యః ప్రదద్యాచ్చ విప్రాణాముపానత్కాష్ఠపాదుకే । స విమానేన మహతా సుఖం యాతి యమాలయమ్
బ్రాహ్మణులకు కాష్టపు పాదుకలు ఇచ్చినవాడు గొప్ప విమానంలో సుఖంగా యముని ఇంటికి చేరుతాడు.
ఛత్రదానేన గచ్ఛంతి పథా సాభ్రేణ దేహినః । దివ్యవస్త్రపరీధానా యాంతి వస్త్రప్రదాయినః
ఒకడు గొడుగు ఇచ్చినవాడు మేఘాల నీడలోని మార్గంలో వెళ్తాడు. వస్త్రాలు ఇచ్చినవారు దివ్య వస్త్రాలు ధరించి వెళ్తారు.
శిబికాయాః ప్రదానేన విమానేన సుఖం వ్రజేత్ । సుఖాసనప్రదానేన సుఖం యాంతి యమాలయమ్
పల్లకీ ఇచ్చినవాడు విమానంలో సుఖంగా ప్రయాణిస్తాడు. సుఖాసనం ఇచ్చినవారు సంతోషంగా యముని ఇంటికి చేరుతారు.
ఆరామకర్తా ఛాయాసు శీతలాసు సుఖం వ్రజేత్ । యాంతి పుష్పకయానేన పుష్పారామప్రదాయినః
వనమును నిర్మించినవాడు చల్లని నీడలో సుఖంగా వెళ్తాడు. పుష్పవాటిక ఇచ్చినవారు పుష్పకవిమానంలో వెళ్తారు.
దేవాయతనకర్తా చ యతీనామాశ్రమస్య చ । అనాథమండపానాం చ క్రీడన్యాతి గృహోత్తమైః
దేవాలయం కట్టినవాడు, యతులకు ఆశ్రమం నిర్మించినవాడు, అనాథలకు మందిరాలు కట్టినవాడు, గొప్ప ఇళ్లలో ఆనందంగా ప్రయాణిస్తాడు.
దేవాగ్నిగురువిప్రాణాం మాతాపిత్రోశ్చ పూజకః
దేవతలను, అగ్నిని, గురువులను, బ్రాహ్మణులను, తల్లిదండ్రులను పూజించే వాడు—
విప్రేషు దీనేషు గుణాన్వితేషు యచ్ఛ్రద్ధయా స్వల్పమపి ప్రదత్తమ్ । తత్సర్వకామాన్సముపైతి లోకే శ్రాద్ధే చ దానం ప్రవదంతి సంతః
బ్రాహ్మణులకు, దయనీయులకు, గుణవంతులకు విశ్వాసంతో కొంతైనా ఇచ్చినవాడు, ఈ లోకంలో అన్ని కోరికలు పొందుతాడు. శ్రాద్ధంలో దానం చేయడమే నిజమైన దానం అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
శ్రద్ధాదానేన విజ్ఞేయమపి వాలాగ్రమాత్రకమ్ । యత్పాత్రాది చతుష్టయం శ్రద్ధా తేషు సదా మమ
శ్రద్ధతో వాలుగ్రాస్థాయిలోనైనా ఇచ్చిన దానం కూడా తెలుసుకోవాలి. నాలుగు విధాల పాత్రలు శ్రద్ధతో ఇచ్చినవాటన్నీ నాకే చెందుతాయి.
శ్రద్ధీయతే సదా తస్మాచ్ఛ్రద్ధాయాస్తత్ఫలం భవేత్ । గుణాన్వితేషు దీనేషు యచ్ఛత్యావసథాన్యపి
కాబట్టి శ్రద్ధ ఎప్పుడూ ముఖ్యమైనది. శ్రద్ధకు ఫలితం లభిస్తుంది. గుణవంతులకూ, బీదలకు ఆశ్రయాలిచ్చినా అదే ఫలితం వస్తుంది.
స ప్రయాతి సర్వకామం స్థానం పైతామహం నృప । శ్రద్ధయాయేన విప్రాయ దత్తం కాకిణిమాత్రకమ్
రాజా, శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణునికి కాసు ఇచ్చినా, అతడు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే పితృలోకాన్ని పొందుతాడు.
