సర్వాంగసుందరో రాజన్హేమరూపతనూరుహః । రత్నజ్యోతిః సుచిత్రాంగో దర్శనీయో మనోహరః
రాజా! ఆ జింక ప్రతి అవయవం అందంగా, బంగారు రంగు వెంట్రుకలతో, రత్నాల వలె మెరిసిపోతూ, అద్భుతమైన రూపంతో, చూసేవారిని ఆకట్టుకునేలా మోహింపజేసింది.
అభ్యధావత్స వేగేన బాణపాణిర్ధనుర్ద్ధరః । ఇత్యమన్యత మేధావీ కోపి దైత్యః సమాగతః
బాణాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, ధనుస్సుతో వేగంగా దాని వైపు పరుగెత్తాడు. 'ఇక్కడ ఏదో మాయగాడు వచ్చినట్టుంది' అని ఆలోచించాడు.
మృగేణ చ స తేనాపి దూరమాకర్షితో నృపః । గతః సరథవేగేన శ్రమేణ పరిఖేదితః
ఆ జింకను వెంబడిస్తూ, రాజు దూరంగా రథాన్ని వేగంగా నడిపించాడు. శ్రమతో బాగా అలసిపోయాడు.
వీక్షమాణస్య తస్యాపి మృగశ్చాంతరధీయత । స పశ్యతి వనం తత్ర నందంనోపమమద్భుతమ్
ఆ రాజు చుట్టూ చూస్తుండగా, ఆ జింక కనిపించకుండా పోయింది. అక్కడ అతడు నందనవనానికి సమానంగా, అద్భుతంగా ఉన్న ఒక అడవిని చూశాడు.
చారువృక్షసమాకీర్ణం భూతపంచకశోభితమ్ । గురుభిశ్చందనైః పుణ్యైః కదలీఖండమండితైః
ఆ అడవి అందమైన చెట్లతో నిండిపోయి, ఐదు భూతాలతో అలంకరించబడి, గొప్ప గంధపు చెట్లు, ముద్దెదలతో అలంకరించబడి ఉంది.
బకులాశోకపుంనాగైర్నాలికేరైశ్చ తిందుకైః । పూగీఫలైశ్చ ఖర్జూరైః కుముదైః సప్తపర్ణకైః
అందులో బకుల, అశోక, పున్నాగ, కొబ్బరి, తిందుక, పుగ్ఫలం, ఖర్జూరం, కుముదం, సప్తపర్ణ వంటి చెట్లు ఉన్నాయి.
పుష్పితైః కర్ణికారైశ్చ నానావృక్షైః సదాఫలైః । పుష్పితామోదసంయుక్తైః కేతకైః పాటలైస్తతః
పుష్పించిన కర్ణికారాలు, ఎన్నో రకాల ఎప్పుడూ ఫలించే చెట్లు, పరిమళభరితమైన కేతకీ, పటల పువ్వులతో అక్కడంతా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
వీక్షమాణో మహారాజ దదర్శ సర ఉత్తమమ్ । పుణ్యోదకేన సంపూర్ణం విస్తీర్ణం పంచయోజనమ్
అలా చూస్తూ, ఆ మహారాజు ఒక అద్భుతమైన సరస్సును చూశాడు. అది పవిత్రమైన నీటితో నిండి, అయిదు యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
హంసకారండవాకీర్ణం జలపక్షివినాదితమ్ । కమలైశ్చాపి ముదితం శ్వేతోత్పలవిరాజితమ్
ఆ సరస్సు హంసలు, నెమళ్ళు, ఇతర జలచర పక్షుల కిలకిలలతో నిండిపోయి, కమలాలు, తెల్ల ఉత్పలాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
రక్తోత్పలైః శోభమానం హాటకోత్పలమండితమ్ । నీలోత్పలైః ప్రకాశితం కల్హారైరతిశోభితమ్
ఎర్ర కమలాలతో అందంగా, బంగారు కమలాలతో అలంకరించబడి, నీల కమలాలతో ప్రకాశించి, కల్హార పువ్వులతో మరింత అందంగా ఉంది.
