యూయం గచ్ఛన్తు భూర్లోకం మయాదిష్టా న సంశయః । కామ ఉవాచ- యువయోస్తు ప్రియం పుణ్యం కరిష్యామి న సంశయః
మీరు అందరూ నా ఆజ్ఞతో భూమిలోకి వెళ్ళండి, సందేహం లేదు. కామదేవుడు ఇలా అన్నాడు — 'మీ ఇద్దరికీ ఇష్టమైన, పుణ్యమైన పని నేను తప్పక చేస్తాను.'
రాజానం పశ్య మాం చైవ స్థితం చైవ సమా యుధి । తథేత్యుక్త్వా గతాః సర్వే యత్ర రాజా స నాహుషిః
'రాజును, నన్ను ఇద్దరినీ సమానంగా యుద్ధంలో చూడు.' అని చెప్పి, వారు అందరూ నాహుషుడైన రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
నటరూపేణ తే సర్వే కామాద్యాః కర్మణా ద్విజ । ఆశీర్భిరభినంద్యైవ తే చ ఊచుః సునాటకమ్
కామదేవుడు మొదలైన వారు అందరూ నటుల రూపంలోకి వచ్చి, ఆశీర్వాదాలు పలికి, అద్భుతమైన నాటకం ప్రదర్శించారు.
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వా యయాతిః పృథివీపతిః । సభాం చకార మేధావీ దేవరూపాం సుపండితైః
వారి మాటలు విన్న భూమిపతి యయాతి, తెలివిగలవాడు, తన సభను పండితులతో దేవతల సభలా అలంకరించాడు.
సమాయాతః స్వయం భూపో జ్ఞానవిజ్ఞానకోవిదః । తేషాం తు నాటకం రాజా పశ్యమానః స నాహుషిః
జ్ఞానం, విజ్ఞానం తెలిసిన రాజు తానే వచ్చి, నాహుషుడు ఆ నాటకాన్ని ఆసక్తిగా చూశాడు.
చరితం వామనస్యాపి ఉత్పత్తిం విప్రరూపిణః । రూపేణాప్రతిమా లోకే సుస్వరం గీతముత్తమమ్
వారు వామనుని కథను, బ్రాహ్మణ రూపంలో జన్మను, అందమైన రూపంతో, మధురమైన గానంతో ప్రదర్శించారు.
గాయమానా జరా రాజన్నార్యారూపేణ వై తదా । తస్యా గీతవిలాసేన హాస్యేన లలితేన చ
ఆ సమయంలో జరా, ఆర్యస్త్రీ రూపంలో పాట పాడింది. ఆమె పాట, లయ, నవ్వుతో అందరినీ ఆకట్టుకుంది.
మధురాలాపతస్తస్య కందర్పస్య చ మాయయా । మోహితస్తేన భావేన దివ్యేన చరితేన చ
ఆమె మధురమైన మాటలు, కామదేవుని మాయ వల్ల, ఆ రాజు ఆ భావంతో, ఆ దివ్య నాటనతో మోహితుడయ్యాడు.
బలేశ్చైవ యథారూపం వింధ్యావల్యా యథా పురా । వామనస్య యథారూపం చక్రే మారోథ తాదృశమ్
బలితో, వింధ్యావళితో గతంలో జరిగినట్లే, వామనుని రూపాన్ని మారు కూడా అలా సృష్టించాడు.
సూత్రధారః స్వయం కామో వసంతః పారిపార్శ్వకః । నటీవేషధరా జాతా సా రతిర్హృష్టవల్లభా
కామదేవుడు తానే సూత్రధారి అయ్యాడు, వసంతుడు సహాయకుడయ్యాడు. రతి తన ప్రియుడితో కలిసి నటిగా మారింది.
నేపథ్యాంతశ్చరీ రాజన్సా తస్మిన్నృత్యకర్మణి । మకరందో మహాప్రాజ్ఞః క్షోభయామాస భూపతిమ్
ఆ నాట్యంలో, రాజా, ఆమె తెర వెనుక సంచరించింది. మకరందుడు, మహాపండితుడు, రాజును కదిలించసాగాడు.