సస్యాద్దివ్యతిథిర్భూప దేవానాం కీర్తివర్ధనః । తస్మాచ్ఛ్రద్ధాన్వితైర్దేయం తత్ఫలం భవతి ధ్రువమ్
ఓ రాజా, ఆ దివ్య ఉత్సవ దినం దేవతల కీర్తిని పెంచే రోజు. అందుచేత, విశ్వాసంతో దానం చేయాలి; దానికి ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రీపద్మపురాణే భూమిఖండే వేనోపాఖ్యానే పితృతీర్థవర్ణనే యయాతిచరిత్రేఽష్టషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మపురాణంలో భూమిఖండంలో వేనుని కథలో పితృతీర్థాల వివరణలో యయాతి చరిత్ర అనే అరవై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
మాతలిరువాచ- అథ ధర్మాః శివేనోక్తాః శివధర్మాగమోత్తమాః । జ్ఞేయా బహువిధాస్తే చ కర్మయోగప్రభేదతః
మాతలి ఇలా చెప్పాడు — ఇప్పుడు శివుడు చెప్పిన ధర్మాలు, శివధర్మాగమాలలో ఉన్న ఉత్తమమైనవి, అనేక విధాలుగా ఉంటాయి. అవి కర్మయోగాల ప్రకారం వేర్వేరు రూపాల్లో తెలుసుకోవాలి.
హింసాదిదోషనిర్ముక్తాః క్లేశాయాసవివర్జితాః । సర్వభూతహితాః శుద్ధాః సూక్ష్మాయాసా మహత్ఫలాః
హింస మొదలైన దోషాలు లేని, బాధలు లేకుండా, శ్రమ లేకుండా, పవిత్రంగా, సూక్ష్మంగా, గొప్ప ఫలితాలు ఇచ్చే, అన్ని జీవులకు మేలు చేసే ధర్మాలు ఇవే.
అనంతశాఖాకలితాః శివమూలైకసంశ్రితాః । జ్ఞానధ్యానసుపుష్పాఢ్యాః శివధర్మాః సనాతనాః
అనేక శాఖలతో విస్తరించిన, శివుని మూలంగా ఉన్న, జ్ఞానం మరియు ధ్యానం అనే పుష్పాలతో అలంకరించబడిన శాశ్వతమైన శివధర్మాలు ఇవే.
ధారయంతి శివం యస్మాద్ధార్యతే శివభాషితైః । శివధర్మాః స్మృతాస్తస్మాత్సంసారార్ణవతారకాః
శివుని నిలబెట్టే, శివుని మాటల ద్వారా నిలబడే ధర్మాలు కావున వీటిని శివధర్మాలు అంటారు. ఇవి సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి మార్గంగా గుర్తించబడ్డాయి.
తథాఽహి సా క్షమా సత్యం హ్రీః శ్రద్ధేన్ద్రియసంయమః । దానమిజ్యాతపోదానం దశకం ధర్మసాధనమ్
అదేవిధంగా, సహనం, సత్యం, లజ్జ, విశ్వాసం, ఇంద్రియ నియమం, దానం, పూజ, తపస్సు, ఇచ్ఛాపూర్వకంగా ఇచ్చే దానం — ఈ పది ధర్మ సాధన మార్గాలు.
అథ వ్యస్తైః సమస్తైర్వా శివధర్మైరనుష్ఠితైః । శివైకరస్య సంప్రాప్తైర్గతిరేకైవ కల్పితా
ఈ శివధర్మాలను వేర్వేరుగా గానీ, కలిపి గానీ ఆచరించినప్పుడు, శివునితో ఏకత్వాన్ని పొందినవారికి ఒకే లక్ష్యం సిద్ధిస్తుంది.
యథా భూః సర్వభూతానాం స్థానం సాధారణం స్మృతమ్ । తత్తథా శివభక్తానాం తుల్యం శివపురంస్మృతమ్
ఎలా భూమి అన్ని జీవులకు సాధారణ నివాస స్థలంగా గుర్తించబడుతుందో, అలాగే శివభక్తులకు శివుని నగరం అందరికీ సమానంగా లభించేది.
యథేహ సర్వభూతానాం భోగాః సాతిశయాః స్మృతాః । నానాపుణ్యవిశేషేణ భోగాః శివపురే తథా
ఇక్కడ అన్ని జీవులు రకరకాల సుఖాలను అనుభవించేవారు అని చెప్పినట్లు, శివుని నగరంలో కూడా ప్రతివారి పుణ్యానికి తగినట్లుగా సుఖాలు లభిస్తాయి.
