అహం రాజ్యస్య భోక్త్రీ చ తవ కాయస్య భూపతే
"ఈ కారణంగా, నా ధనాన్ని చూడు, శక్తి, ధర్మంతో కూడినదిగా ఉంది." అశ్రుబిందుమతి ఇలా చెప్పింది: "ఓ రాజా, నేను నీ రాజ్యానికీ, నీ శరీరానికీ అనుభవించేవాడిని."
యద్యద్వదామ్యహం భూప తత్తత్కార్యం త్వయా ధ్రువమ్ । ఇత్యర్థే మమ దేహి స్వం కరం త్వం ధర్మవత్సల
"ఓ రాజా, నేను ఏది చెప్పినా, అది నువ్వు తప్పక చేయాలి; అందువల్ల, నీ చేతిని నాకు ఇవ్వు, ఓ ధర్మాన్ని ప్రేమించువాడా."
బహుధర్మసమోపేతం చారులక్షణసంయుతమ్ । రాజోవాచ- అన్య భార్యాం న విందామి త్వాం వినా వరవర్ణిని
అనేక ధర్మాలతో, అందమైన లక్షణాలతో అలంకరించబడిన నీవు తప్ప ఇంకెవరినీ భార్యగా స్వీకరించను, ఓ సుందరవర్ణినీ! అని రాజు అన్నాడు.
రాజ్యం చ సకలాముర్వీం మమ కాయం వరాననే । సకోశం భుంక్ష్వ చార్వంగి ఏష దత్తః కరస్తవ
ఓ ముద్దుగుమ్మా! నా రాజ్యాన్ని, ఈ భూమంతటినీ, నా శరీరాన్నీ, ధనభాండాగారంతో సహా నీవు అనుభవించు. ఇవన్నీ నీకిచ్చినట్టు నా చేయి నీకు ఇస్తున్నాను.
యదేవ భాషసే భద్రే తదేవం తు కరోమ్యహమ్ । అశ్రుబిందుమత్యువాచ- అనేనాపి మహాభాగ తవ భార్యా భవామ్యహమ్
నీవు చెప్పినది ఏదైనా, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నేను అదే చేస్తాను. అశ్రుబిందుమతి ఇలా చెప్పింది— ఈ విధంగా కూడా, ఓ మహాభాగుడా, నేను నీ భార్యను అవుతున్నాను.
ఏవమాకర్ణ్య రాజేంద్రో హర్షవ్యాకులలోచనః । గాంధర్వేణ వివాహేన యయాతిః పృథివీపతిః
ఇలా విని, ఆనందంతో కళ్లు నిండిన రాజు, భూమిపై అధిపతి అయిన యయాతి, గాంధర్వవిధానంతో ఆమెను పెండ్లి చేసుకున్నాడు.
ఉపయేమే సుతాం పుణ్యాం మన్మథస్య నరోత్తమ । తయా సార్ద్ధం మహాత్మా వై రమతే నృపనందనః
మాన్మథుని పుణ్యమైన కుమార్తెను, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన యయాతి పెండ్లి చేసుకున్నాడు. ఆ మహాత్ముడు, రాజునందనుడు, ఆమెతో కలిసి సంతోషంగా గడిపాడు.
సాగరస్య చ తీరేషు వనేషూపవనేషు చ । పర్వతేషు చ రమ్యేషు సరిత్సు చ తయా సహ
సముద్రతీరాల్లో, అడవుల్లో, ఉద్యానవనాల్లో, అందమైన కొండలపై, నదికట్టల వద్ద ఆమెతో కలిసి యయాతి ఆనందంగా విహరించాడు.
రమతే రాజరాజేంద్రస్తారుణ్యేన మహీపతిః । ఏవం వింశత్సహస్రాణి గతాని నిరతస్య చ
రాజధిరాజు, భూమిపై అధిపతి అయిన యయాతి తన యవ్వనంలో ఆమెతో ఆనందిస్తూ ఇరవై వేల సంవత్సరాలు గడిపాడు.
