మత్తైర్మధుకరైశ్చపి సర్వత్ర పరినాదితమ్ । ఏవం సర్వగుణోపేతం దదర్శ సర ఉత్తమమ్
అక్కడంతా మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల మధురగానాలతో మారుమోగిపోతూ, అన్ని గుణాలతో కూడిన ఆ అద్భుత సరస్సును రాజు చూశాడు.
పంచయోజనవిస్తీర్ణం దశయోజనదీర్ఘకమ్ । తడాగం సర్వతోభద్రం దివ్యభావైరలంకృతమ్
అది అయిదు యోజనాల వెడల్పుతో, పది యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి, అన్ని వైపులా మంగళకరంగా, దివ్య లక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
రథవేగేన సంఖిన్నః కించిచ్ఛ్రమనిపీడితః । నిషసాద తటే తస్య చూతచ్ఛాయాం సుశీతలామ్
రథం వేగంగా నడిపించడంతో కొంత అలసిపోయిన రాజు, ఆ నది ఒడ్డున మామిడి చెట్టు చల్లని నీడలో కూర్చున్నాడు.
స్నాత్వా పీత్వా జలం శీతం పద్మసౌగంధ్యవాసితమ్ । సర్వశ్రమోపశమనమమృతోపమమేవ తత్
ఆయన చల్లని, కమల సువాసన కలిగిన నీటిలో స్నానం చేసి, తాగి, తన శ్రమ అంతా పోయినట్లు, అమృతం తాగినట్టు సాంత్వన పొందాడు.
వృక్షచ్ఛాయే తతస్తస్మిన్నుపవిష్టేన భూభృతా । గీతధ్వనిః సమాకర్ణి గీయమానో యథా తథా
ఆ చెట్టు నీడలో రాజు కూర్చుని ఉండగా, అక్కడే ఎవరో పాట పాడుతున్న శబ్దం ఆయన చెవికి వినిపించింది.
యథా స్త్రీ గాయతే దివ్యా తథాయం శ్రూయతే ధ్వనిః । గీతప్రియో మహారాజ ఏవ చింతాం పరాం గతః
ఆ పాట శబ్దం, ఆకాశంలో దేవతా స్త్రీ పాడుతున్నట్టు అనిపించింది. సంగీతాన్ని ప్రేమించే మహారాజు ఆ పాటలో తలదూర్చి ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
చింతాకులస్తు ధర్మాత్మా యావచ్చింతయతే క్షణమ్ । తావన్నారీ వరా కాచిత్పీనశ్రోణీ పయోధరా
ధర్మాత్ముడైన రాజు ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి ఉండగానే, ఆ సమయానికే పుష్టిగా ఉన్న నడుము, వక్షోజాలతో ఒక అందమైన యువతి ప్రత్యక్షమైంది.
నృపతేః పశ్యతస్తస్య వనే తస్మిన్సమాగతా । సర్వాభరణశోభాంగీ శీలలక్షణసంపదా
రాజు చూస్తుండగానే, ఆ యువతి ఆ అడవిలోకి వచ్చి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, మంచి లక్షణాలు కలిగి కనిపించింది.
తస్మిన్వనే సమాయాతా నృపతేః పురతః స్థితా । తామువాచ మహారాజః కా హి కస్య భవిష్యసి
ఆమె అడవిలోకి వచ్చి, రాజు ఎదుట నిలబడి ఉండగా, రాజు ఆమెను అడిగాడు: "నువ్వెవరు? ఎవరి కోసం వచ్చావు?"
కిమర్థం హి సమాయాతా తన్మే త్వం కారణం వద । పృష్టా సతీ తదా తేన న కించిదపి పిప్పల
"ఏ కారణంతో వచ్చావు? నీ ఉద్దేశ్యం చెప్పు," అని రాజు అడిగినప్పుడు, ఆమె మాత్రం ఏమీ చెప్పలేదు, ఓ పిప్పల.
