ఏవమాకర్ణ్యతద్వాక్యం పుత్రాణాం పృథివీపతిః । ఆచచక్షే పునస్తేషు హర్షేణాకులమానసః
కుమారుల మాటలు విని, భూమిపతి ఆనందంతో మనసు ఉప్పొంగిపోయింది. ఆయన మళ్లీ వారికి ఆ విషయం వివరంగా చెప్పాడు.
యయాతిరువాచ- ఏకేన గృహ్యతాం పుత్రా జరా మే దుఃఖదాయినీ । ధీరేణ భవతాం మధ్యే తారుణ్యం మమ దీయతామ్
యయాతి ఇలా అన్నాడు— నా పిల్లలలో ఒకరు నా ముసలితనాన్ని తీసుకోండి, అది నాకు బాధను ఇస్తోంది. మీలో ధైర్యవంతుడు తన యవ్వాన్ని నాకు ఇవ్వాలి.
స్వకీయం హి మహాభాగాః స్వరూపమిదముత్తమమ్ । సంతప్తం మానసం మేద్య స్త్రియాం సక్తం సుచంచలమ్
మహాభాగులారా! ఇది నా సహజ స్వభావమే. నా మనసు బాధతో కాలిపోయి, స్త్రీల పట్ల ఆకర్షణతో చంచలంగా ఉంది.
భాజనస్థా యథా ఆప ఆవర్త్తయతి పావకః । తథా మే మానసం పుత్రాః కామానలసుచాలితమ్
పాత్రలో నీటిని మంట కలిపినట్టు, నా మనసు కూడా కోరిక అనే అగ్ని వల్ల కలవరపడుతోంది, కుమారులారా!
ఏకో గృహ్ణాతు మే పుత్రా జరాం దుఃఖప్రదాయినీమ్ । స్వకం దదాతు తారుణ్యం యథాకామం చరామ్యహమ్
నా కుమారులలో ఎవరో ఒకరు నా బాధనిచ్చే వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకుని, తన యవ్వనాన్ని నాకు ఇస్తే, నేను మనసారా ఆనందంగా జీవించగలను.
యో మే జరాపసరణం కరిష్యతి సుతోత్తమః । స చ మే భోక్ష్యతే రాజ్యం ధనుర్వంశం ధరిష్యతి
నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించే ఆ ఉత్తమ కుమారుడు రాజ్యాన్ని అనుభవించి, రాజవంశాన్ని కొనసాగిస్తాడు.
తస్య సౌఖ్యం సుసంపత్తిర్ధనం ధాన్యం భవిష్యతి । విపులా సంతతిస్తస్య యశః కీర్తిర్భవిష్యతి
ఆయనకు సుఖం, సంపద, ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉంటాయి. అతని వంశం విస్తరిస్తుంది. అతడికి మంచి పేరు, కీర్తి కలుగుతుంది.
పుత్రా ఊచుః- భవాన్ధర్మపరో రాజన్ప్రజాః సత్యేన పాలకః । కస్మాత్తే హీదృశో భావో జాతః ప్రకృతిచాపలః
కుమారులు ఇలా అన్నారు— రాజా! మీరు ధర్మపరుడు, ప్రజలను సత్యంతో పాలిస్తారు. అలాంటప్పుడు మీలో ఇలాంటి చంచలత్వం ఎందుకు కలిగింది?
రాజోవాచ- ఆగతా నర్తకాః పూర్వం పురం మే హి ప్రనర్తకాః । తేభ్యో మే కామసంమోహే జాతో మోహశ్చ ఈదృశః
రాజు ఇలా అన్నాడు— ఒకప్పుడు నా నగరానికి నర్తకులు వచ్చారు. వారివల్ల కోరిక మోహంలో నేను ఇలాంటి అయోమయానికి లోనయ్యాను.
జరయా వ్యాపితః కాయో మన్మథావిష్టమానసః । సంబభూవ సుతశ్రేష్ఠాః కామేనాకులవ్యాకులః
నా శరీరం వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైపోయినా, నా మనసు ప్రేమలో పడిపోయింది. అందుకే, ఉత్తమ కుమారులారా! కోరిక వల్ల నేను చాలా కలవరపడ్డాను.
