శ్రుతిరేవం వదేద్రాజన్పుత్రే భ్రాతరి భృత్యకే । జరా సంక్రామ్యతే యస్య తస్యాంగే పరిసంచరేత్
ఓ రాజా, వంశపారంపర్యంగా ఇలా చెబుతారు— ముసలితనం కుమారుడికి, అన్నకు లేదా సేవకునికి ఇవ్వొచ్చు. ఎవరికిచ్చినా, అది వారి శరీరంలోకి వెళ్తుంది.
తారుణ్యం తస్య వై గృహ్య తస్మై దత్వా జరాం పునః । ఉభయోః ప్రీతిసంవాదః సురుచ్యా జాయతే శుభః
వారి యవ్వనం తీసుకుని, వారికి ముసలితనం ఇచ్చినప్పుడు, ఇద్దరికీ సంతోషంగా ఒప్పందం కుదురుతుంది.
యథాత్మదానపుణ్యస్య కృపయా యో దదాతి చ । ఫలం రాజన్హి తత్తస్య జాయతే నాత్ర సంశయః
తన పుణ్యాన్ని దయతో వేరొకరికి ఇచ్చినవాడికి, ఆ పుణ్యఫలం తప్పకుండా లభిస్తుంది, రాజా. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దుఃఖేనోపార్జితం పుణ్యమన్యస్మై హి ప్రదీయతే । సుపుణ్యం తద్భవేత్తస్య పుణ్యస్య ఫలమశ్నుతే
కష్టపడి సంపాదించిన పుణ్యాన్ని వేరొకరికి ఇచ్చినప్పుడు, అది అతనికి గొప్ప పుణ్యంగా మారుతుంది. ఆ ఫలితాన్ని అతను అనుభవిస్తాడు.
పుత్రాయ దీయతాం రాజంస్తస్మాత్తారుణ్యమేవ చ । ప్రగృహ్యైవ సమాగచ్ఛ సుందరత్వేన భూపతే
రాజా, నీ యవ్వాన్ని నీ కుమారుడికి ఇవ్వు. అతన్ని పిలిచి, అందమైన రూపంతో తిరిగి రా, భూమిపాలకా.
యదా త్వమిచ్ఛసే భోక్తుం తదా త్వం కురుభూపతే । ఏవమాభాష్య సా భూపం విశాలా విరరామ హ
కురువంశ రాజా, నీవు ఎప్పుడు అనుభవించాలనుకున్నా, అప్పుడు అనుభవించవచ్చు. విశాల ఇలా చెప్పి మౌనంగా నిలిచింది.
సుకర్మోవాచ- ఏవమాకర్ణ్య రాజేంద్రో విశాలామవదత్తదా । రాజోవాచ- ఏవమస్తు మహాభాగే కరిష్యే వచనం తవ
సుకర్మ ఇలా అన్నాడు— రాజు ఈ మాటలు విని, విశాలతో ఇలా అన్నాడు: 'అవును మహాభాగే, నీ మాట ప్రకారం నేను చేస్తాను.'
కామాసక్తః సమూఢస్తు యయాతిః పృథివీపతిః । గృహం గత్వా సమాహూయ సుతాన్వాక్యమువాచ హ
కామాసక్తుడై, మాయలో పడ్డ యయాతి రాజు ఇంటికి వెళ్లి, తన కుమారులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
తురుం పూరుం కురుం రాజా యదుం చ పితృవత్సలమ్ । కురుధ్వం పుత్రకాః సౌఖ్యం యూయం హి మమ శాసనాత్
తురువసు, పురు, కురు, యదు— వీరందరూ తండ్రిని గౌరవించే వారు. రాజు వారిని పిలిచి— 'నా పిల్లలూ, నా మాట వినండి, నాకు సంతోషం కలిగించండి' అని అన్నాడు.
పుత్రా ఊచుః- పితృవాక్యం ప్రకర్తవ్యం పుత్రైశ్చాపి శుభాశుభమ్ । ఉచ్యతాం తాత తచ్ఛీఘ్రం కృతం విద్ధి న సంశయః
కుమారులు ఇలా చెప్పారు— తండ్రి చెప్పినది మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, పిల్లలు తప్పక చేయాలి. తండ్రి, మీరు త్వరగా చెప్పండి, మేము చేయడంలో సందేహం లేదు.