భూపస్య తస్య రాజేంద్ర యయాతేస్తు మహాత్మనః । విష్ణురువాచ- ఏవం తయా మహారాజో యయాతిర్మోహితస్తదా
ఆ రాజుకు, భూమిపై అధిపతి అయిన యయాతి మహాత్ముడికి— విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: అలా ఆమెతో కలిసి యయాతి అప్పటికి మోహించిపోయాడు.
కందర్పస్య ప్రపంచేన ఇంద్రస్యార్థే మహామతే । సుకర్మోవాచ- ఏవం పిప్పల రాజాసౌ యయాతిః పృథివీపతిః
కామదేవుని యుక్తితో, ఇంద్రుని కోరికకోసం, ఓ జ్ఞానవంతుడా— సుకర్మ ఇలా అన్నాడు: అలా, ఓ పిప్పల, భూమిపై అధిపతి అయిన యయాతి—
తస్యా మోహనకామేన రతేన లలితేన చ । న జానాతి దినం రాత్రిం ముగ్ధః కామస్య కన్యయా
ఆమె మాయతో, ప్రేమతో, ఆటపాటలతో, ఆ ప్రేమకన్య చేత మోహించిపోయిన యయాతి రాత్రి, పగలు ఏది అని కూడా గుర్తించలేకపోయాడు.
ఏకదా మోహితం భూపం యయాతిం కామనందినీ । ఉవాచ ప్రణతం నమ్రం వశగం చారులోచనా
ఒకసారి, యయాతి రాజు అలా మోహంలో ఉన్నప్పుడు, అందమైన కళ్లతో కూడిన కామనందిని, తనకు లోబడిన అతనిని నమ్రంగా వంగి మాట్లాడింది.
అశ్రుబిందుమత్యువాచ- సంజాతం దోహదం కాంత తన్మే కురు మనోరథమ్ । అశ్వమేధమఖశ్రేష్ఠం యజస్వ పృథివీపతే
అశ్రుబిందుమతి ఇలా చెప్పింది— ప్రియమా! నా మనసులో ఒక కోరిక పుట్టింది, దయచేసి నా ఈ మనసారాన్ని నెరవేర్చు. ఓ భూమిపతీ! అశ్వమేధయాగాన్ని నిర్వహించు.
రాజోవాచ- ఏవమస్తు మహాభాగే కరోమి తవ సుప్రియమ్ । సమాహూయ సుతశ్రేష్ఠం రాజ్యభోగే వినిఃస్పృహమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు— అలా జరుగనీ, ఓ మహాభాగే! నీకు ఎంతో ఇష్టమైనది నేను చేస్తాను. రాజ్యాన్ని ఆశించని నా గొప్ప కుమారునిని పిలిపిస్తాను.
సమాహూతః సమాయాతో భక్త్యానమితకంధరః । బద్ధాంజలిపుటో భూత్వా ప్రణామమకరోత్తదా
పిలిపించబడిన అతడు భక్తితో తల వంచి వచ్చాడు. చేతులు జోడించి నమస్కరించి, అక్కడే వినయంగా నిలబడ్డాడు.
తస్యాః పాదౌ ననామాథ భక్త్యా నమితకంధరః । ఆదేశో దీయతాం రాజన్యేనాహూతః సమాగతః
ఆమె పాదాలకు భక్తితో తల వంచి నమస్కరించాడు. 'రాజా! నీవు పిలిపించావు, నేను వచ్చాను, ఆజ్ఞ ఇవ్వు' అన్నాడు.
కిం కరోమి మహాభాగ దాసస్తే ప్రణతోస్మి చ । రాజోవాచ- అశ్వమేధస్య యజ్ఞస్య సంభారం కురు పుత్రక
'ఓ మహాభాగే! నేను నీ సేవకుడిని, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను, ఏమి చేయమంటావు?' రాజు ఇలా అన్నాడు— 'పుత్రా! అశ్వమేధయాగానికి కావలసిన ఏర్పాట్లు చేయు.'