మత్తైర్మధుకరైశ్చపి సర్వత్ర పరినాదితమ్ । ఏవం సర్వగుణోపేతం దదర్శ సర ఉత్తమమ్
అక్కడంతా మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల మధురగానాలతో మారుమోగిపోతూ, అన్ని గుణాలతో కూడిన ఆ అద్భుత సరస్సును రాజు చూశాడు.
పంచయోజనవిస్తీర్ణం దశయోజనదీర్ఘకమ్ । తడాగం సర్వతోభద్రం దివ్యభావైరలంకృతమ్
అది అయిదు యోజనాల వెడల్పుతో, పది యోజనాల పొడవుతో విస్తరించి, అన్ని వైపులా మంగళకరంగా, దివ్య లక్షణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
రథవేగేన సంఖిన్నః కించిచ్ఛ్రమనిపీడితః । నిషసాద తటే తస్య చూతచ్ఛాయాం సుశీతలామ్
రథం వేగంగా నడిపించడంతో కొంత అలసిపోయిన రాజు, ఆ నది ఒడ్డున మామిడి చెట్టు చల్లని నీడలో కూర్చున్నాడు.
స్నాత్వా పీత్వా జలం శీతం పద్మసౌగంధ్యవాసితమ్ । సర్వశ్రమోపశమనమమృతోపమమేవ తత్
ఆయన చల్లని, కమల సువాసన కలిగిన నీటిలో స్నానం చేసి, తాగి, తన శ్రమ అంతా పోయినట్లు, అమృతం తాగినట్టు సాంత్వన పొందాడు.
వృక్షచ్ఛాయే తతస్తస్మిన్నుపవిష్టేన భూభృతా । గీతధ్వనిః సమాకర్ణి గీయమానో యథా తథా
ఆ చెట్టు నీడలో రాజు కూర్చుని ఉండగా, అక్కడే ఎవరో పాట పాడుతున్న శబ్దం ఆయన చెవికి వినిపించింది.
యథా స్త్రీ గాయతే దివ్యా తథాయం శ్రూయతే ధ్వనిః । గీతప్రియో మహారాజ ఏవ చింతాం పరాం గతః
ఆ పాట శబ్దం, ఆకాశంలో దేవతా స్త్రీ పాడుతున్నట్టు అనిపించింది. సంగీతాన్ని ప్రేమించే మహారాజు ఆ పాటలో తలదూర్చి ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
చింతాకులస్తు ధర్మాత్మా యావచ్చింతయతే క్షణమ్ । తావన్నారీ వరా కాచిత్పీనశ్రోణీ పయోధరా
ధర్మాత్ముడైన రాజు ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి ఉండగానే, ఆ సమయానికే పుష్టిగా ఉన్న నడుము, వక్షోజాలతో ఒక అందమైన యువతి ప్రత్యక్షమైంది.
నృపతేః పశ్యతస్తస్య వనే తస్మిన్సమాగతా । సర్వాభరణశోభాంగీ శీలలక్షణసంపదా
రాజు చూస్తుండగానే, ఆ యువతి ఆ అడవిలోకి వచ్చి, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, మంచి లక్షణాలు కలిగి కనిపించింది.
తస్మిన్వనే సమాయాతా నృపతేః పురతః స్థితా । తామువాచ మహారాజః కా హి కస్య భవిష్యసి
ఆమె అడవిలోకి వచ్చి, రాజు ఎదుట నిలబడి ఉండగా, రాజు ఆమెను అడిగాడు: "నువ్వెవరు? ఎవరి కోసం వచ్చావు?"
కిమర్థం హి సమాయాతా తన్మే త్వం కారణం వద । పృష్టా సతీ తదా తేన న కించిదపి పిప్పల
"ఏ కారణంతో వచ్చావు? నీ ఉద్దేశ్యం చెప్పు," అని రాజు అడిగినప్పుడు, ఆమె మాత్రం ఏమీ చెప్పలేదు, ఓ పిప్పల.
