తస్య చారయతఃసోఽశ్వః సముద్రే పూర్వదక్షిణే । వేలా సమీపేఽపహృతో భూమిం చైవ ప్రవేశితః
ఆ యాగాన్ని నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, అతని గుర్రం తూర్పు మరియు దక్షిణ సముద్ర తీరంలో, సముద్రపు ఒడ్డుకు దగ్గరగా, భూమిలోకి తీసుకెళ్లబడింది.
స తం దేశం తదా పుత్రైః ఖానయామాస సర్వతః । నాశ్వం ప్రాపుస్తదాతేవై ఖన్యమానే మహార్ణవే
అప్పుడు, తన కుమారులతో కలిసి ఆ ప్రాంతాన్ని చుట్టూ తవ్వడం ప్రారంభించాడు; కానీ మహాసముద్రాన్ని తవ్వినా, గుర్రాన్ని కనుగొనలేకపోయారు.
తత్రైకమాదిపురుషం దదృశుస్తే త్వరాన్వితాః । తమాదిపురుషం దేవం కపిలం జగతాం ప్రభుమ్
అతని కుమారులు త్వరగా తవ్వుతున్నప్పుడు, అక్కడ ఆదిపురుషుడు అయిన కపిలుడు, జగతికి ప్రభువు అయిన దేవుడిని చూశారు.
తస్య చక్షుః సముత్పన్న వహ్నినా ప్రతిబుధ్యతః । దగ్ధాః షష్టి సహస్రాణి చత్వారస్తేఽవశేషితాః
ఆ దేవుడు మేల్కొన్నప్పుడు, అతని కన్నుల నుంచి అగ్ని వెలువడింది; అరవై వేల మంది దహించబడి, నాలుగు మంది మాత్రమే మిగిలారు.
హృషీకేతుః సుకేతుశ్చ తథా ధర్మరథోపరః । శూరః పంచజనశ్చైవ తస్య వంశకరా ద్విజ
హృషీకేతు, సుకేతు, ధర్మరథోపర, శూర, పంచజన — వీరు, ద్విజుడా, అతని వంశాన్ని కొనసాగించారు.
ప్రాదాచ్చ తస్మై భగవాన్హరిః పంచవరాన్స్వయమ్ । వంశం మోక్షం సుకీర్తిఞ్చ సముద్రం తనయం విభుః
భగవంతుడు హరి, అతనికి ఐదు వరాలు ఇచ్చాడు: వంశం, మోక్షం, మంచి కీర్తి, సముద్రం, కుమారుడు — వీటిని మహాశక్తివంతుడికి ప్రసాదించాడు.
సాగరత్వం చ లేభేథ కర్మణా తేన తస్య వై । తమాశ్వమేధికం సోఽశ్వం సముద్రాదుపలబ్ధవాన్ । ఆజహారాశ్వమేధానాం శతం స చ మహాయశాః
ఆ కార్యంతో అతను సముద్రస్థితిని పొందాడు; సముద్రంలో నుంచి యాగానికి గుర్రాన్ని తిరిగి పొందాడు; ఆ మహాత్ముడు వంద అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించాడు.
మహాదేవ ఉవాచ-। గాంగం వక్ష్యామి మాహాత్మ్యం యథోక్తం మునిసత్తమ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ అఘం నశ్యతి తత్క్షణాత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — మునిశ్రేష్ఠా! నేను గంగ యొక్క మహాత్మ్యాన్ని చెప్పబోతున్నాను; దాన్ని వినగానే, పాపం వెంటనే నశిస్తుంది.
గంగాగంగేతి యోబ్రూయాద్యోజనానాం శతైరపి । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
‘గంగ, గంగ’ అని ఎవరు పలికినా, యోజనాల వందల దూరంలో ఉన్నా, వారు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొంది, విష్ణు లోకానికి చేరుతారు.
చరణాబ్జసముద్భూతా గంగా నామేతి విశ్రుతా । పాపానాం స్థూలరాశీనాం నాశినీ చేతి నారద
గంగ అనబడే ఆమె, పద్మపాదాల నుంచి జన్మించింది; నారదా! ఆమె పెద్ద పెద్ద పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
నర్మదా సరయూశ్చైవ తథా వేత్రవతీ నదీ । తాపీ పయోష్ణీ చంద్రా చ విపాశా కర్మనాశినీమ్
నర్మదా, సరయూ, వేత్రవతీ నది, తాపీ, పయోష్ణీ, చంద్రా, విపాశా — ఇవన్నీ కర్మను నాశనం చేసే నదులు.
పుష్యా పూర్ణా తథా దీపా విదీపా సూర్యతేజసా । సహస్రవృషదానాత్తు యత్ఫలం లభతే ధ్రువమ్
పుష్యా, పూర్ణా, దీపా, విదీపా — ఇవన్నీ సూర్యకాంతితో ప్రకాశిస్తాయి; వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితం ఏమైతే, అది ఖచ్చితంగా లభిస్తుంది.