శుభాశుభఫలం చాపి భుజ్యతే సర్వదేహిభిః । శివధర్మస్య చైకస్య ఫలం తత్రోపభుజ్యతే
ప్రతి జీవి మంచి, చెడు ఫలితాలను అనుభవిస్తాడు. అలాగే అక్కడ ఒక్క శివధర్మ ఫలితాన్ని కూడా అనుభవించవచ్చు.
యస్య యాదృగ్భవేత్పుణ్యం శ్రద్ధాపాత్రవిశేషతః । భోగాః శివపురే తస్య జ్ఞేయాః సాతిశయాః శుభాః
ఎవరికి ఎంత పుణ్యం ఉందో, వారి విశ్వాసానికి ఎంత అర్హత ఉందో, శివుని నగరంలో వారికి అంత గొప్ప, మంగళకరమైన సుఖాలు లభిస్తాయి.
స్థానప్రాప్తిః పరం తుల్యా భోగాః శాంతిమయాః స్థితాః । కుర్యాత్పుణ్యం మహత్తస్మాన్మహాభోగజిగీషయా
ఆ స్థానం పొందడం అందరికీ సమానంగా ఉన్నది. అక్కడి సుఖాలు శాంతితో నిండినవి. అందుచేత, ఎవరైనా గొప్ప సుఖాన్ని కోరితే, గొప్ప పుణ్యాన్ని చేయాలి.
సర్వాతిశయమేవైకం భావితం చ సురోత్తమైః । ఆత్మభోగాధిపత్యం స్యాచ్ఛివః సర్వజగత్పతిః
దేవతల్లో ఉత్తములు ఏదైనా ఒకదాన్ని అత్యంత శ్రద్ధతో ఆచరించినప్పుడు, తన అనుభవాలపై అధికారం కలుగుతుంది. శివుడు అన్ని లోకాలకూ అధిపతి.
కేచిత్తత్రైవ ముచ్యంతే జ్ఞానయోగరతా నరాః । ఆవర్తంతే పునశ్చాన్యే సంసారే భోగతత్పరాః
కొంతమంది జ్ఞానయోగంలో నిమగ్నమైన వారు అక్కడే ముక్తి పొందుతారు. మరికొందరు సుఖాల పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉన్నవారు మళ్లీ సంసారంలోకి వస్తారు.
తస్మాద్విముక్తిమిచ్ఛంస్తు భోగాసక్తిం చ వర్జయేత్ । విరక్తః శాంతచిత్తాత్మా శివజ్ఞానమవాప్నుయాత్
కాబట్టి, ఎవరు మోక్షాన్ని కోరుతారో వారు సుఖాల పట్ల ఆసక్తిని వదిలేయాలి. విరక్తుడు, శాంతమైన మనస్సుతో ఉన్నవాడు శివజ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.
యే చాపీశాన్యహృదయా యజంతీశం ప్రసంగతః । తేషామపి దదాతీశః స్థానం భావానురూపతః
హృదయం శివునిపై నిబద్ధంగా లేకపోయినా, యాదృచ్ఛికంగా శివుని పూజించే వారికి కూడా శివుడు వారి భావానికి తగిన స్థానం ఇస్తాడు.
తత్రార్చయంతి యే రుద్రం సకృదుచ్ఛిన్నకల్మషాః । తేషాం పిశాచలోకేషు భోగానీశః ప్రయచ్ఛతి
ఎవరైనా అక్కడ రుద్రుని ఒక్కసారి అయినా పూజిస్తే, వారి పాపాలు తొలగిపోతాయి. వారికి శివుడు పిశాచ లోకాలలో సుఖాలను ప్రసాదిస్తాడు.
సంతప్తా దుఃఖభారేణ మ్రియంతే సర్వదేహినః । అన్నదః పుణ్యదః ప్రోక్తః ప్రాణదశ్చాపి సర్వదః
ప్రతి జీవి బాధల భారంతో బాధపడుతూ చివరికి మరణిస్తాడు. ఆహారం ఇచ్చేవాడు పుణ్యాన్ని, ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడిగా చెప్పబడతాడు.
తస్మాదన్నప్రదానేన సర్వదానఫలం లభేత్ । త్రైలోక్యే యాని రత్నాని భోగస్త్రీవాహనాని చ
కాబట్టి, అన్నదానం చేయడం వల్ల అన్ని దానాల ఫలితాన్ని పొందుతారు. మూడు లోకాలలో ఉన్న వజ్రాలు, సుఖాలు, స్త్రీలు, వాహనాలు అన్నీ లభిస్తాయి.