ఏవంగుణైః సముపేతం త్రైలోక్యేన ప్రపూజితమ్ । సుమతిం సుప్రియం కాంతం మనసా వరమీప్సతి
ఇలాంటి గుణాలతో, మూడు లోకాలు గౌరవించే, మంచి బుద్ధి గల, ఎంతో ప్రియమైన, అందమైన భర్తను ఆమె మనసులో కోరుకుంటుంది.
యయాతిరువాచ- ఏవం గుణైః సముపేతం విద్ధి మామిహ చాగతమ్ । అస్యానురూపో భర్త్తాహం సృష్టో ధాత్రా న సంశయః
యయాతి ఇలా అన్నాడు—ఇలాంటి గుణాలతో కూడినవాడిగా ఇక్కడ వచ్చినవాడిని నన్ను తెలుసుకో. నేను ఆమెకు తగిన భర్తను, సృష్టికర్త సృష్టించినవాడిని, సందేహం లేదు.
విశాలోవాచ- భవంతం పుణ్యసంవృద్ధం జానే రాజఞ్జగత్త్రయే । పూర్వోక్తా యే గుణాః సర్వే మయోక్తాః సంతి తే త్వయి
విశాలా ఇలా అన్నది—మూడు లోకాల్లో పుణ్యంతో పెరిగినవాడివని నేను తెలుసు, ఓ రాజా. ముందు చెప్పిన అన్ని గుణాలు నీలో ఉన్నాయి.
ఏకేనాపి చ దోషేణ త్వామేషా హి న మన్యతే । ఏష మే సంశయో జాతో భవాన్విష్ణుమయో నృప
ఒక చిన్న లోపం వల్ల ఆమె నిన్ను అంగీకరించలేదు. ఇదే నాకు సందేహంగా ఉంది, ఓ రాజా—నువ్వు విష్ణుమయుడవు.
యయాతిరువాచ- సమాచక్ష్వ మహాదోషం యమేషా నానుమన్యతే । తత్త్వేన చారుసర్వాంగీ ప్రసాదసుముఖీ భవ
యయాతి ఇలా అన్నాడు— ఓ అందమైనవాడా, నీ ముఖంలో కాంతి మెరిసిపోతుంది. యముడు ఒప్పుకోని ఆ పెద్ద తప్పు ఏమిటో నీవు నాకు నేరుగా చెప్పు. నిజం చెప్పు, నీ ముఖంలో చిరునవ్వు కనిపించనివ్వు.
విశాలోవాచ- ఆత్మదోషం న జానాసి కస్మాత్త్వం జగతీపతే । జరయా వ్యాప్తకాయస్త్వమనేనేయం న మన్యతే
విశాల ఇలా అన్నది— ఓ భూమిపాలకా, నీవు నీ తప్పు నీకు తెలియదు. నీ శరీరం ముసలితనంతో నిండిపోయింది. అందుకే ఆమె నిన్ను అంగీకరించలేదు.
ఏవం శ్రుత్వా మహద్వాక్యమప్రియం జగతీపతిః । దుఃఖేన మహతావిష్టస్తామువాచ పునర్నృపః
ఈ మాటలు విని, భూమిపతి హృదయం బాధతో నిండిపోయింది. రాజు ఆమెను మళ్లీ ఇలా అడిగాడు.
జరాదోషో న మే భద్రే సంసర్గాత్కస్యచిత్కదా । సముద్భూతం మమాంగే వై తం న జానే జరాగమమ్
యయాతి ఇలా అన్నాడు— ఓ మృదువైనవాడా, ఎవరి సహవాసం వల్ల నా శరీరంలో ముసలితనం వచ్చిందో నాకు తెలియదు. ఈ ముసలితనం నాకెందుకు వచ్చింది, నాకేం అర్థం కావడం లేదు.
యం యం హి వాంఛతే చైషా త్రైలోక్యే దుర్లభం శుభే । తమస్యై దాతుకామోహం వ్రియతాం వర ఉత్తమః
ఆమెకు మూడు లోకాలలో దొరకని వరం కావాలన్నా, నేను ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. ఆమెకు నచ్చిన గొప్ప వరాన్ని కోరుకోనివ్వు.
విశాలోవాచ- జరాహీనో యదా స్యాస్త్వం తదా తే సుప్రియా భవేత్ । ఏతద్వినిశ్చితం రాజన్సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్
విశాల ఇలా అన్నది— నీవు ముసలితనం లేకుండా పోయినప్పుడు, అప్పుడే ఆమె నీతో సంతోషంగా ఉంటుంది. ఇది నిజం రాజా, నేను నిజమే చెబుతున్నాను.