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనతః క్షణాత్ । ఇయం గంగా మహాపుణ్యా బ్రహ్మఘ్నానాం విశేషతః
ఆ ఫలితం గంగను దర్శించగానే క్షణంలో లభిస్తుంది; ఈ గంగ మహాపుణ్యవంతురాలు, బ్రహ్మహత్య చేసిన వారికి ప్రత్యేకంగా పవిత్రతను ఇస్తుంది.
తేషాం నిరయయుక్తానాం గంగా పాపప్రహారిణీ । చంద్ర సూర్యోపరాగే చ యత్ఫలం విద్యతేఽనఘ
నరకంలో ఉన్నవారికి గంగ పాపాలను తొలగిస్తుంది; చంద్ర, సూర్య గ్రహణ సమయంలో లభించే ఫలితం ఏదైతే, పాపరహితుడా!
తత్ఫలం సమవాప్నోతి గంగాదర్శనమాత్రతః । యథా సూర్యోదయే తాత తమో గచ్ఛతి దూరతః
ఆ ఫలితం గంగను దర్శించగానే లభిస్తుంది; తాతా! సూర్యోదయ సమయంలో చీకటి దూరంగా వెళ్లినట్లు,
తథా గంగాప్రభావేన విలయం యాతి పాతకమ్ । మాన్యేయం సర్వదా లోకే పవిత్రా పాపనాశినీ
అలాగే గంగ ప్రభావంతో పాపం నశిస్తుంది; ఆమెను ఎప్పుడూ గౌరవించాలి, ఆమె పవిత్రురాలు, పాపనాశినీ.
కల్యాణరూపా సతతం విష్ణునా నిర్మితా పురా । దివ్యరూపా తు జననీ దీనానాం పావనీ స్మృతా
శుభరూపాన్ని కలిగి, ఎప్పుడూ మంగళకరంగా ఉండే ఆమెను విష్ణువు పుర్వకాలంలో సృష్టించాడు. దివ్యరూపముతో ఉన్న ఆ తల్లి, బాధపడే వారికి పవిత్రతను ప్రసాదించేవారిగా ప్రసిద్ధి.
దేవానాం చ యథా విష్ణుస్తథా గంగోత్తమా నదీ । యే కుర్వంతి నరాః స్నానం మాఘమాసే నిరంతరమ్
దేవతల్లో విష్ణువు ప్రధానుడు అయినట్లే, నదుల్లో గంగానది అత్యుత్తమది. మాఘమాసంలో నిరంతరం స్నానం చేసే మనుషులు—
న తేషాం విద్యతే దుఃఖం కల్పానాం చ శతత్రయమ్ । యత్ర గంగా చ యమునా యత్ర చైవ సరస్వతీ । తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ ముక్తిభాగీ న సంశయః
వారికి మూడు వందల కల్పాల వరకు బాధలు ఉండవు. గంగా, యమునా, సరస్వతి కలిసిన చోట స్నానం చేసి, నీరు తాగితే, తప్పకుండా ముక్తి లభిస్తుంది—ఈ విషయంలో సందేహం లేదు.
మహాదేవ ఉవాచ-। త్వద్వార్తాం ప్రియతో బ్రవీమి యదహం సా స్తుస్తుతిస్తే ప్రభో యద్భుంజే తవ తన్నివేదనమథో యద్యామి సా ప్రేష్యతా । యచ్ఛాంతః స్వపిమి త్వదంఘ్రియుగలే దండప్రణామోఽస్తు నః। స్వామిన్యచ్చ కరోమి తేన స భవాన్విశ్వేశ్వరః ప్రీయతామ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు—ప్రభూ, నేను ప్రేమతో నీ గురించి చెబుతున్నాను; నేను చేసే స్తుతి నీకే అర్పణ. నేను తినేది నీకు సమర్పించిందే, నేను వెళ్లేది నీ ఆజ్ఞ వల్లే. నేను ప్రశాంతంగా నిద్రపోతే, నా నమస్కారం నీ రెండు పాదాల వద్ద ఉండాలి. నేను చేసే ప్రతి పని ద్వారా, విశ్వేశ్వరా, నీవు సంతోషించాలి.
దృష్టేన వందితేనాపి స్పృష్టేన చ ధృతేన కే
చూసినా, నమస్కరించినా, తాకినా, పట్టుకున్నా—
తావద్ భ్రమంతి భువనే మనుజా భవోత్థ దారిద్య్ర రోగ మరణ వ్యసనాభిభూతాః
మనుషులు ఈ లోకంలో, భవబంధం వల్ల కలిగే దారిద్ర్యం, రోగం, మరణం, దురదృష్టం వల్ల బాధపడుతూ, ఎంతకాలం అయినా తిరుగుతారు.