కాచిద్దృష్టా మయా నారీ దివ్యరూపా వరాననా । మయా సంభాషితా పుత్రాః కించిన్నోవాచ మే సతీ
ఒక సుందర ముఖవంతురాలు, దివ్య రూపం గల స్త్రీని నేను చూశాను. ఆమెతో మాట్లాడాను, కుమారులారా! కానీ ఆ సతీస్త్రీ నాకు తక్కువగా మాత్రమే సమాధానం చెప్పింది.
విశాలానామ తస్యాశ్చ సఖీ చారువిచక్షణా । సా మామాహ శుభం వాక్యం మమ సౌఖ్యప్రదాయకమ్
ఆమె సఖి విశాల అనే, అందమైన కళ్లతో తెలివైనది. ఆమె నాకు శుభకరమైన, నాకు సుఖాన్ని కలిగించే మాటలు చెప్పింది.
జరాహీనో యదా స్యాస్త్వం తదా తే సుప్రియా భవేత్ । ఏవమంగీకృతం వాక్యం తయోక్తం గృహమాగతః
నీవు వృద్ధాప్యాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు, ఆమె నీకు నిజంగా ప్రియురాలవుతుంది అని ఆమె చెప్పింది. ఆ మాటలు అంగీకరించి, నేను ఇంటికి వచ్చాను.
మయా జరాపనోదార్థం తదేవం సముదాహృతమ్ । ఏవం జ్ఞాత్వా ప్రకర్తవ్యం మత్సుఖం హి సుపుత్రకాః
కాబట్టి, నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించేందుకు నేను ఇలా చెప్పాను. ఇది తెలుసుకుని, నా సుఖార్థం మీరు తగినట్లు చేయాలి, మంచి కుమారులారా!
తురురువాచ- శరీరం ప్రాప్యతే పుత్రైః పితుర్మాతుః ప్రసాదతః । ధర్మశ్చ క్రియతే రాజఞ్శరీరేణ విపశ్చితా
తురు ఇలా అన్నాడు— తండ్రి తల్లి అనుగ్రహంతో కుమారులు శరీరాన్ని పొందుతారు. ఆ శరీరంతోనే జ్ఞానులు ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు, రాజా!
పిత్రోః శుశ్రూషణం కార్యం పుత్రైశ్చాపి విశేషతః । న చ యౌవనదానస్య కాలోఽయం మే నరాధిప
కుమారులు తల్లిదండ్రులకు ప్రత్యేకంగా సేవ చేయాలి. కానీ రాజా! నేను ఇప్పుడు నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడానికి ఇది సరైన సమయం కాదు.
ప్రథమే వయసి భోక్తవ్యం విషయం మానవైర్నృప । ఇదానీం తన్న కాలోయం వర్తతే తవ సాంప్రతమ్
మొదటి వయస్సులో మనుషులు ఇంద్రియ సుఖాలు అనుభవించాలి, రాజా! ఇప్పుడు మీకు అది అనుకూల సమయం కాదు.
జరాం తాత ప్రదత్వా వై పుత్రే తాత మహద్గతామ్ । పశ్చాత్సుఖం ప్రభోక్తవ్యం న తు స్యాత్తవ జీవితమ్
తండ్రి! మీరు మీ వృద్ధాప్యాన్ని కుమారుడికి ఇస్తే, తర్వాత మీరు సుఖంగా ఉండొచ్చు. కానీ మీ ప్రాణం మిగిలిపోదు.
తస్మాద్వాక్యం మహారాజ కరిష్యే నైవ తే పునః । ఏవమాభాషత నృపం తురుర్జ్యేష్ఠసుతస్తదా
అందుకే మహారాజా! నేను మీ మాటను మళ్లీ పాటించను. అలా అని తన తండ్రి రాజుతో తురు, పెద్ద కుమారుడు, చెప్పాడు.
తురోర్వాక్యం తు తచ్ఛ్రుత్వా క్రుద్ధో రాజా బభూవ సః । తురుం శశాప ధర్మాత్మా క్రోధేనారుణలోచనః
తురుని మాటలు విని, రాజు కోపంతో మండిపోయాడు. ధర్మాత్ముడైన ఆ రాజు, రెక్కలు ఎర్రబడిన కళ్లతో తురుని శపించాడు.
అపధ్వస్తస్త్వయాఽదేశో మమాయం పాపచేతన । తస్మాత్పాపీ భవ స్వత్వం సర్వధర్మబహిష్కృతః
నీ చెడు మనసుతో నా ఆజ్ఞను లంగించావు. అందుకే నీవు పాపి అయి, అన్ని ధర్మాలనుండి దూరమైనవాడవు.
