గంధర్వాణాం చ వాయవ్యం యాక్షం చ సకలం స్మృతమ్ । పాంచభౌతికమింద్రస్య చత్వారింశద్గుణం మహత్
గంధర్వుల లోకం గాలి స్వభావంతో ఉంటుంది; యక్షులది కూడా అంతే. ఇంద్రుని పాంచభౌతిక లోకం నలభై రెట్లు గొప్పదిగా చెప్పబడింది.
సోమస్య మానసం దివ్యం విశ్వేశం పాంచభౌతికమ్ । సౌమ్యం ప్రజాపతీశానామహంకారగుణాధికమ్
సోమునికి మనస్సులో పుట్టిన దివ్య లోకం ఉంది. విశ్వేశ్వరునికి పాంచభౌతిక లోకం, ప్రజాపతులకు మృదువైన లోకం, ఇవన్నీ అహంకార లక్షణాలతో ఉంటాయి.
చతుష్షష్టిగుణం బ్రాహ్మం బౌధమైశ్వర్యముత్తమమ్ । విష్ణోః ప్రాధానికం తంత్రమైశ్వర్యం బ్రహ్మణః పదమ్
బ్రహ్మ లోకం అరవై నాలుగు రెట్లు గొప్పది; బౌద్ధుల ఐశ్వర్యం అత్యుత్తమం. విష్ణువు యొక్క ప్రధాన తంత్రశక్తి, అదే బ్రహ్మ పదం.
శ్రీమచ్ఛివపురే దివ్యే ఐశ్వర్యం సర్వకామికమ్ । అనంతగుణమైశ్వర్యం శివస్యాత్మగుణం మహత్
శివుని దివ్యమైన మహానగరంలో అన్ని కోరికలు తీరే ఐశ్వర్యం ఉంది. శివుని మహత్తరమైన స్వగుణం అనంతమైన గొప్పదనం.
ఆదిమధ్యాంతరహితం విశుద్ధం తత్త్వలక్షణమ్ । సర్వావభాసకం సూక్ష్మమనౌపమ్యం పరాత్పరమ్
అది ఆదిలో లేదు, మధ్యలో లేదు, అంతంలో లేదు; పూర్తిగా పవిత్రమైనది, తత్త్వ లక్షణంతో కూడినది. అది అన్నింటినీ ప్రకాశింపజేసేది, సూక్ష్మమైనది, పోలికలేనిది, పరమమైనదానికంటే కూడా ఉన్నతమైనది.
సుసంపూర్ణం జగద్వేషం పశుపాశావిమోక్షణమ్ । యో యత్స్థానమనుప్రాప్తస్తస్య భోగస్తదాత్మకః
అది సంపూర్ణంగా నిండినది, జగత్తు రూపమైనది, జీవుల బంధనాల నుంచి విముక్తి కలిగించేది. ఎవరు ఏ స్థానం పొందారో, వారికి ఆ స్థాయిలో అనుభవం లభిస్తుంది.
విమానం తత్సమానం చ భవేదీశప్రసాదతః । నానారూపాణి తారాణాం దృశ్యంతే కోటయస్త్విమా
ప్రభువు అనుగ్రహంతో, వారికి అదే స్థాయిలో విమానం లభిస్తుంది. ఇక్కడ నక్షత్రాలు అనేక రూపాల్లో, కోట్ల కొద్దీ కనిపిస్తాయి.
అష్టవింశతిరేవం తే సందీప్తాః సుకృతాత్మనామ్ । యే కుర్వంతి నమస్కారమీశ్వరాయ క్వచిత్క్వచిత్
ఇలా, సత్పురుషులకు ఇరవై ఎనిమిది ప్రకాశించే లోకాలు ఉన్నాయి. వారు ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా ఈశ్వరునికి నమస్కారం చేస్తారు.
సంపర్కాత్కౌతుకాల్లోభాత్తద్విమానం లభంతి తే । నామసంకీర్తనాద్వాపి ప్రసంగేన శివస్య యః
సంపర్కం వల్లైనా, ఆశ్చర్యంతోనైనా, కోరికతోనైనా వారు ఆ విమానం పొందుతారు. లేకపోతే, యాదృచ్ఛికంగా శివుని నామస్మరణ వల్ల కూడా లభిస్తుంది.
కుర్యాద్వాపి నమస్కారం న తస్య విలయో భవేత్ । ఇత్యేతా గతయస్తత్ర మహత్యః శివకర్మణి
ఎవరైనా నమస్కారం చేసినా, వారికి నాశనం ఉండదు. అలా, అక్కడ శివుని సేవ వల్ల గొప్ప స్థితులు లభిస్తాయి.