శుభాశుభం చ భూపాలం ప్రత్యవోచద్వరాననా । ప్రహస్యైవ గతా శీఘ్రం వీణాదండకరాఽబలా
ఆమె ముద్దుగా నవ్వుతూ, రాజుకు శుభాశుభ విషయాలు చెప్పి, వెంటనే వీణను పట్టుకుని అక్కడినుంచి త్వరగా వెళ్లిపోయింది.
విస్మయేనాపి రాజేంద్రో మహతా వ్యాపితస్తదా । మయా సంభాషితా చేయం మాం న బ్రూతే స్మ సోత్తరమ్
రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. "నేను ఆమెతో మాట్లాడినా, ఆమె నాకు ఏ జవాబు ఇవ్వలేదు," అని అనుకున్నాడు.
పునశ్చింతాం సమాపేదే యయాతిః పృథివీపతిః । యో వై మృగో మయా దృష్టశ్చతుఃశృంగః సువర్ణకః
పृथ్వీపతి యయాతి మళ్ళీ ఆలోచనలో పడిపోయాడు: "నేను చూసిన ఆ నాలుగు కొమ్ముల బంగారు జంతువు—"
తస్మాన్నారీ సముద్భూతా తత్సత్యం ప్రతిభాతి మే । మాయారూపమిదం సత్యం దానవానాం భవిష్యతి
"దానివల్లే ఈ యువతి ప్రత్యక్షమైంది. ఇది నిజమేననిపిస్తోంది. ఇది అసురుల మాయారూపమే అవుతుంది."
చింతయిత్వా క్షణం రాజా యయాతిర్నహుషాత్మజః । యావచ్చింతయతే రాజా తావన్నారీ మహావనే
నహుషుని కుమారుడైన యయాతి రాజు కొంతసేపు ఆలోచించి ఉండగానే, ఆ అడవి మధ్యలో ఆ యువతి—
అంతర్ధానం గతా విప్ర ప్రహస్య నృపనందనమ్ । ఏతస్మిన్నంతరే గీతం సుస్వరం పునరేవ తత్
బ్రాహ్మణా! రాజుని చూసి నవ్వుతూ, ఆ యువతి అక్కడే కనబడకుండా పోయింది. అదే సమయంలో మళ్ళీ మధురమైన పాట వినిపించసాగింది.
శుశ్రువే పరమం దివ్యం మూర్ఛనాతానసంయుతమ్ । జగామ సత్వరం రాజా యత్ర గీతధ్వనిర్మహాన్
అతడు పరమ దివ్యమైన, రాగాలు నాదాలతో కూడిన సంగీతాన్ని విన్నాడు. రాజు వెంటనే ఆ గొప్ప సంగీత ధ్వని వినిపిస్తున్న చోటికి వెళ్లాడు.
జలాంతే పుష్కరం చైవ సహస్రదలముత్తమమ్ । తస్యోపరి వరా నారీ శీలరూపగుణాన్వితా
నీటి ఒడ్డున సహస్రదళ కమలం ఒకటి ఉండగా, దాని మీద మంచి లక్షణాలు, సౌందర్యం, గుణాలు కలిగిన ఓ మహానారీ కూర్చుని ఉంది.
దివ్యలక్షణసంపన్నా దివ్యాభరణభూషితా । దివ్యైర్భావైః ప్రభాత్యేకా వీణాదండకరావిలా
ఆమె దివ్య లక్షణాలతో, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వ కాంతితో మెరిసిపోతూ, చేతిలో వీణ పట్టుకుని ఉంది.
గాయంతీ సుస్వరం గీతం తాలమానలయాన్వితమ్ । తేన గీతప్రభావేణ మోహయంతీ చరాచరాన్
ఆమె మధుర స్వరంతో తాళం, లయతో కూడిన పాట పాడుతూ, తన సంగీత శక్తితో జంతువులనూ, చలన అచలనములనూ మంత్రముగ్ధులను చేస్తోంది.