యత్సంస్మృతిః సపది కృంతతి దుష్కృతౌఘం పాపావలీం జయతి యోజన లక్షతోఽపి
ఆయనను స్మరించిన వెంటనే, పాపాల సముదాయాన్ని తొలగిస్తుంది, పాపాలను జయిస్తుంది—even లక్ష యోజనాల దూరంలో ఉన్నా.
ఆలోకోత్కంఠితేన ప్రముదిత మనసా వర్త్మ యస్యాః ప్రయాతం సద్యస్మిన్కృత్యమేతామథ ప్రథమ కృతీ జజ్ఞివాన్స్వర్గసింధుమ్
ఆమెను దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో, ఆనందంగా హృదయంతో, ఆమె మార్గంలో బయలుదేరినవాడు—ఆ క్షణంలోనే ఆ కార్యం పూర్తవుతుంది; అలా మొదటి కర్త స్వర్గసముద్రంలో జన్మిస్తాడు.
దేవీభూత పరం బ్రహ్మ పరమానందదాయినీ
దేవిగా మారిన ఆమె, పరబ్రహ్మ, పరమానందాన్ని ప్రసాదించేవారు.
సాక్షాద్ధర్మ ద్రవౌఘం మురరిపు చరణాంభోజ పీయూషసారం।। దుఃఖస్యాబ్ధేస్తరిత్రం సురమనుజనుతం స్వర్గసోపాన మార్గమ్। । సర్వాంహోహారి వారి ప్రవర గుణగణంభాసి యా సంవహంతీ
ఆమె ధర్మ స్వరూపిణి, మురరిపు పాదాల నుండి వెలువడిన అమృత ప్రవాహం; బాధల సముద్రాన్ని దాటే తడుగు, దేవతలు మరియు మనుషులు స్తుతించే వారు, స్వర్గానికి దారి చూపే మార్గం; ఆమె ప్రవహించే నీరు అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, ఉత్తమ గుణాలతో ప్రకాశిస్తుంది.
స్వఃసింధో దురితాబ్ధిమగ్న జనతా సంతారణి ప్రోల్లసత్కల్లోలా। । మలకాంతినాశితతమస్తోమే జగత్పావని
ఆమె అలలు, స్వర్గనది నుండి పాపాల సముద్రంలో మునిగిన జనులను రక్షిస్తాయి; ఆమె పవిత్ర కాంతి మలమయమైన చీకటి సముదాయాన్ని తొలగిస్తుంది—ఆమె జగత్తును పవిత్రం చేస్తుంది.
హం హో మానస కంపసే కిము సఖే త్రస్తోభయాన్నారకాత్కిం తే। భీతిరితి శ్రుతిర్దురితకృత్సంజాయతే నారకీ ।। మాభైషీః శృణు మే గతిం యది మయా పాపాచల। స్పర్ద్ధినీ ప్రాప్తా తే నిరయం కథః కిమపరం కిం మే న ధర్మం ధనమ్
అయ్యో మనసా, నీవు ఎందుకు కంపించావు? స్నేహితా, నరకానికి భయపడుతున్నావా? చెడిన పని చేసినవారికి భయం కలుగుతుందని అంటారు; భయపడవద్దు. నా మాట విను: నా పాపం వల్ల, ప్రత్యర్థి నరకానికి ముందుగా చేరితే, ఇంకేమీ మిగిలి ఉండదు. నాకు ధర్మమూ, ధనమూ ఏముంది?
సర్వేశాది ప్రశంసా ముదమనుభవనం మజ్జనం యత్ర చోక్తం స్వర్నార్యోవీక్ష్యహృష్టా। విబుధ సురపతిః ప్రాప్తిసంభావనేన దేవత్వం తే లభంతే స్ఫుటమ్ అశుభకృతోప్యత్ర వేదాః ప్రమాణమ్
అక్కడ సర్వేశ్వరుని స్తుతి, ఆనంద అనుభవం, స్నానం గురించి చెప్పబడింది; సువర్ణ మహిళలు ఆనందంగా చూస్తారు; దేవతాధిపతి ఆశతో వస్తాడు—అక్కడ, చెడు చేసినవారు కూడా స్పష్టంగా దేవత్వాన్ని పొందుతారు; దీనికి వేదాలు ఆధారం.
బుద్ధే సద్బుద్ధిరేవం భవతు తవ సఖే మానస స్వస్తితే ఽస్తు వాణి ప్రాణప్రియేధి ప్రకట గుణ వపుః ప్రాప్నుహి ప్రాణి పుష్టిం యస్మాత్సర్వైర్భవద్భిః
స్నేహితా, నీ మనసులో సద్బుద్ధి కలగాలి, నీకు శుభం కలగాలి; నీ మాట అందరికీ ప్రియంగా మారాలి, నీవు ఉత్తమ గుణాలు, ప్రకాశించే రూపాన్ని పొందాలి, జీవశక్తిని పొందాలి, ఎందుకంటే ఇది అందరికీ కావలసినదే.