ఏవమాకర్ణ్యతద్వాక్యం పుత్రాణాం పృథివీపతిః । ఆచచక్షే పునస్తేషు హర్షేణాకులమానసః
కుమారుల మాటలు విని, భూమిపతి ఆనందంతో మనసు ఉప్పొంగిపోయింది. ఆయన మళ్లీ వారికి ఆ విషయం వివరంగా చెప్పాడు.
యయాతిరువాచ- ఏకేన గృహ్యతాం పుత్రా జరా మే దుఃఖదాయినీ । ధీరేణ భవతాం మధ్యే తారుణ్యం మమ దీయతామ్
యయాతి ఇలా అన్నాడు— నా పిల్లలలో ఒకరు నా ముసలితనాన్ని తీసుకోండి, అది నాకు బాధను ఇస్తోంది. మీలో ధైర్యవంతుడు తన యవ్వాన్ని నాకు ఇవ్వాలి.
స్వకీయం హి మహాభాగాః స్వరూపమిదముత్తమమ్ । సంతప్తం మానసం మేద్య స్త్రియాం సక్తం సుచంచలమ్
మహాభాగులారా! ఇది నా సహజ స్వభావమే. నా మనసు బాధతో కాలిపోయి, స్త్రీల పట్ల ఆకర్షణతో చంచలంగా ఉంది.
భాజనస్థా యథా ఆప ఆవర్త్తయతి పావకః । తథా మే మానసం పుత్రాః కామానలసుచాలితమ్
పాత్రలో నీటిని మంట కలిపినట్టు, నా మనసు కూడా కోరిక అనే అగ్ని వల్ల కలవరపడుతోంది, కుమారులారా!
ఏకో గృహ్ణాతు మే పుత్రా జరాం దుఃఖప్రదాయినీమ్ । స్వకం దదాతు తారుణ్యం యథాకామం చరామ్యహమ్
నా కుమారులలో ఎవరో ఒకరు నా బాధనిచ్చే వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకుని, తన యవ్వనాన్ని నాకు ఇస్తే, నేను మనసారా ఆనందంగా జీవించగలను.
యో మే జరాపసరణం కరిష్యతి సుతోత్తమః । స చ మే భోక్ష్యతే రాజ్యం ధనుర్వంశం ధరిష్యతి
నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించే ఆ ఉత్తమ కుమారుడు రాజ్యాన్ని అనుభవించి, రాజవంశాన్ని కొనసాగిస్తాడు.
తస్య సౌఖ్యం సుసంపత్తిర్ధనం ధాన్యం భవిష్యతి । విపులా సంతతిస్తస్య యశః కీర్తిర్భవిష్యతి
ఆయనకు సుఖం, సంపద, ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉంటాయి. అతని వంశం విస్తరిస్తుంది. అతడికి మంచి పేరు, కీర్తి కలుగుతుంది.
పుత్రా ఊచుః- భవాన్ధర్మపరో రాజన్ప్రజాః సత్యేన పాలకః । కస్మాత్తే హీదృశో భావో జాతః ప్రకృతిచాపలః
కుమారులు ఇలా అన్నారు— రాజా! మీరు ధర్మపరుడు, ప్రజలను సత్యంతో పాలిస్తారు. అలాంటప్పుడు మీలో ఇలాంటి చంచలత్వం ఎందుకు కలిగింది?
రాజోవాచ- ఆగతా నర్తకాః పూర్వం పురం మే హి ప్రనర్తకాః । తేభ్యో మే కామసంమోహే జాతో మోహశ్చ ఈదృశః
రాజు ఇలా అన్నాడు— ఒకప్పుడు నా నగరానికి నర్తకులు వచ్చారు. వారివల్ల కోరిక మోహంలో నేను ఇలాంటి అయోమయానికి లోనయ్యాను.
జరయా వ్యాపితః కాయో మన్మథావిష్టమానసః । సంబభూవ సుతశ్రేష్ఠాః కామేనాకులవ్యాకులః
నా శరీరం వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైపోయినా, నా మనసు ప్రేమలో పడిపోయింది. అందుకే, ఉత్తమ కుమారులారా! కోరిక వల్ల నేను చాలా కలవరపడ్డాను.