యథాయథా పశ్యతి నృత్యముత్తమం గీతం సమాకర్ణతి స క్షితీశః । తథాతథా మోహితవాన్స భూపతిం నటీప్రణీతేన మహానుభావః
రాజు ఎంతగా ఆ నాట్యం, పాటను చూస్తే, వినితే, అంతగా ఆ మహానటి నటనతో మోహితుడయ్యాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే మాతాపితృతీర్థే యయాతిచరిత్రే షట్సప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేను కథలో, మాతాపితృ తీర్థంలో, యయాతి చరిత్రలో డబ్బై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సుకర్మోవాచ- కామస్య గీతలాస్యేన హాస్యేన లలితేన చ । మోహితో రాజరాజేంద్రో నటరూపేణ పిప్పల
సుకర్ముడు చెప్పాడు — కామదేవుని పాట, నాట్యం, నవ్వు, లయతో, నటుడి రూపంలో పిప్పలుడు అనే రాజరాజేంద్రుడు మోహితుడయ్యాడు.
కృత్వా మూత్రం పురీషం చ స రాజా నహుషాత్మజః । అకృత్వా పాదయోః శౌచమాసనే ఉపవిష్టవాన్
నహుషుని కుమారుడైన ఆ రాజు మూత్రం, విసర్జన చేయగా, తన పాదాలను శుభ్రం చేయకుండానే ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
తదంతరం తు సంప్రాప్య సంచచార జరా నృపమ్ । కామేనాపి నృపశ్రేష్ఠ ఇంద్రకార్యం కృతం హితమ్
ఆ మధ్యలో, ఆ రాజుని వృద్ధాప్యం చేరుకుంది. అయినా, రాజా! అతనికి కోరిక ఉన్నా, ఇంద్రుని పని అతని మేలుకోసం పూర్తయ్యింది.
నివృత్తే నాటకే తస్మిన్గతేషు తేషు భూపతిః । జరాభిభూతో ధర్మాత్మా కామసంసక్తమానసః
ఆ నాటకం ముగిసిన తరువాత, వారు వెళ్లిపోయినపుడు, ధర్మాత్ముడైన ఆ రాజు వృద్ధాప్యానికి లోనై, మనసు కోరికల్లో మునిగిపోయాడు.
మోహితః కామమోహేన విహ్వలో వికలేంద్రియః । అతీవ ముగ్ధో ధర్మాత్మా విషయైశ్చాపవాహితః
కామమోహంలో మునిగి, మనస్సు కలవరపడి, ఇంద్రియాలు బలహీనమై, ధర్మాన్ని పాటించే ఆ రాజు విషయ సుఖాల్లో మునిగి, బాగా మాయలో పడిపోయాడు.
ఏకదా తు గతో రాజా మృగయా వ్యసనాతురః । వనే చ క్రీడతే సోపి మోహరాగవశం గతః
ఒకసారి, వేటపట్ల ఆసక్తితో బాధపడుతూ, ఆ రాజు అడవిలోకి వెళ్లి, మోహం, రాగానికి లోనై అక్కడ ఆటలాడాడు.
సరసం క్రీడమానస్య నృపతేశ్చ మహాత్మనః । మృగశ్చైకః సమాయాతశ్చతుఃశృంగో హ్యనౌపమః
ఆ మహాత్ముడైన రాజు సరస్సు వద్ద ఆడుకుంటుండగా, నాలుగు కొమ్ములు ఉన్న అపూర్వమైన ఒక జింక అక్కడికి వచ్చింది.