కర్మణాభ్యంతరేణాపి పుంసామీశానభావతః । ప్రసంగేనాపి యే కుర్యుః శంకరస్మరణం నరాః
కార్యాలు చేయకపోయినా, ఎవరు ఈశ్వరుని భావంతో, లేదా యాదృచ్ఛికంగా శంకరుని స్మరిస్తారో, వారు ఆ లోకాలను పొందుతారు.
తైర్లభ్యం త్వతులం సౌఖ్యం కిం పునస్తత్పరాయణైః । విష్ణుచింతాం ప్రకుర్వంతి ధ్యానేన గతమానసాః
వారికి అపూర్వమైన ఆనందం లభిస్తుంది. మరి, ఆ పరమారాధనలో నిమగ్నమైనవారికి ఎంత ఎక్కువగా లభిస్తుందో! విష్ణువును ధ్యానం చేస్తూ, మనస్సు పూర్తిగా లీనమైనవారు కూడా అటువంటి ఫలితాన్ని పొందుతారు.
తే యాంతి పరమం స్థానం తద్విష్ణోః పరమం పదమ్ । శైవం చ వైష్ణవం రూపమేకరూపం నరోత్తమ
వారు పరమమైన స్థానం, అంటే విష్ణువు యొక్క పరమ పదాన్ని చేరుకుంటారు. శైవ రూపం, వైష్ణవ రూపం రెండూ ఒకటే, ఓ ఉత్తమ పురుషా!
ద్వయోశ్చ అంతరం నాస్తి ఏకరూపమహాత్మనోః । శివాయ విష్ణురూపాయ శివరూపాయ విష్ణవే
ఈ ఇద్దరు మహాత్ముల మధ్య ఎలాంటి తేడా లేదు. శివుడు విష్ణువు రూపంలో ఉన్నాడు, విష్ణువు శివుని రూపంలో ఉన్నాడు.
శివస్య హృదయం విష్ణుర్విష్ణోశ్చ హృదయం శివః । ఏకమూర్తిస్త్రయో దేవా బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః
శివుని హృదయం విష్ణువు, విష్ణువు హృదయం శివుడు. బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు ముగ్గురూ ఒకే రూపంలో ఉన్నారు.
త్రయాణామంతరం నాస్తి గుణభేదాః ప్రకీర్తితాః । శివభక్తోసి రాజేంద్ర తథా భాగవతోసి వై
ఈ ముగ్గురిలో ఎలాంటి తేడా లేదు; కేవలం గుణాల్లో మాత్రమే భేదాలు చెప్పబడ్డాయి. రాజేంద్రా! నీవు శివభక్తుడవు, అలాగే భగవంతుని భక్తుడవు కూడా.
తేన దేవాః ప్రసన్నాస్తే బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః । సుప్రీతా వరదా రాజన్కర్మణస్తవ సువ్రత
అందుకే బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరులు సంతోషించారు. ఓ రాజా! నీ సత్కర్మల వల్ల వారు ఎంతో సంతోషించి వరాలు ప్రసాదిస్తున్నారు.
ఇంద్రాదేశాత్సమాయాతః సన్నిధౌ తవ మానద । ఐంద్రమేనం పదం యాహి పశ్చాద్బ్రాహ్మం మహేశ్వరమ్
ఇంద్రుని ఆజ్ఞతోనే నేను నీ సమీపానికి వచ్చాను, ఓ గౌరవనీయుడా! ముందుగా ఇంద్రుని లోకానికి వెళ్ళి, తరువాత బ్రహ్మ మరియు మహేశ్వరుల లోకాలకు వెళ్ళు.
వైష్ణవం చ ప్రయాహి త్వం దాహప్రలయవర్జితమ్ । అనేనాపి విమానేన దివ్యేన సర్వగామినా
ఆ తరువాత నీవు దహనమూ, లయమూ లేని వైష్ణవ లోకానికి వెళ్ళు. ఈ దివ్యమైన విమానంలో ఎక్కడికైనా వెళ్ళగలవు.
దివ్యమూర్తిరతో భుంక్ష్వ దివ్యభోగాన్మనోరమాన్ । సమారుహ్య విమానం త్వం పుష్పకం సుఖగామినమ్
దివ్యమైన రూపంతో, మధురమైన దివ్య భోగాలు అనుభవించు. సుఖంగా ప్రయాణించే ఈ పుష్పక విమానాన్ని ఎక్కు.
