హరిజ్ఞానం యథాక్షేమం ప్రత్యక్షాచ్చ ప్రకాశయేత్ । అధీతే చ సమర్థశ్చ యః ప్రమాదం కరోతి చ
హరి గురించి తెలిసి, ఆ జ్ఞానాన్ని యథాతథంగా, ప్రత్యక్షంగా చెప్పగలిగినవాడు, అయినా నిర్లక్ష్యంగా ప్రవర్తిస్తే—
అశుచిశ్చాశుచౌ స్థానే యః ప్రవక్తి శృణోతి చ । ఇతి సర్వం సమాసేన జ్ఞాననిందా సమం స్మృతమ్
పవిత్రత లేని స్థలంలో, అపవిత్రంగా ఉన్నవాడు మాట్లాడినా, వినినా—ఇవి అన్నీ జ్ఞానాన్ని అవమానించడమే అని సంక్షిప్తంగా చెప్పవచ్చు.
గురుపూజామకృత్వైవ యః శాస్త్రం శ్రోతుమిచ్ఛతి । న కరోతి చ శుశ్రూషామాజ్ఞాభంగం చ భావతః
గురువును గౌరవించకుండా, ముందుగా పూజ చేయకుండా, శాస్త్రాన్ని వినాలనుకునే వాడు, సేవ చేయకపోయినా, ఆజ్ఞలను మనసులో పాటించకపోయినా—
నాభినందతి తద్వాక్యముత్తరం సంప్రయచ్ఛతి । గురుకర్మణి సాధ్యే చ తదుపేక్షాం కరోతి చ
గురువు చెప్పిన మాటలను ఆదరించకపోతే, ఎదురు మాటలు చెప్పినా, గురువు అప్పగించిన పనులను నిర్లక్ష్యం చేసినా—
గురుమార్తమశక్తం చ విదేశం ప్రస్థితం తథా । అరిభిః పరిభూతం వా యః సంత్యజతి పాపకృత్
గురువు బాధపడుతున్నప్పుడు, శక్తిలేనప్పుడు, విదేశానికి వెళ్లినప్పుడు, శత్రువుల చేత అవమానించబడినప్పుడు వదిలిపెట్టే వాడు పాపకారి.
పఠమానం పురాణం తు తస్య పాపం వదామ్యహమ్ । కుంభీపాకే వసేత్తావద్యావదింద్రాశ్చతుర్దశ
పురాణాన్ని చదువుతున్న గురువును నిర్లక్ష్యం చేసినవాడి పాపం గురించి చెప్పుతున్నాను. ఇంద్రులు పద్నాలుగు మంది ఉండేంతకాలం అతడు కుంభీపాక నరకంలో ఉండాల్సి వస్తుంది.
పఠమానం గురుం యో హి ఉపేక్షయతి పాపధీః । తస్యాపి పాతకం ఘోరం చిరం నరకదాయకమ్
పాపబుద్ధితో, చదువుతున్న గురువును నిర్లక్ష్యం చేసినవాడికీ భయంకరమైన పాపం కలుగుతుంది. అతడికి నరకంలో దీర్ఘకాలం బాధలు ఉంటాయి.
భార్యాపుత్రేషు మిత్రేషు యశ్చావజ్ఞాం కరోతి చ । ఇత్యేతత్పాతకం జ్ఞేయం గురునిన్దాసమం మహత్
భార్య, పిల్లలు, స్నేహితుల పట్ల ఎవడు అవమానం చూపిస్తాడో, అతడి పాపం గురువును అవమానించడానికీ సమానమైన గొప్ప దోషంగా పరిగణించాలి.
బ్రహ్మహా స్వర్ణస్తేయీ చ సురాపీ గురుతల్పగః । మహాపాతకినశ్చైతే తత్సంయోగీ చ పంచమః
బ్రాహ్మణ హంతకుడు, బంగారం దొంగిలించేవాడు, మద్యం తాగేవాడు, గురుపత్నిని అపహరించేవాడు—ఇవాళ్లంతా మహాపాతకులు. వీరితో స్నేహం చేసే వాడు ఐదవవాడు.
క్రోధాద్ద్వేషాద్భయాల్లోభాద్బ్రాహ్మణస్య విశేషతః । మర్మాతికృన్తకో యశ్చ బ్రహ్మఘ్నః స ప్రకీర్తితః
కోపంతో, ద్వేషంతో, భయంతో, లోభంతో, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణునిపై, ఎవడు ప్రాణాంతకంగా దాడి చేస్తాడో, అతడిని బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా అంటారు.
