శూద్రో విప్రస్య క్షత్రస్య య ఆచారేణ వర్తతే । శిల్పినః కారవో వైద్యాస్తథా దేవలకా నరాః
శూద్రుడు బ్రాహ్మణుడు లేదా క్షత్రియుని ఆచారాన్ని అనుసరించేవాడు, వృత్తిదారులు, పనివారు, వైద్యులు, దేవాలయ సేవకులు — వీరు పాపులు.
భృతకామాత్యకర్మాణః సర్వే నిరయగామినః । యశ్చోదితమతిక్రమ్య స్వేచ్ఛయా ఆహరేత్కరమ్
జీతానికి పని చేసే వారు, మంత్రి పనులు చేసే వారు అందరూ నరకానికి పోతారు; విధిగా చెప్పినదాన్ని పట్టించుకోకుండా, తన ఇష్టానుసారం పన్ను వసూలు చేసే వాడు కూడా పాపి.
నరకేషు స పచ్యేత యశ్చ దండం వృథా నయేత్ । ఉత్కోచకైరధికృతైస్తస్కరైశ్చ ప్రపీడ్యతే
అతడు నరకంలో ఉడికిపోతాడు; అన్యాయంగా శిక్ష విధించేవాడు, లంచాలు, అధికారుల ద్వారా, దొంగల ద్వారా ప్రజలను బాధించేవాడు కూడా పాపి.
యస్య రాజ్ఞః ప్రజా రాజ్యే పచ్యతే నరకేషు సః । యే ద్విజాః ప్రతిగృహ్ణంతి నృపస్య పాపవర్తినః
ఎవరి పాలనలో ప్రజలు బాధపడతారో, అతడు నరకంలో ఉడికిపోతాడు; పాప రాజు నుండి దానం స్వీకరించే ద్విజులు కూడా పాపులు.
ప్రయాంతి తేపి ఘోరేషు నరకేషు న సంశయః । పారదారికచౌరాణాం యత్పాపం పార్థివస్య చ
పరస్త్రీగాములు, దొంగలు, రాజులు చేసే పాపాల వలన వారు కూడా భయంకరమైన నరకాల్లో పడతారు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భవత్యరక్షతో ఘోరో రాజ్ఞస్తస్య పరిగ్రహః । అచౌరం చౌరవద్యశ్చ చౌరం చాచౌరవత్పునః
రాజు తన దానిని కాపాడకపోతే అది భయంకరమైనదిగా మారుతుంది. దోషం లేని వాడిని దోషిగా, దోషిని నిర్దోషిగా చూసే వాడు—
అవిచార్య నృపః కుర్యాత్సోఽపి వై నరకం వ్రజేత్ । ఘృతతైలాన్నపానాది మధుమాంస సురాసవమ్
రాజు విచారించకుండా తప్పుడు నిర్ణయం తీసుకుంటే, అతడూ నరకానికి వెళ్తాడు. నెయ్యి, నూనె, అన్నం, పానీయాలు, తేనె, మాంసం, మద్యం—
గుడేక్షుక్షీరశాకాది దధిమూలఫలాని చ । తృణకాష్ఠం పుష్పపత్రం కాంస్యభాజనమేవ చ
బెల్లం, చెరకు, పాలు, కూరగాయలు, పెరుగు, మూలికలు, పండ్లు, గడ్డి, మట్టికట్ట, పువ్వులు, ఆకులు, ఇత్తడి పాత్రలు—
ఉపానచ్ఛత్రకటక శిబికామాసనం మృదు । తామ్రం సీసం త్రపుకాంస్యం శంఖాద్యం చ జలోద్భవమ్
చెప్పులు, గొడుగు, కంకణాలు, పాలకీ, మృదువైన ఆసనాలు, రాగి, సీసం, తగరు, ఇత్తడి, శంఖం, నీటిలో పుట్టే వస్తువులు—
వాదిత్రం వేణువంశాద్యం గృహోపస్కరణాని చ । ఊర్ణాకార్పాసకౌశేయ రంగపద్మోద్భవాని చ
వాద్యపరికరాలు, వెదురు వంశాలు, ఇంటి సామాను, ఉల్లిపొగలు, పత్తి, పట్టు, రంగు లేదా కమలపు తంతువులతో చేసిన వస్తువులు—
తూలం సూక్ష్మాణివస్త్రాణి యే లోభేన హరంతి చ । ఏవమాదీని చాన్యాని ద్రవ్యాణి వివిధాని చ
పత్తి, సున్నితమైన వస్త్రాలు—దురాశతో వీటిని ఎవరైనా తీసుకుంటే, అలాగే ఇతర రకాల వస్తువులు—