దేవాన్మునిగణాన్సర్వాన్దైత్యాన్గంధర్వకిన్నరాన్ । తాం దృష్ట్వా స విశాలాక్షీం రూపతేజోపశాలినీమ్
ఆమెను చూసి, ఆ విశాలమైన కన్నులవాళ్లను, అందంతో, కాంతితో ప్రకాశించే ఆమెను చూసి, దేవతలు, మునుల సమూహాలు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
సంసారే నాస్తి చైవాన్యా నారీదృశీ చరాచరే । పురా నటో జరాయుక్తో నృపతేః కాయమేవ హి
ఈ లోకంలో, ఆమెలాంటి మరొక యువతి, చలించేదైనా, నిలిచినదైనా లేదు. మునుపు, వృద్ధుడైన నటుడు రాజు శరీరాన్ని కేవలం నడిపించేవాడు.
సంచారితో మహాకామస్తదాసౌ ప్రకటోభవత్ । ఘృతం స్పృష్ట్వా యథా వహ్నీ రశ్మివాన్సంప్రజాయతే
అప్పుడు, గొప్ప కోరిక రాజులో మెల్లగా ముదిరింది, అది బయటపడింది. నెయ్యి తాకినప్పుడు అగ్ని ఎలా మెరుస్తుందో, అలా కోరిక రాజులో వెలిసింది.
తాం చ దృష్ట్వా తథా కామస్తత్కాయాత్ప్రకటోఽభవత్ । మన్మథావిష్టచిత్తోసౌ తాం దృష్ట్వా చారులోచనామ్
ఆమెను అలా చూసిన వెంటనే, రాజు శరీరంలో కోరిక స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆమె అందమైన కన్నులను చూసి, మన్మథుడు అతని మనసును ఆక్రమించాడు.
ఈదృగ్రూపా న దృష్టా మే యువతీ విశ్వమోహినీ । చింతయిత్వా క్షణం రాజా కామసంసక్తమానసః
ఇంతటి రూపం కలిగిన యువతిని, ప్రపంచాన్ని మాయలో పడేసే వనితను నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. రాజు, కోరికలో మనసు మునిగిపోయి, క్షణం ఆలోచించాడు.
తస్యాః సవిరహేణాపి లుబ్ధోభూన్నృపతిస్తదా । కామాగ్నినా దహ్యమానః కామజ్వరేణపీడితః
ఆమె లేని సమయంలో కూడా, రాజు ఆమెపై మక్కువతో మునిగిపోయాడు. కోరిక అగ్నిలో కాలిపోతూ, కామజ్వరంతో బాధపడుతూ ఉన్నాడు.
కథం స్యాన్మమ చైవేయం కథం భావో భవిష్యతి । యదా మాం గూహతే బాలా పద్మాస్యా పద్మలోచనా
ఈ యువతి ఎలా నా సొంతమవుతుందో? ఈ భావం ఎప్పుడు నాలో కలుగుతుందో? ఆ పద్మముఖి, పద్మలోచన ఆమె నన్ను ఆలింగనం చేసే రోజు ఎప్పుడు వస్తుందో?
యదీయం ప్రాప్యతే తర్హి సఫలం జీవితం భవేత్ । ఏవం విచింత్య ధర్మాత్మా యయాతిః పృథివీపతిః
ఆమెను పొందగలిగితే, జీవితమే సఫలమవుతుంది. ఇలా ఆలోచిస్తూ, ధర్మాన్ని పాటించే భూమిపై అధిపతి అయిన యయాతి—
తామువాచ వరారోహాం కా త్వం కస్యాపి వా శుభే । పూర్వం దృష్టా తు యా నారీ సా దృష్టా పునరేవ చ
ఆ అందమైన రూపాన్ని కలిగిన ఆమెను అడిగాడు: 'శుభే! నువ్వెవరు? ఎవరి కుమార్తె? ముందుగా నేను చూసిన ఆ యువతి, మళ్లీ ఇప్పుడు నా ముందు కనిపిస్తోంది.'
తాం పప్రచ్ఛ స ధర్మాత్మా కా చేయం తవ పార్శ్వగా । సర్వం కథయ కల్యాణి అహం హి నహుషాత్మజః
ఆ ధర్మాత్ముడు ఆమెను అడిగాడు: 'నీ పక్కన ఉన్న ఈ యువతి ఎవరు? శుభే! నాకు అన్నీ చెప్పు. నేను నహుషుని కుమారుడను.'