సర్వాంగసుందరో రాజన్హేమరూపతనూరుహః । రత్నజ్యోతిః సుచిత్రాంగో దర్శనీయో మనోహరః
రాజా! ఆ జింక ప్రతి అవయవం అందంగా, బంగారు రంగు వెంట్రుకలతో, రత్నాల వలె మెరిసిపోతూ, అద్భుతమైన రూపంతో, చూసేవారిని ఆకట్టుకునేలా మోహింపజేసింది.
అభ్యధావత్స వేగేన బాణపాణిర్ధనుర్ద్ధరః । ఇత్యమన్యత మేధావీ కోపి దైత్యః సమాగతః
బాణాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, ధనుస్సుతో వేగంగా దాని వైపు పరుగెత్తాడు. 'ఇక్కడ ఏదో మాయగాడు వచ్చినట్టుంది' అని ఆలోచించాడు.
మృగేణ చ స తేనాపి దూరమాకర్షితో నృపః । గతః సరథవేగేన శ్రమేణ పరిఖేదితః
ఆ జింకను వెంబడిస్తూ, రాజు దూరంగా రథాన్ని వేగంగా నడిపించాడు. శ్రమతో బాగా అలసిపోయాడు.
వీక్షమాణస్య తస్యాపి మృగశ్చాంతరధీయత । స పశ్యతి వనం తత్ర నందంనోపమమద్భుతమ్
ఆ రాజు చుట్టూ చూస్తుండగా, ఆ జింక కనిపించకుండా పోయింది. అక్కడ అతడు నందనవనానికి సమానంగా, అద్భుతంగా ఉన్న ఒక అడవిని చూశాడు.
చారువృక్షసమాకీర్ణం భూతపంచకశోభితమ్ । గురుభిశ్చందనైః పుణ్యైః కదలీఖండమండితైః
ఆ అడవి అందమైన చెట్లతో నిండిపోయి, ఐదు భూతాలతో అలంకరించబడి, గొప్ప గంధపు చెట్లు, ముద్దెదలతో అలంకరించబడి ఉంది.
బకులాశోకపుంనాగైర్నాలికేరైశ్చ తిందుకైః । పూగీఫలైశ్చ ఖర్జూరైః కుముదైః సప్తపర్ణకైః
అందులో బకుల, అశోక, పున్నాగ, కొబ్బరి, తిందుక, పుగ్ఫలం, ఖర్జూరం, కుముదం, సప్తపర్ణ వంటి చెట్లు ఉన్నాయి.
పుష్పితైః కర్ణికారైశ్చ నానావృక్షైః సదాఫలైః । పుష్పితామోదసంయుక్తైః కేతకైః పాటలైస్తతః
పుష్పించిన కర్ణికారాలు, ఎన్నో రకాల ఎప్పుడూ ఫలించే చెట్లు, పరిమళభరితమైన కేతకీ, పటల పువ్వులతో అక్కడంతా అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
వీక్షమాణో మహారాజ దదర్శ సర ఉత్తమమ్ । పుణ్యోదకేన సంపూర్ణం విస్తీర్ణం పంచయోజనమ్
అలా చూస్తూ, ఆ మహారాజు ఒక అద్భుతమైన సరస్సును చూశాడు. అది పవిత్రమైన నీటితో నిండి, అయిదు యోజనాల వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
హంసకారండవాకీర్ణం జలపక్షివినాదితమ్ । కమలైశ్చాపి ముదితం శ్వేతోత్పలవిరాజితమ్
ఆ సరస్సు హంసలు, నెమళ్ళు, ఇతర జలచర పక్షుల కిలకిలలతో నిండిపోయి, కమలాలు, తెల్ల ఉత్పలాలతో మెరిసిపోతూ ఉంది.
రక్తోత్పలైః శోభమానం హాటకోత్పలమండితమ్ । నీలోత్పలైః ప్రకాశితం కల్హారైరతిశోభితమ్
ఎర్ర కమలాలతో అందంగా, బంగారు కమలాలతో అలంకరించబడి, నీల కమలాలతో ప్రకాశించి, కల్హార పువ్వులతో మరింత అందంగా ఉంది.