నరకేషు ద్రుతం గచ్ఛేదపహృత్యాల్పకాన్యపి । యద్వా తద్వా పరద్రవ్యమపి సర్షపమాత్రకమ్
ఇలాంటి వాటిలో చిన్నదైనా దొంగిలించినవాడు త్వరగా నరకానికి వెళ్తాడు. ఇది గాని, అది గాని, వేరొకరి వస్తువు ఒక ఆవాల పరిమాణమైనా సరే—
అపహృత్య నరో యాతి నరకే నాత్ర సంశయః । బహ్వల్పకాద్యపి తథా పరస్య మమతాకృతమ్
వేరొకరి వస్తువును దోచినవాడు నరకానికి వెళ్తాడు, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అది ఎక్కువైనా, తక్కువైనా, స్వంతమని భావించి తీసుకుంటే—
అపహృత్య నరో యాతి నరకే నాత్ర సంశయః । ఏవమాద్యైర్నరః పాపైరుత్క్రాంతిసమనంతరమ్
వేరొకరి వస్తువును దోచినవాడు నరకానికి వెళ్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. ఇలాంటి పాపాల వల్ల, మరణం వెంటనే—
శరీరఘాతనార్థాయ పూర్వాకారమవాప్నుయాత్ । యమలోకం వ్రజంత్యేతే శరీరస్థా యమాజ్ఞయా
శరీరాన్ని బాధించేందుకు పూర్వజన్మ రూపాన్ని పొందుతారు. యముని ఆజ్ఞతో, శరీరంలో ఉండే వారు యమలోకానికి వెళ్తారు—
యమదూతైర్మహాఘోరైర్నీయమానాః సుదుఃఖితాః । దేవతిర్యఙ్మనుష్యాణామధర్మనియతాత్మనామ్
యమదూతలు, భయంకరమైనవారు, వారిని తీసుకెళ్తారు; దేవతలు, పశువులు, మనుషులలో, ధర్మం లేని మనసు ఉన్నవారు—
ధర్మరాజః స్మృతః శాస్తా సుఘోరైర్వివిధైర్వధైః । వినయాచారయుక్తానాం ప్రమాదాన్మలినాత్మనామ్
ధర్మరాజు శిక్షకుడిగా ప్రసిద్ధి; భయంకరమైన రకరకాల శిక్షలు ఇస్తాడు. నియమం, మంచి ప్రవర్తన లేని, మలినమైన మనసు ఉన్నవారికి—
ప్రాయశ్చిత్తైర్గురుః శాస్తా న చ తైరీక్ష్యతే యమః । పారదారికచౌరాణామన్యాయవ్యవహారిణామ్
వారికైతే గురువు ప్రాయశ్చిత్తంతో శిక్షిస్తాడు, యముడు వారిని పట్టించుకోడు. పరస్త్రీగాములు, దొంగలు, అన్యాయంగా ప్రవర్తించే వారికి—
నృపతిః శాసకః ప్రోక్తః ప్రచ్ఛన్నానాం చ ధర్మరాట్ । తస్మాత్కృతస్య పాపస్య ప్రాయశ్చిత్తం సమాచరేత్
ప్రజల్లో రాజు శిక్షకుడిగా, రహస్యంగా చేసే వారికి ధర్మరాజు శిక్షకుడిగా చెప్పబడ్డాడు. అందువల్ల చేసిన పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి—
నాభుక్తస్యాన్యథా నాశః కల్పకోటిశతైరపి । యః కరోతి స్వయం కర్మ కారయేద్వానుమోదయేత్
అనుభవించని పాపం వంద కోట్ల యుగాలు గడిచినా నశించదు. తానే చేసినా, చేయించినా, అనుమతించినా—
కాయేన మనసా వాచా తస్య చాధోగతిః ఫలమ్ । ఇతి సంక్షేపతః ప్రోక్తాః పాపభేదాస్త్రిధాధునా
కాయముతో, మనసుతో, మాటతో చేసినవాడికి దిగువ జన్మే ఫలం. ఇలా మూడు విధాల పాపాలు సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డాయి—
కథ్యంతే గతయశ్చిత్రా నరాణాం పాపకర్మణామ్ । ఏతత్తే నృపతే ధర్మ ఫలం ప్రోక్తం సువిస్తరాత్
పాపకర్మలు చేసిన మనుషుల వివిధ గతులు ఇప్పుడు చెప్పబడతాయి. రాజా! నీకు ధర్మఫలం విస్తృతంగా వివరించబడింది.