సుకర్మోవాచ- ఏవముక్త్వా ద్విజశ్రేష్ఠ మౌనవాన్మాతలిస్తదా । రాజానం ధర్మతత్త్వజ్ఞం యయాతిం నహుషాత్మజమ్
సుకర్మన్ ఇలా అన్నాడు— అప్పుడు మాతలి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, మౌనంగా నిలిచాడు. ధర్మతత్వాన్ని తెలిసిన నహుషుని కుమారుడు యయాతి రాజు అక్కడ ఉన్నాడు.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే మాతాపితృతీర్థవర్ణనే యయాతిచరిత్రే ఏకసప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేనోపాఖ్యానంలో, మాతాపితృ తీర్థవర్ణనలో, యయాతి చరిత్రలో డెబ్బై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
పిప్పల ఉవాచ- మాతలేశ్చ వచః శ్రుత్వా స రాజా నహుషాత్మజః । కిం చకార మహాప్రాజ్ఞస్తన్మే విస్తరతో వద
పిప్పలుడు ఇలా అడిగాడు— మాతలి మాటలు విన్న తరువాత, నహుషుని కుమారుడు ఆ మహాప్రజ్ఞుడు రాజు ఏమి చేశాడు? అది నాకు పూర్తిగా వివరంగా చెప్పు.
సర్వపుణ్యమయీ పుణ్యా కథేయం పాపనాశినీ । శ్రోతుమిచ్ఛామ్యహం ప్రాజ్ఞ నైవ తృప్యామి సర్వదా
ఈ కథ మొత్తం పుణ్యమయమైనది, పాపాలను నశింపజేసేది. ఓ జ్ఞానీ! నేను ఈ కథను వినాలని కోరుకుంటున్నాను, ఎప్పుడూ తృప్తి చెందను.
సుకర్మోవాచ- సర్వధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో యయాతిర్నృపసత్తమః । తమువాచాగతం దూతం మాతలిం శక్రసారథిమ్
సుకర్మన్ ఇలా అన్నాడు— అన్ని ధర్మాలను పాటించే వారిలో ఉత్తముడు అయిన యయాతి మహారాజు, వచ్చిన దూత అయిన శక్రుని సారథి మాతలిని ఇలా అడిగాడు.
యయాతిరువాచ- శరీరం నైవ త్యక్ష్యామి గమిష్యే న దివం పునః । శరీరేణ వినా దూత పార్థివేన న సంశయః
యయాతి ఇలా అన్నాడు— నేను నా శరీరాన్ని వదలను, మళ్లీ శరీరం లేకుండా స్వర్గానికి వెళ్ళను, ఓ దూతా! రాజులకు ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యద్యప్యేవం మహాదోషాః కాయస్యైవ ప్రకీర్తితాః । పూర్వం చాపి సమాఖ్యాతం త్వయా సర్వం గుణాగుణమ్
శరీరానికి ఎన్నో పెద్ద లోపాలు ఉన్నాయని చెప్పబడినా, నీవు ముందు నాకు దాని గుణదోషాలన్నీ వివరించావు.
నాహం త్యక్ష్యే శరీరం వై నాగమిష్యే దివం పునః । ఇత్యాచక్ష్వ ఇతో గత్వా దేవదేవం పురందరమ్
అయినా నేను నా శరీరాన్ని వదలను, మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్ళను. ఇక్కడినుంచి వెళ్లి ఈ విషయాన్ని దేవదేవుడైన పురందరునికి చెప్పు.
ఏకాకినా హి జీవేన కాయేనాపి మహామతే । నైవ సిద్ధిం ప్రయాత్యేవం సాంసారికమిహైవ హి
ఓ మహామతి! ఒంటరిగా జీవితో కానీ, కేవలం శరీరంతో కానీ, ఎవరూ సిద్ధిని పొందలేరు. ఇది ఇక్కడ Samsāra యొక్క స్వభావం.
నైవ ప్రాణం వినా కాయో జీవః కాయం వినా నహి । ఉభయోశ్చాపి మిత్రత్వం నయిష్యే నాశమింద్ర న
ప్రాణం లేకుండా శరీరం ఉండదు, శరీరం లేకుండా జీవుడు ఉండడు. ఈ ఇద్దరి మైత్రిని నేను నశింపజేయను, ఓ ఇంద్రా!