కాచిద్దృష్టా మయా నారీ దివ్యరూపా వరాననా । మయా సంభాషితా పుత్రాః కించిన్నోవాచ మే సతీ
ఒక సుందర ముఖవంతురాలు, దివ్య రూపం గల స్త్రీని నేను చూశాను. ఆమెతో మాట్లాడాను, కుమారులారా! కానీ ఆ సతీస్త్రీ నాకు తక్కువగా మాత్రమే సమాధానం చెప్పింది.
విశాలానామ తస్యాశ్చ సఖీ చారువిచక్షణా । సా మామాహ శుభం వాక్యం మమ సౌఖ్యప్రదాయకమ్
ఆమె సఖి విశాల అనే, అందమైన కళ్లతో తెలివైనది. ఆమె నాకు శుభకరమైన, నాకు సుఖాన్ని కలిగించే మాటలు చెప్పింది.
జరాహీనో యదా స్యాస్త్వం తదా తే సుప్రియా భవేత్ । ఏవమంగీకృతం వాక్యం తయోక్తం గృహమాగతః
నీవు వృద్ధాప్యాన్ని విడిచిపెట్టినప్పుడు, ఆమె నీకు నిజంగా ప్రియురాలవుతుంది అని ఆమె చెప్పింది. ఆ మాటలు అంగీకరించి, నేను ఇంటికి వచ్చాను.
మయా జరాపనోదార్థం తదేవం సముదాహృతమ్ । ఏవం జ్ఞాత్వా ప్రకర్తవ్యం మత్సుఖం హి సుపుత్రకాః
కాబట్టి, నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించేందుకు నేను ఇలా చెప్పాను. ఇది తెలుసుకుని, నా సుఖార్థం మీరు తగినట్లు చేయాలి, మంచి కుమారులారా!
తురురువాచ- శరీరం ప్రాప్యతే పుత్రైః పితుర్మాతుః ప్రసాదతః । ధర్మశ్చ క్రియతే రాజఞ్శరీరేణ విపశ్చితా
తురు ఇలా అన్నాడు— తండ్రి తల్లి అనుగ్రహంతో కుమారులు శరీరాన్ని పొందుతారు. ఆ శరీరంతోనే జ్ఞానులు ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు, రాజా!
పిత్రోః శుశ్రూషణం కార్యం పుత్రైశ్చాపి విశేషతః । న చ యౌవనదానస్య కాలోఽయం మే నరాధిప
కుమారులు తల్లిదండ్రులకు ప్రత్యేకంగా సేవ చేయాలి. కానీ రాజా! నేను ఇప్పుడు నా యవ్వనాన్ని ఇవ్వడానికి ఇది సరైన సమయం కాదు.
ప్రథమే వయసి భోక్తవ్యం విషయం మానవైర్నృప । ఇదానీం తన్న కాలోయం వర్తతే తవ సాంప్రతమ్
మొదటి వయస్సులో మనుషులు ఇంద్రియ సుఖాలు అనుభవించాలి, రాజా! ఇప్పుడు మీకు అది అనుకూల సమయం కాదు.
జరాం తాత ప్రదత్వా వై పుత్రే తాత మహద్గతామ్ । పశ్చాత్సుఖం ప్రభోక్తవ్యం న తు స్యాత్తవ జీవితమ్
తండ్రి! మీరు మీ వృద్ధాప్యాన్ని కుమారుడికి ఇస్తే, తర్వాత మీరు సుఖంగా ఉండొచ్చు. కానీ మీ ప్రాణం మిగిలిపోదు.
తస్మాద్వాక్యం మహారాజ కరిష్యే నైవ తే పునః । ఏవమాభాషత నృపం తురుర్జ్యేష్ఠసుతస్తదా
అందుకే మహారాజా! నేను మీ మాటను మళ్లీ పాటించను. అలా అని తన తండ్రి రాజుతో తురు, పెద్ద కుమారుడు, చెప్పాడు.
తురోర్వాక్యం తు తచ్ఛ్రుత్వా క్రుద్ధో రాజా బభూవ సః । తురుం శశాప ధర్మాత్మా క్రోధేనారుణలోచనః
తురుని మాటలు విని, రాజు కోపంతో మండిపోయాడు. ధర్మాత్ముడైన ఆ రాజు, రెక్కలు ఎర్రబడిన కళ్లతో తురుని శపించాడు.