శ్రుతిరేవం వదేద్రాజన్పుత్రే భ్రాతరి భృత్యకే । జరా సంక్రామ్యతే యస్య తస్యాంగే పరిసంచరేత్
ఓ రాజా, వంశపారంపర్యంగా ఇలా చెబుతారు— ముసలితనం కుమారుడికి, అన్నకు లేదా సేవకునికి ఇవ్వొచ్చు. ఎవరికిచ్చినా, అది వారి శరీరంలోకి వెళ్తుంది.
తారుణ్యం తస్య వై గృహ్య తస్మై దత్వా జరాం పునః । ఉభయోః ప్రీతిసంవాదః సురుచ్యా జాయతే శుభః
వారి యవ్వనం తీసుకుని, వారికి ముసలితనం ఇచ్చినప్పుడు, ఇద్దరికీ సంతోషంగా ఒప్పందం కుదురుతుంది.
యథాత్మదానపుణ్యస్య కృపయా యో దదాతి చ । ఫలం రాజన్హి తత్తస్య జాయతే నాత్ర సంశయః
తన పుణ్యాన్ని దయతో వేరొకరికి ఇచ్చినవాడికి, ఆ పుణ్యఫలం తప్పకుండా లభిస్తుంది, రాజా. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
దుఃఖేనోపార్జితం పుణ్యమన్యస్మై హి ప్రదీయతే । సుపుణ్యం తద్భవేత్తస్య పుణ్యస్య ఫలమశ్నుతే
కష్టపడి సంపాదించిన పుణ్యాన్ని వేరొకరికి ఇచ్చినప్పుడు, అది అతనికి గొప్ప పుణ్యంగా మారుతుంది. ఆ ఫలితాన్ని అతను అనుభవిస్తాడు.
పుత్రాయ దీయతాం రాజంస్తస్మాత్తారుణ్యమేవ చ । ప్రగృహ్యైవ సమాగచ్ఛ సుందరత్వేన భూపతే
రాజా, నీ యవ్వాన్ని నీ కుమారుడికి ఇవ్వు. అతన్ని పిలిచి, అందమైన రూపంతో తిరిగి రా, భూమిపాలకా.
యదా త్వమిచ్ఛసే భోక్తుం తదా త్వం కురుభూపతే । ఏవమాభాష్య సా భూపం విశాలా విరరామ హ
కురువంశ రాజా, నీవు ఎప్పుడు అనుభవించాలనుకున్నా, అప్పుడు అనుభవించవచ్చు. విశాల ఇలా చెప్పి మౌనంగా నిలిచింది.
సుకర్మోవాచ- ఏవమాకర్ణ్య రాజేంద్రో విశాలామవదత్తదా । రాజోవాచ- ఏవమస్తు మహాభాగే కరిష్యే వచనం తవ
సుకర్మ ఇలా అన్నాడు— రాజు ఈ మాటలు విని, విశాలతో ఇలా అన్నాడు: 'అవును మహాభాగే, నీ మాట ప్రకారం నేను చేస్తాను.'
కామాసక్తః సమూఢస్తు యయాతిః పృథివీపతిః । గృహం గత్వా సమాహూయ సుతాన్వాక్యమువాచ హ
కామాసక్తుడై, మాయలో పడ్డ యయాతి రాజు ఇంటికి వెళ్లి, తన కుమారులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.
తురుం పూరుం కురుం రాజా యదుం చ పితృవత్సలమ్ । కురుధ్వం పుత్రకాః సౌఖ్యం యూయం హి మమ శాసనాత్
తురువసు, పురు, కురు, యదు— వీరందరూ తండ్రిని గౌరవించే వారు. రాజు వారిని పిలిచి— 'నా పిల్లలూ, నా మాట వినండి, నాకు సంతోషం కలిగించండి' అని అన్నాడు.
పుత్రా ఊచుః- పితృవాక్యం ప్రకర్తవ్యం పుత్రైశ్చాపి శుభాశుభమ్ । ఉచ్యతాం తాత తచ్ఛీఘ్రం కృతం విద్ధి న సంశయః
కుమారులు ఇలా చెప్పారు— తండ్రి చెప్పినది మంచిదైనా, చెడ్డదైనా, పిల్లలు తప్పక చేయాలి. తండ్రి, మీరు త్వరగా చెప్పండి, మేము చేయడంలో సందేహం లేదు.