సమాహూయ ద్విజాన్పుణ్యానృత్విజో భూమిపాలకాన్ । ఏవముక్తో మహాతేజాః పూరుః పరమధార్మికః
పవిత్రమైన ద్విజులను, ఋత్వికులను, భూమిపాలకులను పిలిపించి, అలా చెప్పిన తరువాత, మహాతేజస్సుతో, పరమధార్మికుడైన పురు—
సర్వం చకార సంపూర్ణం యథోక్తం తు మహాత్మనా । తయా సార్ధం స జగ్రాహ సుదీక్షాం కామకన్యయా
మహాత్ముడు చెప్పినట్లు అన్నీ పూర్తిగా నిర్వహించాడు. ఆ కామకన్యతో కలిసి, ఉత్తమమైన దీక్షను స్వీకరించాడు.
అశ్వమేధయజ్ఞవాటే దత్వా దానాన్యనేకధా । బ్రాహ్మణేభ్యో మహారాజ భూరిదానమనంతకమ్
అశ్వమేధయాగంలో రాజు అనేక రకాల దానాలు బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాడు, మహారాజా. అతని దానానికి అంతు లేదు, అపారంగా ఉంది.
దీనేషు చ విశేషేణ యయాతిః పృథివీపతిః । యజ్ఞాంతే చ మహారాజస్తామువాచ వరాననామ్
బాధపడే వారికి ప్రత్యేకంగా, భూమిపై పరిపాలకుడైన యయాతి యజ్ఞం పూర్తయ్యాక అందమైన ముఖం కలిగిన ఆమెతో మాట్లాడాడు.
అన్యత్తే సుప్రియం బాలే కిం కరోమి వదస్వ మే । తత్సర్వం దేవి కర్తాస్మి సాధ్యాసాధ్యం వరాననే
ప్రియమైన అమ్మాయీ, నీకు మరొకటి ఎంతో ఇష్టమైతే చెప్పు, నేను ఏది సాధ్యమైనా, అసాధ్యమైనా, నీవు కోరినదంతా చేస్తాను, దేవీ.
సుకర్మోవాచ- ఇత్యుక్తా తేన సా రాజ్ఞా భూపాలం ప్రత్యువాచ హ । జాతో మే దోహదో రాజంస్తత్కురుష్వ మమానఘ
సుకర్మ చెప్పింది— రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆమె భూపాలుడిని చూసి, 'రాజా, నా మనసులో ఒక కోరిక పుట్టింది, దయచేసి దాన్ని నెరవేర్చు' అని చెప్పింది.
ఇంద్రలోకం బ్రహ్మలోకం శివలోకం తథైవ చ । విష్ణులోకం మహారాజ ద్రష్టుమిచ్ఛామి సుప్రియమ్
మహారాజా, నాకు ఇంద్రలోకం, బ్రహ్మలోకం, శివలోకం, అలాగే విష్ణులోకం చూడాలని ఉంది, నా ప్రియమైనవాడా.
దర్శయస్వ మహాభాగ యదహం సుప్రియా తవ । ఏవముక్తస్తయారాజాతామువాచససుప్రియామ్
మహాభాగ, నీకు ఎంతో ఇష్టమైనదేదైనా నాకు చూపించు, ప్రియమైనవాడా. ఆమె ఇలా అడిగినప్పుడు, రాజు తన ప్రియమైనవారితో ఇలా అన్నాడు.
సాధుసాధువరారోహేపుణ్యమేవప్రభాషసే । స్త్రీస్వభావాచ్చచాపల్యాత్కౌతుకాచ్చవరాననే
బాగు, బాగు, వరారోహిణీ, నీవు ధర్మాన్ని కోరుతున్నావు. అయినా, స్త్రీ స్వభావం వల్ల, చంచలత వల్ల, ఆసక్తి వల్ల నీవు ఇలా అడిగావు, వరాననె.
యత్తవోక్తం మహాభాగే తదసాధ్యం విభాతి మే । తత్సాధ్యం పుణ్యదానేన యజ్ఞేన తపసాపి చ
మహాభాగ, నీవు చెప్పింది నాకు అసాధ్యంగా కనిపిస్తోంది. కానీ దానిని పుణ్యదానం, యజ్ఞం, తపస్సు వలన సాధించవచ్చు.