శిఖయా త్వం విహీనశ్చ వేదశాస్త్రవివర్జితః । సర్వాచారవిహీనస్త్వం భవిష్యసి న సంశయః
నీవు శిఖా లేకుండా, వేదాలు, శాస్త్రాలు తెలియని వాడవవు. నీకు మంచి ఆచారాలు ఉండవు, ఇది నిస్సందేహం.
బ్రహ్మఘ్నస్త్వం దేవదుష్టః సురాపః సత్యవర్జితః । చండకర్మప్రకర్తా త్వం భవిష్యసి నరాధమః
నీవు బ్రాహ్మణ హంతకుడవు, దేవతలను అవమానించే వాడవు, మద్యం సేవించేవాడవు, నిజాయితీ లేని వాడవు, క్రూరమైన పనులు చేసే, మానవులలో అతి నీచుడవవు.
సురాలీనః క్షుధీ పాపీ గోఘ్నశ్చ త్వం భవిష్యసి । దుశ్చర్మా ముక్తకచ్ఛశ్చ బ్రహ్మద్వేష్టా నిరాకృతిః
నీవు మద్యానికి అలవాటు పడతావు, ఎప్పుడూ ఆకలితో ఉండేవాడవు, పాపాలు చేసే వాడవు, గోవులను హత్య చేసే వాడవవు, మురికి చర్మాలు ధరించేవాడవు, దుస్తులు సరిగా ధరించని వాడవవు, బ్రాహ్మణ ద్వేషి, ఆకారమూ లేని వాడవవు.
పరదారాభిగామీ త్వం మహాచండః ప్రలంపటః । సర్వభక్షశ్చ దుర్మేధాః సదాత్వం చ భవిష్యసి
నీవు పరస్త్రీని ఆశ్రయించేవాడవు, అతి క్రూరుడు, మోసగాడు, చెడ్డ మనసు కలవాడు, ఏదైనా తినేవాడు, ఎప్పుడూ చెడ్డ బుద్ధి కలవాడవవు.
సగోత్రాం రమసే నారీం సర్వధర్మప్రణాశకః । పుణ్యజ్ఞానవిహీనాత్మా కుష్ఠవాంశ్చ భవిష్యసి
నీవు నీ వంశానికి చెందిన స్త్రీతో సంచరిస్తావు, అన్ని ధర్మాలను నాశనం చేసే వాడవవు, పుణ్యమూ, జ్ఞానమూ లేని వాడవవు, కుష్టురోగి అవుతావు.
తవ పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ భవిష్యంతి న సంశయః । ఈదృశాః సర్వపుణ్యఘ్నా మ్లేచ్ఛాః సుకలుషీకృతాః
నీ కుమారులు, మనవళ్లు కూడా ఇదే విధంగా ఉంటారు. వారు అన్ని పుణ్యాలను నాశనం చేసే వారు, మ్లేచ్ఛులు, పూర్తిగా చెడిపోయినవారు.
ఏవం తురుం సుశప్త్వైవ యదుం పుత్రమథాబ్రవీత్ । జరాం వై ధారయస్వేహ భుంక్ష్వ రాజ్యమకంటకమ్
ఇలా తుర్వసును శపించి, తరువాత తన కుమారుడు యదువుతో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ లోకంలో వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించి, నిర్బంధంగా రాజ్యం అనుభవించు.'
బద్ధాఞ్జలిపుటో భూత్వా యదూ రాజానమబ్రవీత్ । యదురువాచ- జరాభారం న శక్నోమి వోఢుం తాత కృపాం కురు
యదు చేతులు జోడించి రాజును ఇలా అడిగాడు: 'తండ్రి! వృద్ధాప్య భారాన్ని నేను భరించలేను. దయచేసి నాపై కరుణ చూపు.'
శీతమధ్వా కదన్నం చ వయోతీతాశ్చ యోషితః । మనసః ప్రాతికూల్యం చ జరాయాః పంచహేతవః
చలిని, పొడవైన ప్రయాణాలను, రుచిలేని తినుబండారాన్ని, వయస్సు మించిపోయిన స్త్రీలను, మనస్సుకు నచ్చని విషయాలను—ఇవి వృద్ధాప్య బాధలకు ఐదు కారణాలు.