బ్రాహ్మణం యః సమాహూయ యాచమానమకించనమ్ । పశ్చాన్నాస్తీతి యో బ్రూయాత్స చ వై బ్రహ్మహా నృప
ఏ బ్రాహ్మణుడు దరిద్రుడై, భిక్ష అడుగుతుంటే, పిలిచి, తరువాత 'ఏమీ లేదు' అని చెప్పేవాడు కూడా బ్రాహ్మణ హంతకుడే, ఓ రాజా!
యస్తు విద్యాభిమానేన నిస్తేజయతి వై ద్విజమ్ । ఉదాసీనం సభామధ్యే బ్రహ్మహా స ప్రకీర్తితః
తన విద్యపై గర్వంతో, సభలో ఉన్న నిర్లిప్తుడైన బ్రాహ్మణుని అవమానించే వాడిని కూడా బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా పిలుస్తారు.
మిథ్యాగుణైరథాత్మానం నయత్యుత్కర్షతాం పునః । గురుం విరోధయేద్యస్తు స చ వై బ్రహ్మహా స్మృతః
తప్పు గుణాలతో తనను తాను పొగిడే వాడు, లేదా గురువుకు విరోధంగా ప్రవర్తించే వాడిని కూడా బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా పరిగణిస్తారు.
క్షుత్తృషాతప్తదేహానామన్నభోజనమిచ్ఛతామ్ । యః సమాచరతే విఘ్నం తమాహుర్బ్రహ్మఘాతకమ్
ఆహారం కోసం ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ తినాలనుకునే వారిని ఎవడు అడ్డుకుంటాడో, అతడిని బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా అంటారు.
పిశునః సర్వలోకానాం రంధ్రాన్వేషణతత్పరః । ఉద్వేజనకరః క్రూరః స చ వై బ్రహ్మహా స్మృతః
ప్రతి ఒక్కరినీ నిందిస్తూ, తప్పులు వెతకడంలో మునిగిపోయి, ఇతరులకు బాధ కలిగించే క్రూరుడిని కూడా బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా పిలుస్తారు.
దేవద్విజ గవాం భూమిం పూర్వదత్తాం హరేత్తు యః । ప్రనష్టామపి కాలేన తమాహుర్బ్రహ్మఘాతకమ్
దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు, గోవులకు ఇంతకుముందు ఇచ్చిన భూమిని, కాలక్రమంలో పోయినదైనా, తిరిగి తీసుకునే వాడిని బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా అంటారు.
ద్విజవిత్తాపహరణం న్యాసేన సముపార్జితమ్ । బ్రహ్మహత్యాసమం జ్ఞేయం తస్య పాతకముత్తమమ్
బ్రాహ్మణునికి నమ్మకంగా అప్పగించిన ధనాన్ని దోచుకునే పాపం, బ్రాహ్మణ హత్యతో సమానమైన అత్యంత ఘోరమైన పాపంగా తెలుసుకోవాలి.
అగ్నిహోత్రం పరిత్యజ్య పంచయజ్ఞీయకర్మణి । మాతాపిత్రోర్గురూణాం చ కూటసాక్ష్యం చ యశ్చరేత్
అగ్నిహోత్రాన్ని వదిలిపెట్టి, ఐదు యజ్ఞ్యాల కర్తవ్యాలను చేయకుండా, తల్లి, తండ్రి, గురువులపై అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పే వాడు—
అప్రియం శివభక్తానామభక్ష్యాణాం చ భక్షణమ్ । వనే నిరపరాధానాం ప్రాణినాం చ ప్రమారణమ్
శివభక్తులకు బాధ కలిగించడం, తినకూడని ఆహారాలు తినడం, అడవిలో నిరపరాధ జీవులను చంపడం — ఇవన్నీ పాపాలు.
గవాం గోష్ఠే వనే చాగ్నేః పురే గ్రామే చ దీపనమ్ । ఇతి పాపాని ఘోరాణి సురాపానసమాని తు
ఆవుల గోశాల, అడవి, ఇల్లు, పట్టణం, గ్రామం — వీటిలో ఎక్కడైనా నిప్పు పెట్టడం ఘోరమైన పాపాలు; ఇవి మద్యం తాగడానికీ సమానం.