అన్యత్కింతే ప్రవక్ష్యామి తన్మే బ్రూహి నరోత్తమ । అధర్మస్య ఫలం ప్రోక్తం ధర్మస్యాపి వదామ్యహమ్
మరొకటి కూడా నేను చెప్పబోతున్నాను, నరశ్రేష్ఠా, నీవు అడుగు. పాపానికి ఫలితం చెప్పాను, ఇప్పుడు ధర్మానికి ఫలితాన్ని కూడా చెప్పుతాను.
ఇత్యుక్త్వా మాతలిస్తత్ర రాజానం సర్వవత్సలమ్ । తస్మిన్ధర్మప్రసంగేన ఇత్యాఖ్యాతం మహాత్మనా
అలా చెప్పి అక్కడ మాతలి, అందరినీ ప్రేమించే రాజును ధర్మసంబంధంగా గొప్ప మనసున్నవాడు ఇలా వివరించాడు.
యయాతిరువాచ- అధర్మస్య ఫలం సూత శ్రుతం సర్వం మయా విభో । ధర్మస్యాపి ఫలం బ్రూహి శ్రోతుం కౌతూహలం మమ
యయాతి ఇలా అన్నాడు — సారథీ, నీ నుండి పాపఫలితాన్ని పూర్తిగా విన్నాను ప్రభూ. ఇప్పుడు ధర్మఫలితాన్ని కూడా చెప్పు, వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.
మాతలిరువాచ- అథ పాపైరిమే యాంతి యమలోకం చతుర్విధాః । సంత్రాసజననం ఘోరం వివశాః సర్వదేహినః
మాతలి ఇలా అన్నాడు — పాపాల వల్ల ఈ నాలుగు రకాల ప్రాణులు యమలోకానికి వెళ్తారు. అది భయంకరమైనది, భయాన్ని కలిగించేది, అందరూ బలహీనంగా అక్కడికి పోవాల్సిందే.
గర్భస్థైర్జాయమానైశ్చ బాలైస్తరుణమధ్యమైః । పుంస్త్రీనపుంసకైర్వృద్ధైర్యాతవ్యం జంతుభిస్తతః
అక్కడ గర్భంలో ఉన్నవారు, పుట్టినవారు, పిల్లలు, యువకులు, పురుషులు, స్త్రీలు, ఉభయలింగులు, వృద్ధులు — ఇలా అన్ని రకాల జంతువులు అక్కడికి వెళ్లాల్సిందే.
శుభాశుభఫలం తత్ర దేహినాం ప్రవిచార్యతే । చిత్రగుప్తాదిభిః సర్వైర్మధ్యస్థైః సర్వదర్శిభిః
అక్కడ శరీరధారుల మంచి చెడు ఫలితాలను చిత్రగుప్తుడు మరియు ఇతరులు, మధ్యస్థులు, అన్నీ చూసే వారు పరిశీలిస్తారు.
న తేత్ర ప్రాణినః సంతి యే న యాంతి యమక్షయమ్ । అవశ్యం హి కృతం కర్మ భోక్తవ్యం తద్విచారితమ్
యముని ఇంటికి పోని ప్రాణులు అక్కడ లేరు. ఎవరు చేసిన కార్యాన్ని వారు తప్పకుండా అనుభవించాల్సిందే, అది నిర్ణయించబడినదే.
యే తత్ర శుభకర్మాణః సౌమ్యచిత్తాదయాన్వితాః । తే నరా యాంతి సౌమ్యేన పథా యమనికేతనమ్
అక్కడ మంచి పనులు చేసినవారు, మృదువైన మనసున్నవారు, దయగలవారు, వారు మృదువైన మార్గంలో యముని ఇంటికి వెళ్తారు.