శుభాశుభం చ భూపాలం ప్రత్యవోచద్వరాననా । ప్రహస్యైవ గతా శీఘ్రం వీణాదండకరాఽబలా
ఆమె ముద్దుగా నవ్వుతూ, రాజుకు శుభాశుభ విషయాలు చెప్పి, వెంటనే వీణను పట్టుకుని అక్కడినుంచి త్వరగా వెళ్లిపోయింది.
విస్మయేనాపి రాజేంద్రో మహతా వ్యాపితస్తదా । మయా సంభాషితా చేయం మాం న బ్రూతే స్మ సోత్తరమ్
రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు. "నేను ఆమెతో మాట్లాడినా, ఆమె నాకు ఏ జవాబు ఇవ్వలేదు," అని అనుకున్నాడు.
పునశ్చింతాం సమాపేదే యయాతిః పృథివీపతిః । యో వై మృగో మయా దృష్టశ్చతుఃశృంగః సువర్ణకః
పृथ్వీపతి యయాతి మళ్ళీ ఆలోచనలో పడిపోయాడు: "నేను చూసిన ఆ నాలుగు కొమ్ముల బంగారు జంతువు—"
తస్మాన్నారీ సముద్భూతా తత్సత్యం ప్రతిభాతి మే । మాయారూపమిదం సత్యం దానవానాం భవిష్యతి
"దానివల్లే ఈ యువతి ప్రత్యక్షమైంది. ఇది నిజమేననిపిస్తోంది. ఇది అసురుల మాయారూపమే అవుతుంది."
చింతయిత్వా క్షణం రాజా యయాతిర్నహుషాత్మజః । యావచ్చింతయతే రాజా తావన్నారీ మహావనే
నహుషుని కుమారుడైన యయాతి రాజు కొంతసేపు ఆలోచించి ఉండగానే, ఆ అడవి మధ్యలో ఆ యువతి—
అంతర్ధానం గతా విప్ర ప్రహస్య నృపనందనమ్ । ఏతస్మిన్నంతరే గీతం సుస్వరం పునరేవ తత్
బ్రాహ్మణా! రాజుని చూసి నవ్వుతూ, ఆ యువతి అక్కడే కనబడకుండా పోయింది. అదే సమయంలో మళ్ళీ మధురమైన పాట వినిపించసాగింది.
శుశ్రువే పరమం దివ్యం మూర్ఛనాతానసంయుతమ్ । జగామ సత్వరం రాజా యత్ర గీతధ్వనిర్మహాన్
అతడు పరమ దివ్యమైన, రాగాలు నాదాలతో కూడిన సంగీతాన్ని విన్నాడు. రాజు వెంటనే ఆ గొప్ప సంగీత ధ్వని వినిపిస్తున్న చోటికి వెళ్లాడు.
జలాంతే పుష్కరం చైవ సహస్రదలముత్తమమ్ । తస్యోపరి వరా నారీ శీలరూపగుణాన్వితా
నీటి ఒడ్డున సహస్రదళ కమలం ఒకటి ఉండగా, దాని మీద మంచి లక్షణాలు, సౌందర్యం, గుణాలు కలిగిన ఓ మహానారీ కూర్చుని ఉంది.
దివ్యలక్షణసంపన్నా దివ్యాభరణభూషితా । దివ్యైర్భావైః ప్రభాత్యేకా వీణాదండకరావిలా
ఆమె దివ్య లక్షణాలతో, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వ కాంతితో మెరిసిపోతూ, చేతిలో వీణ పట్టుకుని ఉంది.
గాయంతీ సుస్వరం గీతం తాలమానలయాన్వితమ్ । తేన గీతప్రభావేణ మోహయంతీ చరాచరాన్
ఆమె మధుర స్వరంతో తాళం, లయతో కూడిన పాట పాడుతూ, తన సంగీత శక్తితో జంతువులనూ, చలన అచలనములనూ మంత్రముగ్ధులను చేస్తోంది.