దీనసర్వస్వహరణం పరస్త్రీగజవాజినామ్ । గోభూరజతవస్త్రాణామోషధీనాం రసస్య చ
బీదవారి సొమ్ము దోచడం, ఇతరుల భార్యను, ఏనుగును, గుర్రాన్ని బలవంతంగా తీసుకోవడం, ఆవులు, భూమి, వెండి, వస్త్రాలు, ఔషధ మొక్కలు లేదా వాటి సారం దొంగిలించడం కూడా పాపమే.
చందనాగురుకర్పూర కస్తూరీ పట్ట వాససామ్ । పరన్యాసాపహరణం రుక్మస్తేయసమం స్మృతమ్
చందనం, అగరు, కర్పూరం, కస్తూరి, పట్టువస్త్రాలు దొంగిలించడం, లేదా ఎవరో అప్పగించిన వస్తువును అపహరించడం — ఇవన్నీ బంగారం దొంగిలించడానికీ సమానం.
కన్యాయా వరయోగ్యాయా అదానం సదృశే వరే । పుత్రమిత్రకలత్రేషు గమనం భగినీషు చ
పెళ్లికి యోగ్యమైన వరుణ్ణి కన్యకు ఇవ్వకపోవడం, తన కుమారుడు, స్నేహితుడు, భార్య లేదా సోదరి తో అక్రమ సంబంధం కలిగి ఉండడం — ఇవన్నీ మహాపాతకాలు.
కుమారీసాహసం ఘోరమంత్యజస్త్రీనిషేవణమ్ । సవర్ణాయాశ్చ గమనం గురుతల్పసమం స్మృతమ్
కుమార్తెలను బలవంతంగా హింసించడం, అంత్యజస్త్రీతో సంబంధం కలగడం, తన వర్గానికి చెందిన మహిళతో అక్రమ సంబంధం — ఇవన్నీ గురుపత్నిని అవమానించడానికీ సమానం.
మహాపాతకతుల్యాని పాపాన్యుక్తాని యాని తు । తాని పాతకసంజ్ఞాని తన్న్యూనముపపాతకమ్
ఇక్కడ చెప్పిన ఘోరమైన పాపాలు అన్నీ మహాపాతకాలకు సమానం. వీటిని 'పాతకాలు' అంటారు. వీటి కంటే తక్కువవాటిని 'ఉపపాతకాలు' అంటారు.
ద్విజాయార్థం ప్రతిజ్ఞాయ న ప్రయచ్ఛతి యః పునః । తత్ర విస్మరతే విప్రస్తుల్యం తదుపపాతకమ్
బ్రాహ్మణునికి ఏదైనా ఇవ్వమని వాగ్దానం చేసి ఇవ్వని వాడు, లేదా అలాంటి సందర్భంలో బ్రాహ్మణుడు మర్చిపోయినా — ఇద్దరినీ ఉపపాతకులు అంటారు.
ద్విజద్రవ్యాపహరణం మర్యాదాయా వ్యతిక్రమమ్ । అతిమానాతికోపశ్చ దాంభికత్వం కృతఘ్నతా
బ్రాహ్మణుని సొమ్ము దొంగిలించడం, హద్దులు దాటి ప్రవర్తించడం, అధిక గర్వం లేదా కోపం, మాయాచేసే స్వభావం, కృతఘ్నత — ఇవన్నీ ఉపపాతకాలు.
అన్యత్ర విషయాసక్తిః కార్పర్ణ్యం శాఠ్యమత్సరమ్ । పరదారాభిగమనం సాధ్వీకన్యాభిదూషణమ్
ఇతర విషయాల్లో ఆసక్తి, దురాశ, మోసం, అసూయ, పరస్త్రీతో సంబంధం, మంచితనమున్న యువతిని అపహాస్యం చేయడం — ఇవన్నీ పాపాలు.
పరివిత్తిః పరివేత్తా యయా చ పరివిద్యతే । తయోర్దానం చ కన్యాయాస్తయోరేవ చ యాజనమ్
పాపులకు అన్నం పెట్టడం, వారు తినడం, లేదా తినిపించించుకోవడం, అలాంటి వారికి కుమార్తెను ఇచ్చి పెళ్లి చేయడం, లేదా వారికి యజ్ఞాది కర్మలు చేయడం — ఇవన్నీ పాపమే.
పుత్రమిత్రకలత్రాణామభావే స్వామినస్తథా । భార్యాణాం చ పరిత్యాగః సాధూనాం చ తపస్వినామ్
తన కుమారుడు, స్నేహితుడు, భార్య లేదా యజమానిని వదిలిపెట్టి పోవడం, లేదా సద్గుణమున్న ascetic పురుషుల భార్యలను వదిలిపెట్టడం కూడా పాపమే.