ఏవమాకర్ణ్యతద్వాక్యం పుత్రాణాం పృథివీపతిః । ఆచచక్షే పునస్తేషు హర్షేణాకులమానసః
కుమారుల మాటలు విని, భూమిపతి ఆనందంతో మనసు ఉప్పొంగిపోయింది. ఆయన మళ్లీ వారికి ఆ విషయం వివరంగా చెప్పాడు.
యయాతిరువాచ- ఏకేన గృహ్యతాం పుత్రా జరా మే దుఃఖదాయినీ । ధీరేణ భవతాం మధ్యే తారుణ్యం మమ దీయతామ్
యయాతి ఇలా అన్నాడు— నా పిల్లలలో ఒకరు నా ముసలితనాన్ని తీసుకోండి, అది నాకు బాధను ఇస్తోంది. మీలో ధైర్యవంతుడు తన యవ్వాన్ని నాకు ఇవ్వాలి.
స్వకీయం హి మహాభాగాః స్వరూపమిదముత్తమమ్ । సంతప్తం మానసం మేద్య స్త్రియాం సక్తం సుచంచలమ్
మహాభాగులారా! ఇది నా సహజ స్వభావమే. నా మనసు బాధతో కాలిపోయి, స్త్రీల పట్ల ఆకర్షణతో చంచలంగా ఉంది.
భాజనస్థా యథా ఆప ఆవర్త్తయతి పావకః । తథా మే మానసం పుత్రాః కామానలసుచాలితమ్
పాత్రలో నీటిని మంట కలిపినట్టు, నా మనసు కూడా కోరిక అనే అగ్ని వల్ల కలవరపడుతోంది, కుమారులారా!
ఏకో గృహ్ణాతు మే పుత్రా జరాం దుఃఖప్రదాయినీమ్ । స్వకం దదాతు తారుణ్యం యథాకామం చరామ్యహమ్
నా కుమారులలో ఎవరో ఒకరు నా బాధనిచ్చే వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకుని, తన యవ్వనాన్ని నాకు ఇస్తే, నేను మనసారా ఆనందంగా జీవించగలను.
యో మే జరాపసరణం కరిష్యతి సుతోత్తమః । స చ మే భోక్ష్యతే రాజ్యం ధనుర్వంశం ధరిష్యతి
నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించే ఆ ఉత్తమ కుమారుడు రాజ్యాన్ని అనుభవించి, రాజవంశాన్ని కొనసాగిస్తాడు.
తస్య సౌఖ్యం సుసంపత్తిర్ధనం ధాన్యం భవిష్యతి । విపులా సంతతిస్తస్య యశః కీర్తిర్భవిష్యతి
ఆయనకు సుఖం, సంపద, ధనం, ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉంటాయి. అతని వంశం విస్తరిస్తుంది. అతడికి మంచి పేరు, కీర్తి కలుగుతుంది.
పుత్రా ఊచుః- భవాన్ధర్మపరో రాజన్ప్రజాః సత్యేన పాలకః । కస్మాత్తే హీదృశో భావో జాతః ప్రకృతిచాపలః
కుమారులు ఇలా అన్నారు— రాజా! మీరు ధర్మపరుడు, ప్రజలను సత్యంతో పాలిస్తారు. అలాంటప్పుడు మీలో ఇలాంటి చంచలత్వం ఎందుకు కలిగింది?
రాజోవాచ- ఆగతా నర్తకాః పూర్వం పురం మే హి ప్రనర్తకాః । తేభ్యో మే కామసంమోహే జాతో మోహశ్చ ఈదృశః
రాజు ఇలా అన్నాడు— ఒకప్పుడు నా నగరానికి నర్తకులు వచ్చారు. వారివల్ల కోరిక మోహంలో నేను ఇలాంటి అయోమయానికి లోనయ్యాను.
జరయా వ్యాపితః కాయో మన్మథావిష్టమానసః । సంబభూవ సుతశ్రేష్ఠాః కామేనాకులవ్యాకులః
నా శరీరం వృద్ధాప్యంతో బలహీనమైపోయినా, నా మనసు ప్రేమలో పడిపోయింది. అందుకే, ఉత్తమ కుమారులారా! కోరిక వల్ల నేను చాలా కలవరపడ్డాను.